'Ðộc lạ' sầu riêng vỏ vàng cho giá trị kinh tế cao

Ông Trần Minh Tân, nông dân xã Xuân Bắc giới thiệu vườn sầu riêng vỏ vàng sắp cho thu hoạch.

Theo ông Trần Minh Tân, đây là giống sầu riêng đặc sản của Đồng Nai. Trái cho màu vàng ươm nổi bật là nhờ ông sử dụng kỹ thuật bao trái ngăn không cho trái tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời. Giải pháp này không chỉ tạo nên sản phẩm sầu riêng khác biệt trên thị trường mà còn góp phần làm ra những trái sầu riêng sạch, đáp ứng yêu cầu khắt khe của các thị trường nhập khẩu.

Làm sầu riêng sạch “không đụng hàng”

Chia sẻ câu chuyện làm ra trái sầu riêng vỏ vàng, ông Trần Minh Tân cho biết: “Thời gian qua, xuất khẩu sầu riêng gặp khó khăn vì các nước nhập khẩu, trong đó có thị trường vốn dễ tính là Trung Quốc cũng yêu cầu về tiêu chuẩn an toàn ngày càng cao. Chính vì vậy, từ giải pháp bao trái để trồng được trái xoài sạch cung cấp cho thị trường xuất khẩu, tôi nghĩ đến việc bao trái sầu riêng. Cách làm này giúp làm ra trái sầu riêng sạch. Bên cạnh đó, tạo ra trái sầu riêng có vỏ màu vàng tươi khác biệt so với sầu riêng truyền thống. Đặc biệt, tôi hướng đến thị hiếu của thị trường lớn là Trung Quốc rất chuộng các loại trái cây màu vàng, biểu tượng cho sự thịnh vượng, tài lộc và sức khỏe”.

Nhờ mẫu mã khác biệt và tính độc đáo trên thị trường, sầu riêng vỏ vàng hiện được bán cao hơn từ 10-15 ngàn đồng/kg so với sầu riêng cùng loại, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng.

Để đưa ý tưởng vào thực tế là cả quá trình thử nghiệm dài. Năm 2025, ông Tân bắt đầu thử nghiệm làm sầu riêng vỏ vàng nhưng kết quả không cao. Nguyên nhân là trên thị trường chưa có loại bao bì phù hợp với loại trái cây có kích thước lớn, nhiều gai nhọn như trái sầu riêng.

Qua nhiều lần thử nghiệm, ông Tân nghĩ ra loại bao bì bao trái gồm 3 lớp: lớp vải dai bên trong cùng là nơi tiếp xúc trực tiếp với vỏ trái sầu riêng, lớp thứ 2 là vải đen để cách ly trái với ánh nắng mặt trời và lớp vỏ bọc ngoài cùng. Bao bì được thiết kế với kích thước lớn hơn nhiều so với các loại túi bao trái dùng cho những loại cây ăn trái khác. Bao bì này còn phải đảm bảo yếu tố bọc kín trái sầu riêng, không để các loại côn trùng, sâu rầy lọt vào trong, thậm chí nước mưa cũng không tiếp xúc đến vỏ trái sầu riêng.

Theo ông Tân, phải mất 2 năm ông mới hoàn thiện được mẫu bao bì như bây giờ. Nhưng ông vẫn tiếp tục mày mò cải tiến thêm để tăng độ bền cho bao bì, hạn chế tình trạng bao bì bị rách cũng như có thể tái sử dụng cho các lần sau.

Theo phân tích của ông Tân, giải pháp này tuy tốn thêm khoảng 3 ngàn đồng mỗi bao trái và tốn thêm công lao động đi bao trái nhưng nó giải quyết được bài toán sâu rầy tấn công trái sầu riêng, giảm được chi phí thuốc bảo vệ thực vật nên chi phí đầu tư chỉ tăng nhẹ so với cách làm truyền thống. Khi trái sầu riêng được 50 ngày tuổi thì bắt đầu bao kín trái cho đến khi thu hoạch.

Theo ông Trần Minh Tân, dù trái sầu riêng được bao kín và hạn chế tiếp xúc với ánh nắng mặt trời trong quá trình sinh trưởng, việc hình thành màu vàng đặc trưng vẫn cần điều kiện thời tiết nóng ấm. Ngược lại, trong điều kiện nhiệt độ thấp, vỏ trái khó đạt được màu vàng đẹp như mong muốn. Đây cũng là lợi thế của Đồng Nai và nhiều địa phương lân cận trong việc nhân rộng mô hình sản xuất sầu riêng vỏ vàng.

Sầu riêng được bao trái không còn tình trạng nứt gai, không bị sâu rầy bám trên vỏ trái, bị đốm vỏ… Nhờ đó, cơm khi chín cũng ráo hơn, hương vị thơm ngon và đậm đà hơn. Cũng theo ông Tân, nếu chăm sóc tốt, tỷ lệ sầu riêng bao trái đạt tiêu chuẩn xuất khẩu khoảng 80% trên tổng sản lượng thu hoạch. Điều này mang lại hiệu quả rất lớn cho nông dân bởi sầu riêng xuất khẩu có giá bán cao hơn so với hàng dạt. Ngoài lợi thế về chất lượng, sầu riêng vỏ vàng còn tạo sức hút nhờ màu sắc bắt mắt, khác biệt so với sản phẩm cùng loại, qua đó được thị trường chấp nhận mức giá cao hơn và góp phần nâng cao lợi nhuận cho nông dân.

Xây dựng thương hiệu sầu riêng vỏ vàng

Nông dân Trần Minh Tân chia sẻ: Đây là vùng đất mới trồng cây sầu riêng nhưng thổ nhưỡng khá phù hợp nên cây phát triển tốt. Nhờ sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và ngành nông nghiệp, các hộ trồng sầu riêng trên địa bàn đã liên kết thành lập Hợp tác xã (HTX) Thương mại - dịch vụ - du lịch Xuân Bắc với 33 thành viên, canh tác trên tổng diện tích khoảng 51ha. Trong đó, 70% diện tích trồng sầu riêng Dona, còn lại là giống Ri6. Nông dân đang tiếp tục mở rộng diện tích trồng giống Dona bởi đây là giống sầu riêng mang lại giá trị kinh tế cao, đồng thời được thị trường xuất khẩu ưa chuộng. Cụ thể, hiện giá sầu riêng đạt tiêu chuẩn xuất khẩu giống Ri6 chỉ dao động từ 35-37 ngàn đồng/kg, trong khi giống Dona giá dao động từ 70-80 ngàn đồng/kg, hơn gấp 2 lần. Tuy nhiên, trồng giống Dona đòi hỏi nông dân phải nắm vững kỹ thuật, chăm sóc tốt hơn nếu không rủi ro mất mùa sẽ cao hơn.

Sầu riêng vỏ vàng.

Với vai trò là Giám đốc HTX Thương mại - dịch vụ - du lịch Xuân Bắc, ngay từ những ngày đầu, ông Tân đã chú trọng trồng sầu riêng theo hướng hữu cơ, ưu tiên sử dụng phân chuồng, cỏ hoai mục bổ sung dinh dưỡng cho đất. Nhờ đó cây sầu riêng sinh trưởng tốt hơn, khả năng chống chịu sâu bệnh cũng cao hơn. Đây cũng là định hướng của HTX trong phát triển sản xuất. Theo đó, HTX có vai trò là đầu mối kết nối với các đơn vị cung cấp vật tư, hỗ trợ xã viên chọn sử dụng những loại phân, thuốc an toàn, không có chất cấm; kết nối cán bộ kỹ thuật của doanh nghiệp cung cấp vật tư về tận vườn hướng dẫn nông dân sử dụng phân, thuốc đúng cách, cách ly đúng quy định, đảm bảo làm ra trái sầu riêng an toàn.

Vườn của ông Tân hiện có tổng diện tích khoảng 10ha, trong đó có gần 7ha đang trồng sầu riêng, trong số này có khoảng 0,5ha đang được ông làm sầu riêng vỏ vàng. Nhiều thành viên của HTX cũng đang học hỏi để ứng dụng cách làm này cho mùa thu hoạch tới. Ngoài ra, tổ dịch vụ nông nghiệp của HTX Thương mại - dịch vụ - du lịch Xuân Bắc đang hỗ trợ nhiều nhà vườn trên địa bàn thành phố Đồng Nai và ở tỉnh Đắk Lắk nhân rộng diện tích sầu riêng vỏ vàng dưới hình thức chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm cho nông dân.

Đây là năm thứ 2 HTX Thương mại - dịch vụ - du lịch Xuân Bắc giới thiệu ra thị trường giống sầu riêng độc đáo này. Tuy nhiên, do sản lượng còn hạn chế, sản phẩm hiện chủ yếu được gửi cho một số đối tác tại Trung Quốc và các khách hàng quen ở một số tỉnh, thành trong nước. HTX đang đăng ký làm chứng nhận OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) cho sản phẩm; đăng ký sở hữu trí tuệ, nhãn hiệu độc quyền cho sản phẩm này. Đây là điều quan trọng để xây dựng và phát triển thương hiệu sầu riêng vỏ vàng, tạo thuận lợi cho việc mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước cũng như đẩy mạnh xuất khẩu trong thời gian tới.

Bình Nguyên