Ô nhiễm từ dự án năng lượng xAI trái phép của Elon Musk gây ảnh hưởng tới cộng đồng người da đen

Ô nhiễm từ dự án năng lượng xAI trái phép của Musk gây ảnh hưởng nặng nề nhất đến cộng đồng người da đen. Ảnh: Reuters.

Tập đoàn công nghệ trí tuệ nhân tạo xAI của tỷ phú Elon Musk vừa rơi vào tâm điểm của một cuộc tranh chấp pháp lý gay gắt sau khi bị phát hiện đã tiến hành lắp đặt hệ thống gồm 59 tuabin khí tự nhiên phục vụ cho dự án trung tâm dữ liệu khổng lồ mang tên Colossus 2 tại khu vực giáp ranh giữa hai bang Tennessee và Mississippi.

Điều đáng nói là toàn bộ hệ thống phát điện phụ trợ quy mô lớn này được triển khai xây dựng và đưa vào vận hành khi chưa hề được các cơ quan quản lý môi trường liên bang cấp dung lượng giấy phép khí thải sạch theo đúng quy định pháp luật. Nhiều tài liệu trao đổi nội bộ giữa đại diện doanh nghiệp và các nhà quản lý chuyên trách cho thấy tổng khối lượng khí thải độc hại tiềm ẩn từ các tuabin này đã vượt xa ngưỡng giới hạn tối đa cho phép của đạo luật không khí sạch.

Hành vi xây dựng các trạm phát điện độc lập không qua kiểm duyệt này phản ánh một thực trạng đáng báo động khi cơn sốt điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo đang thúc đẩy các tập đoàn công nghệ chạy đua xây dựng hạ tầng năng lượng tự cấp với tốc độ vượt quá khả năng giám sát của các cơ quan quản lý môi trường, gây ra những hệ lụy khôn lường đối với sức khỏe cộng đồng.

Các phân tích dữ liệu chuyên sâu cho thấy phần lớn hệ thống tuabin này được đặt tại thị trấn Southaven thuộc bang Mississippi, ngay sát ranh giới thành phố Memphis thuộc bang Tennessee nơi đặt trung tâm dữ liệu chính. Vị trí này nằm rất gần các khu dân cư có tỷ lệ người da màu sinh sống vượt trội, vốn là những cộng đồng đang phải gánh chịu tỷ lệ mắc các bệnh lý nghiêm trọng về đường hô hấp và phổi cao hơn nhiều so với mức trung bình của toàn quốc.

Trước tình hình đó, các tổ chức dân quyền và bảo vệ môi trường lớn tại Mỹ đã chính thức đồng loạt đệ đơn khởi kiện công ty công nghệ của Elon Musk lên cơ quan tư pháp nhằm yêu cầu đình chỉ ngay lập tức hoạt động của toàn bộ trạm phát điện này. Các luật sư đại diện cho phía nguyên đơn khẳng định việc vận hành quy mô tuabin lớn như vậy mà không có giấy phép kiểm soát là một hành vi vi phạm pháp luật đặc biệt nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến môi trường sống của hàng nghìn hộ gia đình, trường học và nhà thờ xung quanh.

Nếu tuân thủ đúng quy trình xin cấp phép thông thường, dự án của tỷ phú công nghệ sẽ phải trải qua các đợt đánh giá tác động môi trường toàn diện và lấy ý kiến công khai từ người dân, một quy trình thường kéo dài nhiều năm trời và có thể làm chậm tiến độ phát triển của hệ thống trí tuệ nhân tạo Grok.

Cuộc tranh cãi pháp lý phức tạp về tính chất của các trạm phát điện di động

Để bào chữa cho hành vi của mình, cả phía doanh nghiệp và cơ quan quản lý môi trường bang Mississippi đều đưa ra lập luận trước tòa rằng các tuabin khí này thuộc danh mục thiết bị di động mang tính chất tạm thời với thời gian hoạt động tại chỗ dưới 1 năm nên hoàn toàn thuộc diện được miễn trừ cấp phép xây dựng cố định. Tuy nhiên, cơ quan bảo vệ môi trường liên bang Mỹ trước đó đã đưa ra văn bản hướng dẫn khẳng định rõ ràng rằng ngay cả các thiết bị phát điện tạm thời nếu có tổng lượng khí thải vượt ngưỡng quy định vẫn bắt buộc phải có giấy phép vận hành chính thức.

Mặc dù vậy, vụ án càng trở nên phức tạp hơn khi bộ tư pháp Mỹ đã bất ngờ có động thái can thiệp vào tiến trình tố tụng bằng một văn bản khẳng định việc hạn chế hoạt động của các trạm phát điện này có thể gây ảnh hưởng gián tiếp đến lợi ích an ninh quốc gia do hệ thống máy tính của xAI hiện đang hỗ trợ một số hoạt động hậu cần quan trọng của quân đội.

Dựa trên các thông số kỹ thuật từ nhà sản xuất được tiết lộ trong các văn bản trao đổi, các chuyên gia môi trường tính toán rằng nếu hệ thống tuabin này vận hành liên tục ở mức 80% công suất thiết kế, chúng có thể xả thải ra bầu khí quyển gần 2500 tấn oxit nitơ, 4000 tấn carbon monoxide cùng hơn 22 tấn formaldehyde mỗi năm. Khối lượng chất thải khổng lồ này tương đương với mức ô nhiễm của những nhà máy nhiệt điện khí tự nhiên lớn nhất nước Mỹ, trong đó các hợp chất oxit nitơ là tác nhân chính gây ra hiện tượng sương mù quang hóa và viêm đường hô hấp, còn formaldehyde là một hợp chất hữu cơ đã được chứng minh có khả năng gây ung thư cho con người.

Người dân bản địa chịu trận trước tiếng ồn và bụi mịn suốt ngày đêm

Tại các khu dân cư nằm trong bán kính 5 dặm xung quanh tổ hợp công nghiệp này, cuộc sống của người dân đang bị đảo lộn hoàn toàn bởi tiếng gầm rú đập thẳng vào tai suốt 24 giờ mỗi ngày của các tuabin khí, tạo ra những luồng âm thanh lớn được ví như tiếng động cơ phản lực của máy bay cất cánh. Nhiều người dân địa phương bày tỏ sự bất bình và bất lực sâu sắc trước thực tế rằng họ hoàn toàn không có tiếng nói hay quyền phản đối đối với các quyết định phê duyệt hành chính của chính quyền bang lân cận, trong khi chính bản thân họ và con cái hằng ngày phải trực tiếp hít thở bầu không khí ô nhiễm độc hại.

Các số liệu thống kê y tế mới nhất cũng chỉ ra rằng tỷ lệ người dân bị hen suyễn mạn tính tại các khu vực bao quanh trạm phát điện này đều cao hơn hẳn so với mặt bằng chung của toàn quận.

Theo Reuters

Tiến Dũng