Ở lại nhà người thân, bạn bè qua đêm phải khai báo lưu trú, ai sẽ khai báo?

Từ ngày 1/7/2026, quy định mới tại Điều 30 Luật Cư trú năm 2020 (được sửa đổi, bổ sung theo Luật sửa đổi, bổ sung 10 luật liên quan đến an ninh, trật tự năm 2025) chính thức có hiệu lực, trong đó có nhiều điểm đáng chú ý liên quan đến việc thông báo lưu trú. Một trong những nội dung được nhiều người quan tâm là trường hợp đến chơi rồi ở lại qua đêm tại nhà người thân, bạn bè có phải khai báo lưu trú hay không.

Ở lại nhà người thân, bạn bè qua đêm vẫn thuộc trường hợp phải thông báo lưu trú

Theo Luật Cư trú, lưu trú là việc công dân ở lại trong một khoảng thời gian nhất định tại địa điểm ngoài nơi cư trú của mình và không thuộc trường hợp phải đăng ký tạm trú.

Do đó, nếu đến nhà người thân, bạn bè chơi và ở lại qua đêm thì vẫn được xác định là lưu trú và phải thực hiện thông báo lưu trú theo quy định.

Tuy nhiên, pháp luật không yêu cầu người đến lưu trú trong mọi trường hợp đều phải trực tiếp đi khai báo mà quy định rõ chủ thể có trách nhiệm thực hiện.

(Ảnh minh họa từ Internet)

Ai là người phải khai báo?

Theo Điều 30 Luật Cư trú, nếu chủ nhà hoặc thành viên hộ gia đình có mặt tại nơi ở thì chủ nhà hoặc thành viên hộ gia đình là người có trách nhiệm thông báo lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú.

Điều này có nghĩa, khi bạn đến chơi và ngủ lại nhà người thân, bạn bè trong lúc họ vẫn có mặt tại nhà, bạn không phải tự mình đi khai báo.

Đây cũng là trường hợp phổ biến đối với hầu hết các gia đình khi có khách hoặc người thân đến ở qua đêm.

Trường hợp nào người đến lưu trú phải tự khai báo?

Đây là điểm mới được bổ sung và áp dụng từ ngày 1/7/2026. Theo quy định, nếu người đến lưu trú tại chỗ ở của cá nhân hoặc hộ gia đình mà cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình không có mặt tại chỗ ở đó, thì người đến lưu trú có trách nhiệm thông báo việc lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú.

Ví dụ, bạn được người thân giao chìa khóa để ở nhờ vài ngày trong khi cả gia đình đi công tác hoặc đi du lịch, khi đó bạn sẽ là người trực tiếp thực hiện việc thông báo lưu trú.

Ngoài hộ gia đình và các cơ sở lưu trú như khách sạn, nhà nghỉ, homestay, resort, quy định mới cũng bổ sung thêm chủ sở hữu hoặc người được giao quản lý các phương tiện có chức năng lưu trú qua đêm phải thực hiện thông báo lưu trú. Nhóm này gồm tàu thủy, tàu du lịch, nhà nổi, tàu cá, phương tiện lưu trú di động và các phương tiện khác có bố trí chỗ ở.

(Ảnh minh họa từ Internet)

Có thể khai báo trực tiếp hoặc trên VNeID

Người có trách nhiệm thông báo lưu trú có thể lựa chọn một trong hai hình thức:

Thứ nhất, thực hiện trực tiếp tại cơ quan Công an nơi có địa điểm lưu trú.

Thứ hai, thực hiện trực tuyến thông qua ứng dụng VNeID bằng cách đăng nhập tài khoản, chọn mục "Khai báo lưu trú" và nhập đầy đủ thông tin theo hướng dẫn.

Các thông tin cần khai báo gồm họ và tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu, lý do lưu trú, thời gian lưu trú và địa chỉ lưu trú.

Theo quy định, việc thông báo phải được thực hiện trước 23h của ngày bắt đầu lưu trú. Nếu người đến lưu trú sau 23h thì phải hoàn thành việc thông báo trước 8h sáng ngày hôm sau.

Người thân đến ở nhiều lần chỉ cần khai báo một lần

Luật Cư trú cũng quy định trường hợp người thân trong gia đình thường xuyên đến lưu trú sẽ được tạo điều kiện thuận lợi hơn.

Cụ thể, nếu ông, bà, cha, mẹ, vợ, chồng, con, cháu hoặc anh, chị, em ruột đến lưu trú nhiều lần tại cùng một địa điểm thì chỉ cần thực hiện thông báo lưu trú một lần, không phải khai báo lại mỗi lần đến ở.

Trong khi đó, đối với bạn bè hoặc những người không thuộc nhóm thân nhân nêu trên, việc thông báo lưu trú vẫn được thực hiện theo từng lần lưu trú theo quy định.

Không thông báo lưu trú có thể bị phạt đến 12 triệu đồng

Bên cạnh việc quy định rõ trách nhiệm thông báo lưu trú, pháp luật cũng quy định mức xử phạt đối với các trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định. Theo Điều 10 Nghị định 282/2025/NĐ-CP, cá nhân không thực hiện đúng quy định về thông báo lưu trú hoặc khai báo tạm vắng có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng.

Đối với các cơ sở kinh doanh lưu trú, nhà ở tập thể, cơ sở chữa bệnh, cơ sở lưu trú du lịch, cơ sở lưu trú tại khu công nghiệp và các cơ sở khác, mức xử phạt được áp dụng theo số lượng người không được thông báo lưu trú.

Cụ thể, trường hợp không thông báo lưu trú đối với từ 1 đến 3 người sẽ bị phạt từ 2 triệu đồng đến 4 triệu đồng. Trường hợp không thông báo lưu trú đối với từ 4 đến 8 người sẽ bị phạt từ 4 triệu đồng đến 8 triệu đồng. Nếu không thông báo lưu trú đối với từ 9 người trở lên, mức phạt có thể lên tới 8 triệu đồng đến 12 triệu đồng.

Đáng lưu ý, các mức xử phạt trên áp dụng đối với cá nhân. Trường hợp tổ chức thực hiện cùng hành vi vi phạm thì mức tiền phạt sẽ gấp hai lần mức phạt áp dụng đối với cá nhân theo quy định tại khoản 2 Điều 5 Nghị định 282/2025/NĐ-CP.

Việc thực hiện đúng quy định về thông báo lưu trú không chỉ giúp người dân tránh bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý cư trú, bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn xã hội.

Linh Lê (tổng hợp)