Nvidia dùng tiền lấn át AMD, giữ vị thế thống trị trong cơn sốt AI

Bên trong sảnh tiếp tân dát vàng đối diện nhà hát Opera War Memorial ở thành phố San Francisco (bang California, Mỹ), một số lãnh đạo và nhà đầu tư hàng đầu Thung lũng Silicon đã tụ họp vào cuối tháng 11.2025 để nâng ly chúc mừng nhân vật chính của buổi tối.

Jensen Huang vừa quyên góp 5 triệu USD để tài trợ cho một vở opera mới mang tên The Monkey King (Tôn Ngộ Không) và mời những nhân vật nổi tiếng trong ngành công nghiệp AI đến xem buổi biểu diễn.

“Sâm panh và opera. Đây chính là cảm giác khi giàu có!”, tỷ phú 63 tuổi người Mỹ nói đùa với hơn 100 khách mời từ OpenAI và nhiều công ty khác.

Cuộc gặp gỡ của những nhân vật quyền lực nhất Thung lũng Silicon không xoay quanh opera, mà còn là để bày tỏ sự kính trọng với Jensen Huang - người có tầm ảnh hưởng lớn trong ngành, mà công ty của ông trở nên dư dả tiền bạc đến mức có thể tài trợ cho hầu hết những người có mặt tại phòng.

Jensen Huang ở hậu trường trước buổi biểu diễn vở opera do ông tài trợ, có tên Tôn Ngộ Không - Ảnh: Matthew Washburn

Nhờ nhu cầu khổng lồ với chip do làn sóng AI toàn cầu thúc đẩy, Nvidia tạo ra lợi nhuận nhiều hơn hầu hết công ty niêm yết trên thế giới. Gã khổng lồ chip AI đã sử dụng nguồn vốn ngày càng tăng nhanh của mình để trở thành nhà tài chính quyền lực nhất trong ngành, đầu tư hàng chục tỉ USD vào các công ty khởi nghiệp đầy triển vọng và hỗ trợ những khách hàng quan trọng vốn khó có khả năng chi trả cho lượng lớn chip AI của họ.

Nvidia nói các thương vụ này giúp mở rộng hệ sinh thái AI và thực sự mang lại nguồn tài chính quan trọng cho những công ty bị đè nặng bởi chi phí xây dựng công nghệ. Thế nhưng, chúng cũng có tác động khác là giữ chân khách gắn bó với sản phẩm của Nvidia và khiến họ tránh xa các nhà cung cấp chip đối thủ.

Các khoản đầu tư của Nvidia không kèm yêu cầu rõ ràng phải dùng công nghệ của họ. Tuy nhiên, một số công ty phụ thuộc tài chính vào Nvidia đến mức gần như loại trừ khả năng sử dụng chip khác, dù hãng không cấm điều đó.

Nvidia cũng trả giá cao hơn đối thủ trong các thương vụ mua lại quan trọng, đưa ra mức giá khó cạnh tranh. Ngoài ra, công ty Mỹ tìm cách khéo léo để hạn chế sự giám sát của cơ quan quản lý với các thương vụ lớn, giúp nhanh chóng “hớt tay trên” công nghệ và nhân tài từ các đối thủ nhỏ hơn.

Tất cả hoạt động phô trương sức mạnh tài chính này đã cho phép Nvidia duy trì sự thống trị tuyệt đối của mình trên thị trường. Nvidia đã vượt xa kỳ vọng trong quý gần nhất khi báo cáo doanh thu kỷ lục 68 tỉ USD. Biên lợi nhuận gộp của Nvidia đạt 75%, mức lợi nhuận đáng kinh ngạc trong khi khách hàng của họ đang lỗ hàng chục tỉ USD mỗi năm vì AI.

“Chưa từng có tiền lệ một công ty hoạt động mạnh trên mọi mặt trận như vậy. Bạn thấy rõ vai trò trung tâm của Nvidia trong cơn sốt chi tiêu vốn này. Họ vừa là nhà cung cấp, nhà đầu tư, vừa là chủ nợ”, Paul Kedrosky, nhà đầu tư mạo hiểm và nghiên cứu viên tại Sáng kiến về Kinh tế Kỹ thuật số của Viện Công nghệ Massachusetts (Mỹ), nhận xét.

Người phát ngôn Nvidia nói công ty đầu tư vào hệ sinh thái AI để giúp nhà phát triển và khách hàng đổi mới nhanh hơn, và sản phẩm của họ được chọn vì hiệu năng vượt trội. Một số khách hàng lớn cũng thừa nhận việc chuyển sang nhà cung cấp chip khác rất tốn kém và khó khăn, khiến họ ít động lực đa dạng hóa, theo hãng tin WSJ.

Vị khách bí ẩn

Buổi tiệc chiêu đãi Tôn Ngộ Không là sự kiện cá nhân của Jensen Huang. Giám đốc điều hành Nvidia đến cùng vợ, bà Lori, người đã chung sống với ông hơn 40 năm. Các hoạt động trong buổi tối được tổ chức bởi con gái ông là Madison, người gia nhập Nvidia vào năm 2020 sau nhiều năm làm đầu bếp chuyên nghiệp.

Jensen Huang di chuyển khắp căn phòng lớn trong chiếc áo da đen đặc trưng, nổi bật giữa đám đông mặc lễ phục. Thế nhưng, điều bất ngờ lớn nhất là sự xuất hiện của một giám đốc điều hành hãng chip đối thủ.

Jonathan Ross, kỹ sư từng làm tại Google là giám đốc điều hành Groq - công ty khởi nghiệp phát triển LPU, loại chip tăng tốc xử lý AI, đặc biệt là phần suy luận. Groq trước đó ít được Nvidia chú ý, cho đến khi ngành AI thay đổi mạnh mẽ.

Jonathan Ross, người sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Groq - Ảnh: WSJ

Mùa hè năm ngoái, Thung lũng Silicon bùng nổ với các tác tử AI lập trình có thể tự viết phần mềm. Codex của OpenAI trở thành sản phẩm nổi bật, nhưng các kỹ sư tại công ty này gặp vấn đề khi chip Nvidia không xử lý đủ nhanh, khiến người dùng phải chờ lâu.

Dù là khách hàng lớn của Nvidia, OpenAI đã bắt đầu tìm lựa chọn khác vào thời điểm Chủ tịch Greg Brockman đến buổi biểu diễn tại nhà hát Opera War Memorial cùng vợ. Công ty khởi nghiệp AI đứng sau ChatGPT chuẩn bị ký thỏa thuận dùng chip Cerebras, vốn nhanh và hiệu quả hơn trong một số trường hợp.

Giống Cerebras, Groq sản xuất chip được thiết kế để phản hồi nhanh hơn các truy vấn AI. Theo những người quen thuộc với các cuộc đàm phán, OpenAI cũng từng thảo luận về việc hợp tác với Groq vào đầu năm 2025.

Điều mà khách mời không biết là Jonathan Ross đã đàm phán gia nhập Nvidia. Sau đó, Nvidia ký giấy phép không độc quyền sử dụng thiết kế chip của Groq, đồng thời tuyển dụng Jonathan Ross và đội ngũ chủ chốt của ông. Cấu trúc của giao dịch cho phép Nvidia thu hút nhân tài và công nghệ của Groq mà không cần phải mua lại công ty.

Ban đầu Jensen Huang đề nghị trả khoảng 10 tỉ USD. Thế nhưng, Groq đòi khoảng 30 tỉ USD - con số đáng kinh ngạc, có thể làm tăng gấp bốn lần giá trị của công ty khởi nghiệp này, theo những người quen thuộc với vấn đề. Cuối cùng Nvidia trả 20 tỉ USD cho Groq - thương vụ lớn nhất lịch sử hãng.

Nhân viên Groq biết được rằng giám đốc điều hành và các lãnh đạo cấp cao khác của họ sẽ chuyển sang làm việc cho gã khổng lồ chip vào đêm Giáng sinh.

Tại hội nghị GTC dành cho nhà phát triển tuần trước, Nvidia công bố chip AI mới dùng công nghệ Groq, với OpenAI là một trong những khách hàng đầu tiên.

Hôm 19.3, các Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Elizabeth Warren và Richard Blumenthal đã gửi thư cho Jensen Huang yêu cầu thêm thông tin về thương vụ Groq, viết rằng giao dịch này “dường như được cấu trúc để né tránh sự giám sát của các cơ quan quản lý chống độc quyền” và bày tỏ lo ngại rằng nó có thể bóp nghẹt cạnh tranh. Nvidia cho biết Groq vẫn là một doanh nghiệp riêng biệt và độc lập.

Nvidia đánh bại AMD trong việc mua lại hai công ty khởi nghiệp

Vào đêm diễn opera, Lisa Su - Giám đốc điều hành AMD - đã lên sân khấu cách đó khoảng 80 km về phía nam trong một phòng khiêu vũ tại khách sạn Hilton San Jose, nơi bà có bài phát biểu quan trọng cho một sự kiện thường niên danh giá nhất của ngành chip.

Jensen Huang đã ghi hình trước một video lời chào được chiếu tại bữa tối nhưng không xuất hiện trực tiếp. Đây không phải lần đầu tiên Jensen Huang tỏ ra lạnh nhạt với Lisa Su - người em họ xa của ông.

AMD đang nổi lên như lựa chọn thay thế Nvidia với chip rẻ hơn và ngày càng tinh vi về mặt kỹ thuật. Thế nhưng, AMD gặp vấn đề lớn hơn: không thể cạnh tranh với sức mạnh tài chính của Nvidia.

Năm ngoái, Nvidia đã đánh bại AMD trong việc mua lại hai công ty khởi nghiệp nhỏ. Trong trường hợp CentML, Nvidia đã tăng gấp đôi giá chào mua của AMD sau khi biết về công ty này, trang WSJ đưa tin.

AMD cũng đang cạnh tranh với Nvidia để giành được sự ủng hộ của hàng loạt công ty khởi nghiệp mới đang cố gắng khám phá những đột phá lớn tiếp theo trong lĩnh vực AI. Những người đứng đầu các công ty được gọi là neolabs này đã trở nên cởi mở hơn trong việc sử dụng chip AMD, nhưng trong một ngành công nghiệp như AI, tiềm lực tài chính của Nvidia có thể tạo ra sự khác biệt lớn.

Một ví dụ là Poolside, công ty khởi nghiệp AI xây dựng các bot tự động viết phần mềm cho doanh nghiệp, do Eiso Kant điều hành. Khi Poolside đàm phán với cả AMD và Nvidia, hai bên đều đề nghị cung cấp chip kèm tiền đầu tư.

Nvidia đề nghị đầu tư 500 triệu USD trả trước, và lên đến 1 tỉ USD nếu Poolside đạt được các mục tiêu gây quỹ trong tương lai. AMD chỉ có thể đề nghị 250 triệu USD với Poolside.

Eiso Kant đã chọn Nvidia. Vào tháng 10.2025, Poolside đã công bố một thỏa thuận sử dụng hơn 40.000 chip AI của Nvidia trong một trung tâm dữ liệu ở bang Texas (Mỹ) dự kiến sẽ được vận hành bởi CoreWeave. Đây là công ty điện toán đám mây mà Nvidia là một trong những nhà đầu tư lớn nhất.

Sự trung thành

CoreWeave là một phần của thế hệ mới gọi là neocloud đang cạnh tranh với Google và Amazon, hai gã khổng lồ điện toán đám mây phát triển và bán chip AI của riêng họ.

Nvidia là một trong những cổ đông lớn nhất bên ngoài của CoreWeave và thường xuyên cho phép công ty này tiếp cận sớm các chip mới nhất của mình. Gần đây, Nvidia đã đồng ý mua lại số chip AI trị giá lên tới 6,3 tỉ USD nếu CoreWeave không thể cho thuê chúng cho khách hàng trước năm 2032. Đó là sự đảm bảo giúp CoreWeave dễ dàng huy động vốn vay để mua lại chip AI. Đổi lại, CoreWeave thể hiện lòng trung thành với Nvidia, theo trang WSJ.

Nhiều nguồn tin cho biết CoreWeave ngại dùng chip khác của Nvidia vì sợ làm mất lòng “ân nhân”, dù công ty phủ nhận điều đó.

Khi cổ phiếu CoreWeave lao dốc, Nvidia đầu tư 2 tỉ USD vào công ty này, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

CoreWeave cho biết sẽ bán nhiều thế hệ chip sắp ra mắt của Nvidia. Trong khi Nvidia nói sẽ sử dụng sức mạnh tài chính của mình để giúp CoreWeave xây dựng các trung tâm dữ liệu mới. Cổ phiếu CoreWeave đã tăng hơn 10% sau thông tin này.

“Khi bạn nói chuyện với chúng tôi, bạn đang nói chuyện với Nvidia”

Tại buổi diễn opera, Jensen Huang đầy phấn khích khi vừa công bố kết quả kinh doanh quý kỷ lục, xua tan lo ngại về bong bóng AI. Ông nói với các nhà sáng lập công ty khởi nghiệp: “Hãy làm việc chăm chỉ và bạn sẽ được như thế này mỗi tối”.

Vài tuần trước, Nvidia đã đặt cược khoản tiền lớn nhất từ trước đến nay vào một trong những nhà sáng lập trẻ tuổi có mặt ở buổi diễn opera. Đó là Misha Laskin, nhà nghiên cứu người Nga-Israel rời Google để thành lập Reflection AI - công ty đang cố gắng xây dựng các mô hình AI mã nguồn mở với mã nguồn cơ bản được cung cấp miễn phí cho bất kỳ ai sử dụng và sửa đổi.

Jensen Huang bắt tay với Misha Laskin - Ảnh WSJ

Năm ngoái, Reflection AI bắt đầu tìm kiếm một nhà đầu tư lớn để hỗ trợ chương trình nghiên cứu của mình. Quỹ đầu tư mạo hiểm Sequoia Capital đã làm trung gian cho cuộc gặp giữa Misha Laskin và Jensen Huang. Thời điểm đó, Misha Laskin biết rằng Jensen Huang rất muốn hỗ trợ các mô hình AI mã nguồn mở của Mỹ và đảm bảo chúng chạy trên chip Nvidia.

Jensen Huang đồng ý để Nvidia trở thành nhà tài trợ chính cho vòng gọi vốn của Reflection AI, cam kết một nửa mục tiêu tỉ USD. Sau đó, ông khuyến khích các công ty đầu tư mạo hiểm khác cũng đầu tư vào Reflection AI. Khi đến buổi tiệc chiêu đãi tại nhà hát Opera War Memorial, Misha Laskin đã huy động được 2 tỉ USD và Nvidia cuối cùng đã đầu tư khoảng 800 triệu USD.

Phần lớn số tiền đó sẽ quay trở lại Nvidia, khi các kỹ sư đang hợp tác với Reflection AI để xây dựng một cụm chip AI khổng lồ mà công ty khởi nghiệp này sẽ sử dụng để huấn luyện các mô hình của mình. Nvidia cũng đang giới thiệu Misha Laskin với các khách hàng tiềm năng, gồm cả các công ty hàng đầu Mỹ và đại diện của những chính phủ nước ngoài đang tìm cách xây dựng công nghệ “AI chủ quyền” riêng.

Misha Laskin đã nói riêng với các nhà đầu tư rằng có thể sẽ có thỏa thuận chia sẻ doanh thu giữa Reflection AI và Nvidia nếu công nghệ của hai bên được tích hợp và bán cùng nhau.

Một nhà đầu tư lớn vào Reflection AI gọi công ty này là “cánh tay kinh doanh” của Nvidia. Tại sự kiện tuyển dụng năm ngoái ở London (Anh), một trong những lãnh đạo Reflection thẳng thắn nói với một ứng viên tiềm năng: “Khi bạn nói chuyện với chúng tôi, bạn đang nói chuyện với Nvidia”.

Sơn Vân