Nuôi dưỡng năng lực đặt câu hỏi cho trẻ trong thời đại AI

Các chuyên gia chia sẻ tại diễn đàn

Chương trình tập trung trao đổi về việc phát triển tư duy, khả năng sáng tạo và năng lực học tập của trẻ trong những năm đầu đời, đặc biệt trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng tác động đến giáo dục.

Diễn đàn có sự tham gia của TS. Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II; ông Christopher Vũ, Giám đốc Học thuật FutureSparQ Academy; bà Iride Sorace - Tổng Hiệu trưởng cơ sở Đảo Kim Cương kiêm Giám đốc Học thuật Wisdomland World School.

Các diễn giả cùng trao đổi về những năng lực cần được chuẩn bị cho trẻ như tư duy độc lập, sáng tạo, hợp tác, khả năng thích ứng và chủ động học hỏi.

Theo các chuyên gia, khi AI có thể hỗ trợ tìm kiếm thông tin và đưa ra câu trả lời nhanh chóng, điều quan trọng không còn chỉ là tích lũy kiến thức mà là giúp trẻ biết đặt câu hỏi, biết suy nghĩ độc lập và chủ động khám phá thế giới. Đây được xem là nền tảng để hình thành năng lực học tập suốt đời và khả năng thích ứng với những thay đổi trong tương lai.

Chia sẻ tại diễn đàn, ông Dương Ngọc Tú, Tổng Giám đốc Hệ thống Giáo dục Mầm non Quốc tế Wisdomland World School cho biết, chủ đề năm nay được lựa chọn từ chính những câu hỏi “Vì sao?” quen thuộc của trẻ.

Theo ông, sự tò mò là điểm khởi đầu của quá trình học tập, vì vậy việc lắng nghe và khuyến khích trẻ đặt câu hỏi sẽ góp phần nuôi dưỡng sự tự tin, óc sáng tạo và niềm yêu thích học tập từ sớm.

Chia sẻ tại chương trình, bà Iride Sorace cho rằng việc học của trẻ bắt đầu từ sự tò mò. Những câu hỏi đơn giản như "Tại sao bầu trời màu xanh?" hay "Tại sao cây lớn lên?" không chỉ nhằm tìm kiếm câu trả lời mà còn là cách trẻ học tư duy, quan sát và khám phá thế giới.

Theo bà, thay vì truyền đạt kiến thức theo cách quen thuộc, giáo viên cần tạo điều kiện để trẻ quan sát, nghiên cứu, phản biện và thử nghiệm. Quá trình học tập vì thế không chỉ dừng lại ở việc ghi nhớ thông tin mà hướng đến việc giúp trẻ trở thành chủ thể của việc học.

Ở góc độ tâm lý giáo dục, TS. Phạm Thị Thúy cho rằng AI đang mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với việc giáo dục trẻ. Theo bà, công nghệ có thể hỗ trợ con người tiếp cận nguồn tri thức khổng lồ, song không thể thay thế năng lực tư duy, khả năng sáng tạo hay sự thấu cảm.

TS. Thúy nhấn mạnh trẻ cần được "dưỡng tâm, rèn trí" để biết sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm, đồng thời giữ được khả năng đặt câu hỏi và suy nghĩ độc lập. Theo bà, việc khuyến khích trẻ đặt câu hỏi từ những năm đầu đời không chỉ giúp phát triển nhận thức mà còn tạo nền tảng cho khả năng học tập suốt đời và sự chủ động trước những biến động của xã hội.

“Trong thời đại AI, cha mẹ không chỉ quan tâm đến việc trang bị kiến thức mà cần đồng hành cùng con trong việc phát triển nội lực, bao gồm thể lực, trí lực và tâm lực. Nếu người lớn giữ được tinh thần học hỏi, sự sáng tạo và tính tò mò, những giá trị đó sẽ được truyền sang trẻ thông qua quá trình đồng hành hằng ngày”, TS. Phạm Thị Thúy chia sẻ.

Phụ huynh tham quan triển lãm

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm của phụ huynh là triển lãm học tập dành cho trẻ từ 3 đến 12 tuổi, nơi hành trình học tập của trẻ được thể hiện một cách trực quan, sinh động và có chiều sâu.

Không chỉ giới thiệu những sản phẩm hoàn thiện, triển lãm còn giúp phụ huynh nhìn thấy toàn bộ quá trình phía sau mỗi dự án: từ việc đặt câu hỏi, quan sát, nghiên cứu, thử nghiệm đến hợp tác, giải quyết vấn đề, sáng tạo và tư duy phản biện.

Thông qua các dự án như “Làm bản đồ kho báu và tham gia săn tìm kho báu”, “Khám phá thế giới qua những ngôi nhà”, “Vòng tuần hoàn của nước”, “Tác động của ô nhiễm đến sinh vật”, “Trái Đất vui và Trái Đất buồn" hay "Cây Hồ sơ Người học", trẻ được tiếp cận những khái niệm và vấn đề của đời sống thông qua trải nghiệm thực tế, kết nối nhiều lĩnh vực học tập khác nhau.

Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh AI ngày càng phát triển, giáo dục mầm non không chỉ hướng đến việc trang bị kiến thức mà cần chú trọng hình thành năng lực học tập, khả năng tư duy và tinh thần chủ động cho trẻ.

Việc nuôi dưỡng sự tò mò, khuyến khích trẻ đặt câu hỏi và tạo điều kiện để các em khám phá thông qua trải nghiệm sẽ là nền tảng giúp trẻ phát triển toàn diện và thích ứng với những yêu cầu của tương lai.

THÙY TRANG