Nuôi cá mú trân châu trong ao đất: Hiệu quả nhờ làm nhà trú ẩn

Mô hình nuôi cá mú trân châu trong ao đất

Mở hướng nuôi mới từ những ao bỏ trống

Xã Sơn Mỹ hiện có hơn 200 ha nuôi thủy sản nước mặn, lợ, trong đó con tôm là đối tượng nuôi chủ lực. Tuy nhiên, những năm gần đây, giá cả thủy sản biến động trong khi chi phí thức ăn, con giống và các loại vật tư đầu vào tăng cao khiến không ít hộ nuôi gặp khó khăn. Một số ao nuôi phải bỏ trống do người dân không đủ khả năng tiếp tục đầu tư.

Trong bối cảnh đó, việc tìm kiếm những đối tượng nuôi mới có giá trị kinh tế, phù hợp với điều kiện ao nuôi và khả năng đầu tư của nông hộ được xem là hướng đi cần thiết.

Cá mú trân châu đang được kỳ vọng trở thành một trong những đối tượng có tiềm năng trong quá trình chuyển đổi cơ cấu vật nuôi tại địa phương. Đây là giống cá lai giữa cá mú nghệ đực (Epinephelus lanceolatus) và cá mú cọp cái (Epinephelus fuscoguttatus).

Cá mú trân châu có ngoại hình đẹp, thị trường tiêu thụ tương đối thuận lợi, tốc độ tăng trưởng nhanh, khả năng kháng bệnh và thích nghi tốt với điều kiện môi trường. Đặc biệt, đây là loài rộng muối, có thể sinh trưởng, phát triển tốt trong môi trường có độ mặn từ 20 - 35‰ và có thể sử dụng hoàn toàn thức ăn công nghiệp.

Những đặc điểm này giúp cá mú trân châu có lợi thế khi đưa vào nuôi trong các ao đất vùng nước mặn, lợ, nhất là những khu vực đang tìm kiếm giải pháp thay thế hoặc đa dạng hóa đối tượng nuôi tôm.

Làm nhà trú ẩn, giảm cá phân đàn

Một trong những vấn đề cần lưu ý khi nuôi cá mú trân châu là tập tính sinh sống và kiếm ăn của loài cá này.

Cá mú trân châu thuộc nhóm cá dữ, thường sống riêng lẻ tại các khe đá, bụi rong hoặc rạn san hô. Chúng có tập tính rình bắt mồi từ nơi trú ẩn. Khi nguồn thức ăn không bảo đảm, cá có thể tấn công và ăn thịt lẫn nhau.

Trong điều kiện nuôi ao đất, nếu không bố trí nơi trú ẩn, cá có thể đào hang quanh bờ hoặc dưới đáy ao để tạo nơi ở. Điều này không chỉ làm ảnh hưởng đến kết cấu ao mà còn có thể gây thất thoát nước, buộc người nuôi phải gia cố, sửa chữa ao sau mỗi vụ.

Từ thực tế trên, mô hình bố trí nhà trú ẩn cho cá mú trân châu được áp dụng nhằm tạo môi trường sống phù hợp với đặc tính tự nhiên của cá.

Nhà trú ẩn được làm khá đơn giản bằng cách tận dụng những tấm tôn xi măng cũ, lắp theo dạng mái nhà. Phần chân nhà cách nền đáy khoảng 0,3 m, đỉnh cách nền đáy khoảng 0,6 m. Các cụm nhà được bố trí dọc theo bờ ao, cách bờ khoảng 4 m.

Mỗi cụm gồm 2 ngôi nhà, cách nhau khoảng 50 cm; khoảng cách giữa các cụm từ 3 - 4 m. Với ao có diện tích khoảng 2.500 m², có thể bố trí từ 25 - 30 cụm nhà trú ẩn.

Cách làm này vừa tận dụng được vật liệu sẵn có, vừa tạo ra những khoảng không gian riêng biệt để cá trú ẩn, giúp hạn chế tình trạng cá phân đàn, cá lớn tranh ăn và tấn công cá nhỏ.

Tăng khả năng sống sót, nâng hiệu quả nuôi

Bên cạnh hệ thống nhà trú ẩn, ao nuôi còn được bố trí 2 dàn quạt nước để bổ sung oxy, đặc biệt vào ban đêm khi cá đạt trọng lượng từ 0,5 kg/con trở lên. Thời gian vận hành quạt từ khoảng 22 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau.

Việc kết hợp giữa môi trường nuôi phù hợp, hệ thống cung cấp oxy và các khu vực trú ẩn giúp cá giảm stress, hạn chế cạnh tranh và tấn công lẫn nhau. Qua đó, người nuôi có thể nâng cao tỷ lệ sống, cải thiện năng suất và sản lượng.

Đáng chú ý, mô hình nhà trú ẩn không đòi hỏi chi phí đầu tư quá lớn do có thể tận dụng tôn xi măng cũ hoặc các vật liệu phù hợp để cải tạo. Đây là giải pháp tương đối đơn giản, phù hợp với điều kiện sản xuất của các hộ nuôi quy mô vừa và nhỏ.

Tại thôn Gò Găng, xã Sơn Mỹ, mô hình nuôi cá mú trân châu trong ao đất đang được triển khai, bước đầu cho thấy hướng chuyển đổi đối tượng nuôi có nhiều triển vọng. Thay vì để ao trống do khó khăn trong nuôi tôm, người dân có thêm lựa chọn để tận dụng diện tích mặt nước, tạo sinh kế và nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích.

Trong điều kiện nghề nuôi thủy sản đang chịu tác động bởi giá cả, chi phí đầu vào và những yêu cầu ngày càng cao về hiệu quả sản xuất, việc lựa chọn những đối tượng nuôi có khả năng thích nghi tốt, giá trị kinh tế cao là hướng đi cần được quan tâm.

Nếu được tiếp tục theo dõi, đánh giá về năng suất, tỷ lệ sống, chi phí đầu tư và lợi nhuận, mô hình nuôi cá mú trân châu trong ao đất kết hợp nhà trú ẩn có thể trở thành một giải pháp để đa dạng hóa đối tượng nuôi thủy sản nước mặn, lợ tại Sơn Mỹ, góp phần hạn chế tình trạng ao bỏ trống và nâng cao thu nhập cho người dân./.

Ngọc Sơn (t/h)