Nuôi cá an toàn trong mùa mưa lũ

Nông dân chủ động phương án phòng, chống lũ

Tại xóm Bình Long, xã Hòa An, ông Dương Trọng Giám đang sở hữu mô hình nuôi cá rô phi bán thâm canh với tổng diện tích 800 m2. Để có được hệ thống ao này, ông đã đầu tư nhiều công sức cải tạo dòng nước ngầm tự nhiên. Nhờ được hỗ trợ đồng bộ từ con giống, thức ăn, chế phẩm sinh học đến kỹ thuật chăm sóc, cùng kinh nghiệm nhiều năm, đàn cá của ông phát triển tốt. Chỉ sau gần 2 tháng thả nuôi, trọng lượng cá đạt xấp xỉ 400 gram/con.

Ông Dương Trọng Giám, xóm Bình Long, xã Hòa An chăm sóc mô hình nuôi cá rô phi trong mùa mưa lũ.

Do ao nằm dưới chân núi dốc đứng, việc bảo vệ ao trước mưa lũ rất quan trọng. Ngay từ đầu mùa, gia đình ông đã vận chuyển đất, đá để gia cố bờ ao vững chắc. Mực nước trong ao luôn được kiểm soát và duy trì ở ngưỡng an toàn. Ông Giám thường xuyên điều tiết lượng nước ra vào và theo dõi sát dự báo thời tiết.

Do ở khu vực dễ sinh phèn, sau mỗi trận mưa lớn, ông rắc vôi bột và sử dụng chế phẩm sinh học để cân bằng môi trường nước, giữ ổn định độ pH. Trong những ngày nắng nóng gay gắt, ông giảm 30% lượng thức ăn, đồng thời, vận hành máy bơm và hệ thống quạt nước để giảm nhiệt độ mặt ao, tăng oxy cho cá. Ông Giám chia sẻ: Gia đình tôi ở khu vực có suối, mưa lũ hay về nên luôn phải chủ động nguồn nước, thường xuyên xả bớt một phần ba đến một nửa lượng nước trong ao. Nếu không, khi mưa lũ về, nước tiêu thoát không kịp sẽ dẫn đến tràn và sạt lở bờ. Nhờ cán bộ hướng dẫn kỹ thuật, bà con đã biết nuôi cá đúng quy trình, sử dụng thuốc đúng liều lượng giúp cá lớn nhanh.

Hộ dân Dương Trọng Huy, xóm Minh Loan, xã Hòa An với mô hình nuôi cá kết hợp với nuôi vịt thả ao.

Tại xóm Minh Loan, xã Hòa An, ông Dương Trọng Huy nuôi cá với diện tích 1.200 m2. Trong 5 năm qua, ông duy trì mô hình nuôi ghép cá rô phi, mè, trắm, trôi kết hợp thả vịt để tận dụng chất thải làm thức ăn tự nhiên. Ông còn tự lắp đặt hệ thống ống phun nước tự động để tăng cường oxy cho ao.

Trước diễn biến thời tiết phức tạp, ông Huy đã sớm gia cố toàn bộ hệ thống bờ ao, tuân thủ nghiêm quy trình xử lý nước sau mỗi lứa nuôi và cảnh giác với nước lũ mang theo bùn đất làm đục ao, gây ngạt thở cho cá. Chế phẩm sinh học luôn được chuẩn bị sẵn để xử lý nước kịp thời.

Theo ông Huy, phòng bệnh mùa mưa lũ cần quản lý chặt chẽ môi trường và dinh dưỡng và áp dụng bốn nhóm biện pháp: gia cố ao, quản lý môi trường nước, kiểm soát thức ăn và phòng trị bệnh. Cụ thể, là rải vôi bột quanh bờ trước khi mưa để tránh giảm độ pH đột ngột, dọn vệ sinh quanh ao và không thay nước trong các đợt lũ đầu mùa để ngăn mầm bệnh. Đồng thời, chủ động giảm thức ăn, trộn thêm men tiêu hóa để tăng sức đề kháng cho cá.

Ông Huy cho biết: Tôi đầu tư mô hình lấy nước từ mạch ngầm bơm lên hàng ngày và thay nước định kỳ 2 tuần/1 lần. Cần chú ý quan sát vào chiều tối, ban đêm và rạng sáng vì cá dễ nổi đầu do thiếu oxy. Vào mùa hè, nguồn nước dễ ô nhiễm. Khi thời tiết thay đổi, tôi dùng thêm thuốc diệt khuẩn và diệt tảo để làm sạch mặt nước, tăng oxy cho ao.

Chính quyền đồng hành hỗ trợ nông dân

Bên cạnh nỗ lực của nông dân, chính quyền địa phương cũng tích cực hỗ trợ. Trong 7 tháng đầu năm 2026, xã Hòa An phối hợp với Trung tâm Khuyến nông và Giống nông lâm nghiệp tỉnh triển khai mô hình ứng dụng công nghệ Biofloc trong nuôi bán thâm canh cá rô phi.

Mô hình thực hiện trên diện tích 4.000 m2 với 6 hộ dân tham gia, tổng kinh phí 300 triệu đồng, hỗ trợ 10.000 con giống, 10.000 kg thức ăn cùng thuốc thú y và chế phẩm sinh học. Tỷ lệ cá hao hụt do dịch bệnh được kiểm soát ở mức rất thấp. Cán bộ địa phương thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn các hộ cách ứng phó khi mưa bão nhằm hạn chế rủi ro. Xã đang tiếp tục rà soát các vùng có lợi thế về nguồn nước để mở rộng quy mô sản xuất và nâng cao thu nhập cho người dân.

Lãnh đạo UBND xã và Trung tâm Khuyến nông và Giống nông lâm nghiệp tỉnh kiểm tra mô hình nuôi cá sau mỗi đợt mưa lũ.

Bà Chu Phương Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa An cho biết: Toàn xã hiện có 18/26 xóm có ao nuôi thủy sản với tổng diện tích 13,8 ha. Xã đã chủ động liên hệ với các cơ quan, đơn vị của tỉnh để triển khai công nghệ Biofloc. Chúng tôi định hướng chăn nuôi theo mô hình liên kết để bà con có đầu vào và đầu ra ổn định.

Các cơ quan chuyên môn khuyến cáo các hộ nuôi cá ao đất truyền thống cần kiểm tra, tu bổ hệ thống đê bao; phát quang bờ ao tránh lá rụng gây ô nhiễm; phòng cây đổ làm vỡ bờ và luôn khơi thông hệ thống xả tràn.

Theo bà Hoàng Thị Quỳnh, cán bộ Trung tâm Khuyến nông và Giống nông lâm nghiệp tỉnh, bà con cần thường xuyên kiểm tra mực nước, màu nước và gia cố bờ ao. Đặc biệt, đối với cá lồng, trước khi bão đổ bộ, cần kiểm tra dây neo, phao nổi và di chuyển lồng vào khu vực kín gió. Trong tình huống cấp bách, cần hạ lồng cá xuống tầng nước sâu hoặc dùng phên, bạt chắn phía trước lồng để giảm áp lực dòng chảy.

Với sự hỗ trợ từ chính quyền, cán bộ kỹ thuật và sự chủ động của nông dân, các mô hình nuôi trồng thủy sản tại địa phương đang phát triển hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế gia đình.

Hoàng Ngơi