Nữ sinh đi học hộ tại 30 trường đại học, cao đẳng ở Hà Nội, coi học hộ như việc làm thêm, trường top thì 'thêm tiền'

Dạo quanh các diễn đàn, hội nhóm trên mạng xã hội, không khó để bắt gặp những bài đăng tìm người đi học hộ, thi hộ diễn ra công khai và sôi động. Ẩn sau những dòng tin nhắn thỏa thuận chóng vánh là một thực trạng nhức nhối kéo dài nhiều năm qua, phơi bày lỗ hổng lớn trong công tác quản lý đào tạo tại không ít cơ sở giáo dục đại học.

Đi học hộ tại gần 30 trường đại học ở Hà Nội

L.P (sinh năm 2004, Hà Nội) bước vào con đường học hộ từ lời giới thiệu của một người bạn cùng phòng. Chỉ trong khoảng hai năm, nữ sinh này tham gia học hộ tại 30 trường đại học, cao đẳng, trong đó có không ít các trường top như Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Hà Nội...

Nhớ lại những ngày đầu, L.P không giấu được cảm giác hồi hộp. “Trong lần đầu tiên nhận lời, mình có lo sợ và lạ lẫm khi bước vào một lớp mà không quen biết ai. Mình nhận được ánh mắt khá tò mò từ những người học cùng nhau lâu năm. Thật ra công việc này nhàn hơn những việc làm thêm chân tay part-time khác, nhưng rất áp lực về mặt tâm lý. Mình phải để ý làm sao để bản thân trông thật bình thường, hoặc phải cố làm cho mình mờ nhạt đi để không gây sự chú ý, tinh thần cũng phải rắn rỏi một chút”, L.P chia sẻ.

Các nhóm học hộ, thi hộ hoạt động sôi nổi trên mạng xã hội.

Chia sẻ với Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam -Báo Tiền Phong, L.P cho biết cô thường tự trấn an bản thân để giải tỏa áp lực tâm lý: “Mình tự trấn an rằng nếu họ không nhờ mình thì cũng sẽ nhờ người khác, vả lại mục đích của họ phần lớn chỉ là để điểm danh. Với những trường hợp khách hàng thật sự bận hoặc gặp sự cố, mình coi việc đi học hộ như đang giúp đỡ họ chép bài, ghi âm bài giảng”.

Áp lực lớn nhất của những người "đóng thế" là phải bảo đảm đúng thỏa thuận với khách hàng. Nếu phải làm bài tập hộ, L.P phải bỏ chất xám học như cho chính bản thân mình. Nữ sinh thừa nhận: “Nếu không làm được, mình sẽ đền tiền hoặc đi học lại miễn phí cho người ta. Khách hàng nắm rõ thông tin của mình, nếu không đền, họ sẽ 'bóc phốt'.. Lúc đó coi như bỏ nghề vì công việc này rất quan trọng chữ tín”. Đã có thời điểm, L.P mải mê chạy "sô" đến mức bỏ bê cả việc học của chính bản thân mình.

Coi học hộ như công việc làm thêm có thu nhập tốt

T.V (sinh năm 2003, Hưng Yên) cho biết học hộ là công việc giúp bạn có thu nhập khá hơn các công việc part-time khác. Với mức giá trung bình 30.000 - 40.000 đồng cho một tiết, một ca học bốn tiết T.V thu về khoảng 150.000 đồng; nếu học xuyên suốt cả buổi sáng, con số này là 200.000 đồng.

T.V cho biết, hầu như trường nào cũng có thể học hộ được. Với những trường top hoặc lớp ít sinh viên, T.V phải nhận đi học ngay từ những buổi đầu tiên để giảng viên quen mặt, mức giá cho những trường này cũng cao hơn. Bí quyết sinh tồn của nam sinh này là sự im lặng. “Đến lớp điểm danh rồi đi ngủ, không giơ tay phát biểu, không làm điều gì để giảng viên nhớ mặt và luôn đeo khẩu trang. Nếu chợt bị gọi, phải nhớ và nhập vai tốt tên người thuê mình. Rất nhiều bạn đi học hộ lúc giảng viên gọi tên khách lại không để ý nên bị phát hiện”, T.V tiết lộ.

Khách hàng của dịch vụ này muôn hình vạn trạng. Có người chỉ lười đi học, nhưng phần đông là những sinh viên đã có công việc bên ngoài, số tiền họ kiếm được cao hơn nhiều so với tiền bỏ ra thuê người học hộ. Những khách hàng khó tính thậm chí yêu cầu người học hộ phải quay video toàn cảnh đang ngồi trong lớp để làm bằng chứng. Để không bị nhầm lẫn lịch trình, T.V cẩn thận lập hẳn một tệp Excel để ghi chú lịch học của khách. Nếu chăm chỉ "săn" việc trên các hội nhóm, người học hộ có thể kín lịch cả tuần. “Thi thoảng có khách book combo học hộ cả kỳ, thế là ấm luôn vì đỡ phải chạy từ trường này sang trường khác”, T.V nhớ lại thời kỳ "hoàng kim" của mình.

Những rủi ro và luật ngầm

Dù kiếm tiền khá dễ dàng, công việc này cũng đi kèm vô số luật ngầm. Rủi ro lớn nhất là bị "bùng" tiền công. L.P cho biết, trên mạng xã hội có những nhóm học hộ mà quản trị viên thường gom các đơn hàng béo bở, sau đó thuê lại người khác và ăn chặn hoa hồng ở giữa. Đã có rất nhiều trường hợp người đi học hộ hoàn thành xong công việc nhưng bị "cò trung gian" chặn liên lạc, quỵt toàn bộ tiền công.

Có những lần giảng viên thấy lạ mặt và tra hỏi, L.P may mắn được các bạn sinh viên xung quanh nói đỡ nên thoát nạn. “Những lúc đó thật sự chỉ thấy hồi hộp, may mắn thoát được nhưng chắc chắn lần sau sẽ né luôn lớp đó, né cả giảng viên đó”, L.P kể.

Có những trường hợp bị bắt quả tang, người học hộ phải lên giải trình trước lớp. Giảng viên thường sẽ lập biên bản xử lý sinh viên thuê, còn người đi học hộ bị đuổi về. T.V chia sẻ: "Mấy năm mình đi học hộ chưa bị bắt lần nào, mình suy nghĩ đơn giản là nếu bị bắt mình chạy ra ngoài thì không ai làm gì mình được".

T.V và L.P đều có chung một nguyên tắc "sống còn": Tuyệt đối không nhận thi hộ, vì họ biết rõ hành vi này vi phạm pháp luật và có thể dẫn đến việc bị đình chỉ học, thậm chí dính dáng đến pháp luật hình sự nếu nằm trong các đường dây quy mô lớn.

Việc những hội nhóm học hộ, thi hộ sôi động với hàng chục nghìn thành viên, hay những "siêu sinh viên" như L.P hay T.V có thể dễ dàng hoạt động trong suốt thời gian dài không chỉ phản ánh ý thức học tập xuống cấp của một bộ phận sinh viên mà còn bộc lộ lỗ hổng trong quản lý đào tạo.

Chế tài xử lý hiện hành dường như chỉ tập trung vào sinh viên vắng mặt, trong khi người đi học thuê - một mắt xích quan trọng trong chuỗi gian lận này lại dễ dàng "rút êm" mà không phải chịu bất cứ hình thức kỷ luật nào. Hơn nữa, hình thức xử lý những sinh viên thuê người học hộ dường như không đủ sức răn đe, cùng với "tình thương" của giảng viên dành cho các học trò chính là lý do bao nhiêu năm qua tình trạng này vẫn cứ tiếp diễn.

Vậy với góc nhìn quản lý đào tạo, làm thế nào để chấm dứt thực trạng này, chuyên trang Sinh Viên Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin tới quý độc giả trong các bài tiếp theo.