Nữ dân quân bản lĩnh từ chiến trường đến nghị trường

Trung đội trưởng bản lĩnh, vững vàng giữa bom đạn

Những ngày cuối tháng Tư, chúng tôi trở về xã Hoa Lộc, một vùng quê ven biển của tỉnh Thanh Hóa. Đi trên những con đường rộng rãi, sạch đẹp, đôi bên đường rực rỡ cờ hoa, cảm nhận rõ không khí trang nghiêm mà nô nức của người dân nơi đây hướng đến thời khắc thiêng liêng kỷ niệm ngày đất nước thống nhất.

Giữa không gian ấy, Khu di tích lịch sử Trận địa Đông Ngàn và Tượng đài Trung đội nữ dân quân Hoa Lộc hiện lên sừng sững, như lời nhắc nhớ về chiến công của đơn vị dân quân nữ từng bắn rơi máy bay Mỹ đầu tiên ở miền Bắc bằng súng bộ binh. Chúng tôi thật may mắn khi được gặp bà Hoàng Thị Bích Mợi (1949) - Trung đội trưởng Trung đội dân quân Hoa Lộc cùng với những đồng đội chính tại nơi đây - quê hương của bà và cũng là trận địa chiến đấu ác liệt trong những năm kháng chiến chống Mỹ.

Bà Hoàng Thị Bích Mợi (áo đỏ) cùng đồng đội tại Khu Di tích lịch sử Trận địa Đông Ngàn. Ảnh: Mỹ Hạnh

Bà Mợi xúc động kể lại: “Những năm tháng đế quốc Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc, Thanh Hóa trở thành một trong những trọng điểm bị oanh kích dữ dội. Trai tráng trong làng lần lượt lên đường ra tiền tuyến, ở hậu phương chỉ còn lại người già, phụ nữ và trẻ em. Nhìn thấy xóm làng bị bom đạn tàn phá, chúng tôi luôn tâm niệm “giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh”, việc bảo vệ quê hương là nhiệm vụ của toàn quân, toàn dân”.

Giữa năm 1967, thực hiện chỉ đạo của Tỉnh đội Thanh Hóa, Huyện đội Hậu Lộc phát động thành lập Trung đội nữ dân quân phòng không. Theo tiếng gọi của Tổ quốc, bà Mợi cùng những người bạn tình nguyện gia nhập Trung đội khi tuổi đời mới chỉ mười tám, đôi mươi. Đúng ngày 19/5/1967, Trung đội nữ dân quân Hoa Lộc được thành lập, bà Mợi được chỉ định làm Trung đội trưởng.

“Ngay sau ngày thành lập, trung đội được cử đi huấn luyện cấp tốc trong 10 ngày về cách sử dụng súng máy phòng không 12,7mm. Mới đến ngày thứ 5 của đợt huấn luyện, máy bay Mỹ đã đánh phá các mục tiêu trọng điểm như cầu Hàm Rồng, phà Ghép, phà Thắm, cầu De… Chúng tôi vừa học, vừa bước vào thực tế chiến đấu, làm quen với trận địa trong điều kiện khẩn trương và thiếu thốn”.

Bà Hoàng Thị Bích Mợi (áo đỏ) cùng đồng đội tại Tượng đài Trung đội nữ dân quân Hoa Lộc. Ảnh: Mỹ Hạnh

Trận đánh đầu tiên của Trung đội dân quân Hoa Lộc diễn ra vào ngày 15/6/1967, do thiếu kinh nghiệm nên trong trận này chưa bắn hạ được mục tiêu. Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, 15 giờ ngày 16/6/1967, máy bay địch quay lại, lần này, các nữ dân quân bình tĩnh và điểm xạ chính xác: một chiếc máy bay Mỹ bốc cháy. Với chiến công này, trung đội đã được Bác Hồ gửi thư khen và tặng 14 huy hiệu cho 14 chị em trong trung đội. Giai đoạn từ 1967 đến 1972, Trung đội nữ dân quân Hoa Lộc tham gia hơn 100 trận chiến đấu, bắn rơi 3 máy bay Mỹ. Với những chiến công vang dội ấy, tháng 9/1973, Trung đội được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

14 nữ dân quân Trung đội dân quân Hoa Lộc năm xưa hiện còn 5 người đang sinh sống tại xã Hoa Lộc và 5 người sinh sống tại các tỉnh, thành khác. Nói về nữ Trung đội trưởng Hoàng Thị Bích Mợi, những đồng đội của bà chia sẻ, trong mỗi trận đánh, bà Mợi luôn là người đứng ở vị trí quan sát, bình tĩnh theo dõi đường bay của địch để ra hiệu lệnh dứt khoát, chính xác cho từng khẩu đội. Có những thời điểm máy bay địch bổ nhào, bom nổ dồn dập, nhiều chị em còn lúng túng, giọng chỉ huy của bà vẫn rõ ràng, mạnh mẽ. Chính sự vững vàng ấy đã giúp cả trung đội giữ được nhịp chiến đấu.

Bà Hoàng Thị Bích Mợi (bên phải) cùng đồng đội say sưa kể về chiến công 3 lần bắn rơi máy bay Mỹ. Ảnh: NVCC

Không chỉ kiên cường trong chiến đấu, bà Mợi còn trở thành nguồn cổ vũ, động viên các chị em trong mọi thời điểm. Những đêm trực chiến dài, giữa tiếng máy bay gầm rú, bà thường đi từng vị trí, nhắc nhở, động viên, có khi chỉ là một câu nói giản dị nhưng đủ để mọi người vững lòng hơn. Có chị em sau trận đánh còn hoảng sợ, bà lại nhẹ nhàng phân tích, rút kinh nghiệm, giúp họ lấy lại bình tĩnh để tiếp tục nhiệm vụ. Với họ, bà không chỉ là người chỉ huy, mà còn là chị cả - người giữ cho trung đội luôn gắn bó, kiên cường, cùng nhau vượt qua bom đạn để hoàn thành nhiệm vụ.

Người đại biểu dân cử tận tụy vì nước, vì dân

Sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Mỹ buộc phải tuyên bố ngừng ném bom miền Bắc. Đây là điều kiện để lực lượng dân quân có thời gian củng cố, học tập và huấn luyện bài bản hơn. Trung đội dân quân Hoa Lộc cũng được bổ sung quân số, từng bước nâng cao trình độ chiến đấu.

Trung đội trưởng Hoàng Thị Bích Mợi chỉ huy chiến đấu trên trận địa Đông Ngàn. Ảnh NVCC

Trong quãng thời gian ấy, Trung đội trưởng Hoàng Thị Bích Mợi không chỉ tiếp tục chỉ huy đơn vị mà còn cùng các chị em trong trung đội theo học văn hóa. Song song với nhiệm vụ quân sự, bà còn đảm nhiệm nhiều trọng trách tại địa phương như Xã đội phó, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Hoa Lộc. Sự trưởng thành trong thực tiễn chiến đấu và công tác đã giúp bà sớm được đứng vào hàng ngũ của Đảng vào ngày 15/10/1968, đồng thời trở thành điển hình tiên tiến được báo cáo tại Hội nghị mừng công của Quân khu 3.

Những năm 1968 và 1970, bà Mợi được lựa chọn tham gia các đoàn đại biểu Việt Nam sang Liên Xô, Trung Quốc, Triều Tiên để dự các cuộc mít tinh quốc tế cuộc chiến đấu chống Mỹ của Việt Nam. Ở đó, bà kể lại câu chuyện chiến đấu của Trung đội nữ dân quân Hoa Lộc - những cô gái nông thôn dám đối đầu với máy bay Mỹ, khiến bạn bè quốc tế xúc động và thêm tin tưởng vào cuộc đấu tranh chính nghĩa của Việt Nam.

ĐBQH khóa IV Hoàng Thị Bích Mợi (thứ 3 từ phải sang) chụp ảnh cùng ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tại cuộc gặp mặt của Tổng Bí thư Tô Lâm với các thế hệ đại biểu Quốc hội. Ảnh: Khánh Duy

Năm 1971, trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa IV, bà Hoàng Thị Bích Mợi trúng cử khi tuổi đời còn rất trẻ. Với bà, đây không chỉ là niềm vinh dự mà còn là trách nhiệm lớn lao. Bà miệt mài học hỏi, lắng nghe ý kiến Nhân dân, không quản ngày đêm, đường sá khó khăn, kịp thời chuyển tải các chủ trương, nghị quyết của Đảng và Nhà nước đến với người dân. Trong bối cảnh chiến tranh vẫn tiếp diễn, vai trò của một đại biểu Quốc hội gắn chặt với nhiệm vụ động viên thanh niên lên đường nhập ngũ, xây dựng hậu phương vững mạnh, phát triển sản xuất để chi viện cho tiền tuyến. Bà vừa là người tuyên truyền, vừa trực tiếp tham gia tổ chức các phong trào, từ sản xuất nông nghiệp đến công tác đoàn thể, góp phần giữ vững sức mạnh từ hậu phương.

Đất nước thống nhất, bà Mợi tiếp tục công tác tại địa phương, là cán bộ trong nhiều lĩnh vực, như: đoàn thanh niên, hội phụ nữ, hội cựu chiến binh… Đến khi tuổi cao, bà vẫn tích cực tham gia Hội Người cao tuổi, Hội Khuyến học và luôn giữ vị trí quan trọng trong các phong trào của địa phương. Điển hình như: vận động người dân hiến đất làm đường, xây dựng nông thôn mới, chăm lo cho những hoàn cảnh khó khăn. Các con, cháu của bà Mợi đều học hành thành đạt, dù sinh sống nơi đâu cũng luôn hướng về ủng hộ, xây dựng quê hương.

Bà Hoàng Thị Bích Mợi vui mừng vì thế hệ trẻ luôn quan tâm tìm hiểu lịch sử, ghi nhớ các chiến công của thế hệ cha anh. Ảnh: Mỹ Hạnh

Trong những dịp lễ kỷ niệm của địa phương hay của đất nước, bà Mợi vẫn được mời nói chuyện truyền thống, kể lại những năm tháng chiến đấu cho thế hệ trẻ, như một cách truyền lửa âm thầm nhưng bền bỉ. Bà chia sẻ: Tôi rrất vinh dự, tự hào vì có một tuổi trẻ sống, chiến đấu, lao động rất sôi nổi, đóng góp công sức cho đất nước. Chứng kiến sự phát triển giàu mạnh của đất nước, thế hệ con cháu trưởng thành, tôi càng vui mừng, phấn khởi. Mong rằng, thế hệ trẻ sẽ luôn ghi nhớ về cội nguồn, truyền thống đoàn kết, tinh thần chiến đấu kiên cường của dân tộc để phấn đấu góp sức xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh.

Chiến tranh đã lùi xa, ký ức về một thế hệ trẻ sẵn sàng cầm súng chiến đấu vì độc lập dân tộc vẫn còn đó, không ồn ào mà bền bỉ như chính con người họ. Câu chuyện của nữ Trung đội trưởng Trung đội dân quân Hoa Lộc Hoàng Thị Bích Mợi cùng đồng đội sẽ mãi vang vọng cùng thời gian, trở thành nguồn động lực bất tận để thế hệ trẻ dốc sức vì sự phát triển vững bền của quê hương, đất nước.

Đào Cảnh