Nóng thế giới ngày 30/1: Rơi máy bay quân sự tại Thái Lan, 2 phi công thiệt mạng

Thủ tướng Đức dập tắt hy vọng gia nhập EU vào năm 2027 của Ukraine. Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho rằng Ukraine sẽ cần nhiều năm để đáp ứng các tiêu chuẩn của Liên minh châu Âu (EU) về dân chủ, kinh tế và pháp luật, đồng thời bác bỏ đề xuất gia nhập khối vào năm 2027 của Tổng thống Ukraine Vladimir Zelensky.

“Việc Ukraine gia nhập EU vào ngày 1/1/2027 là điều không thể. Tất cả các ứng viên, bao gồm Ukraine, đều phải đáp ứng các tiêu chí Copenhagen”, Thủ tướng Đức khẳng định.

Theo quy định của EU, các tiêu chí Copenhagen bao gồm việc xây dựng các thể chế dân chủ ổn định, một nền kinh tế thị trường hoạt động hiệu quả, cùng khả năng áp dụng và thực thi toàn bộ hệ thống pháp luật của EU. Ông Merz cho biết Đức thừa nhận triển vọng gia nhập EU của Ukraine, song nhấn mạnh tiến trình này là một quá trình lâu dài. Theo ông, ưu tiên trước mắt nên là các cuộc đàm phán hòa bình đang được Mỹ làm trung gian tại Abu Dhabi, thay vì đặt ra các mốc thời gian gia nhập mang tính chính trị.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz bác bỏ thời gian gia nhập EU của Ukraine. Ảnh: Reuters

Thủ tướng Hungary nói Ukraine đã "vượt lằn ranh đỏ". Tuyên bố được Thủ tướng Viktor Orban đưa ra trong bối cảnh quan hệ giữa Hungary và Ukraine gia tăng căng thẳng sau một loạt phát ngôn công kích từ các quan chức cấp cao Kiev.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X ngày 28/1, ông Orban nhấn mạnh: “Chúng tôi không tìm kiếm xung đột, nhưng trong nhiều ngày qua, Hungary đã trở thành mục tiêu công kích. Dù vậy, những lời đe dọa từ tổng thống, từ ngoại trưởng hay từ các nhóm vũ trang cực đoan cũng sẽ không khiến chúng tôi chùn bước trong việc bảo vệ lợi ích của người dân Hungary”.

Nhà lãnh đạo Hungary tái khẳng định Budapest sẽ không chấp nhận việc Ukraine được thúc đẩy gia nhập EU trong vòng 2 năm bằng cách phớt lờ các quy định pháp lý của khối, cho rằng điều đó đồng nghĩa với việc “nhập khẩu chiến tranh” vào Liên minh châu Âu.

Ông Trump cảnh báo Mỹ sẵn sàng hành động với Iran nếu đàm phán thất bại. Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, lực lượng hải quân do tàu sân bay USS Abraham Lincoln dẫn đầu đang tiến nhanh tới khu vực Trung Đông “với sức mạnh, nhiệt huyết và mục đích rõ ràng” và lớn hơn cả lực lượng trước đó được gửi tới Venezuela. Ông nói thêm rằng lực lượng này “sẵn sàng hoàn thành nhiệm vụ với tốc độ và bạo lực nếu cần thiết”.

Ông Trump cũng cảnh báo rằng nếu Tehran không đồng ý đàm phán, cuộc tấn công tiếp theo từ phía Mỹ sẽ tồi tệ hơn rất nhiều so với các đợt tấn công quân sự trước đó, bao gồm cả chiến dịch không kích nhằm vào các cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6/2025.

Rơi máy bay huấn luyện quân sự tại Thái Lan, 2 phi công thiệt mạng. Quân đội Thái Lan cho biết một máy bay quân sự đã gặp nạn vào sáng 29/1 tại tỉnh Chiang Mai, khiến 2 phi công thiệt mạng.

Không quân Hoàng gia Thái Lan cho biết, máy bay quân sự AT-6 hai chỗ ngồi gặp nạn vào lúc khoảng 10h30 phút sáng 29/1 trong một chuyến bay huấn luyện quân sự. Vụ tai nạn xảy ra tại làng Ban Huay Fang, huyện Jom Thong, tỉnh Chiang Mai, trong khu vực rừng núi hẻo lánh, cách xa khu dân cư. Hình ảnh ghi nhận tại hiện trường cho thấy máy bay bốc cháy dữ dội và hư hại nghiêm trọng.

Hiện trường vụ rơi máy bay huấn luyện quân sự tại tỉnh Chiang Mai, Thái Lan. Nguồn: The Nation

Nga lên tiếng về việc ông Trump treo ảnh chụp chung với ông Putin ở Nhà Trắng. Moscow đã lên tiếng ca ngợi việc Tổng thống Mỹ Donald Trump treo ảnh chụp cùng Tổng thống Nga Vladimir Putin ở Nhà Trắng, gọi đây là "bức ảnh thay ngàn lời nói".

Cụ thể, bức ảnh về hai nhà lãnh đạo được treo ở Phòng Palm, nơi nối liền Cánh Tây với khu nhà ở của Nhà Trắng. Bên dưới bức ảnh của ông Trump và ông Putin là bức ảnh chụp nhà lãnh đạo Mỹ cùng với cháu gái ở giải đua xe NASCAR Daytona 500. Phòng Palm là nơi thường được dùng làm sảnh đón khách tại Nhà Trắng và đã được tân trang lại trong thời gian gần đây.

Ngược lại, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Estonia Marko Mihkelson lại cho rằng động thái của Nhà Trắng đã làm lu mờ triển vọng về việc sớm kết thúc cuộc xung đột Nga - Ukraine. Thượng nghị sĩ Dân chủ Mỹ Mark Warner cũng chỉ trích động thái của ông Trump, cho rằng lãnh đạo Nhà Trắng đã đặt "ông Putin lên trên gia đình và người dân Mỹ".

Giám đốc an ninh mạng Mỹ rò rỉ thông tin nhạy cảm cho ChatGPT. Hãng RT dẫn kết quả một cuộc điều tra của Politico cho biết, ông Madhu Gottumukkala, Quyền Giám đốc Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng Mỹ (CISA) đã sử dụng một ngoại lệ đặc biệt để truy cập công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) ChatGPT, rồi tải lên các bản hợp đồng được đánh dấu "Chỉ sử dụng cho mục đích chính thức". Dù những tài liệu này không được phân loại mật nhưng là loại nhạy cảm và không được công khai.

Vụ việc trên gây chú ý vì các bản tải công khai lên ChatGPT được chia sẻ với nhà phát triển OpenAI, đồng nghĩa có khả năng làm lộ thông tin của chính phủ cho lượng người dùng khổng lồ của nền tảng này. Trong khi đó, các công cụ AI được DHS phê duyệt có cấu hình để ngăn dữ liệu bị rò rỉ khỏi mạng lưới liên bang.

Sự cố an ninh trên xảy ra khi chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang tích cực thúc đẩy áp dụng AI với toàn bộ chính phủ liên bang. Tháng 12/2025, ông Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp để hạn chế các quy định về AI ở cấp tiểu bang, cảnh báo một khung pháp lý phân mảnh có thể cản trở khả năng cạnh tranh của Mỹ so với Trung Quốc.

Mỹ đẩy mạnh các cuộc không kích tại Somali. Bộ Chỉ huy châu Phi của quân đội Mỹ cho biết lực lượng Mỹ đang đẩy mạnh các cuộc không kích vào các nhóm cực đoan và khủng bố ở Somali, quốc gia châu Phi đang chật vật đối phó sự hoành hành của nhiều nhóm vũ trang khét tiếng. Theo Bộ Chỉ huy châu Phi (Africom) của quân đội Mỹ, kể từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng Mỹ tại châu Phi đã tiến hành 23 cuộc tập kích tại Somali, nhắm mục tiêu là các tay súng của lực lượng Al-Shabab và tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

Quân đội Mỹ bắt đầu triển khai hoạt động chống khủng bố và các nhóm cực đoan tại Somali kể từ giữa những năm 2000. Theo dữ liệu của Africom, hoạt động tấn công được đặc biệt đẩy mạnh trong nhiệm kỳ thứ nhất (2017-2021) của Tổng thống Mỹ Donald Trump, với tổng cộng 219 cuộc không kích và chiến dịch mặt đất được tiến hành, gấp hơn 4 lần so với con số 48 cuộc tấn công thực hiện trong nhiệm kỳ 4 năm liền trước đó của Tổng thống Barack Obama.

Lực lượng Mỹ tại châu Phi đã tiến hành 23 cuộc tập kích tại Somali, nhắm mục tiêu là các tay súng của lực lượng Al-Shabab và tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Ảnh: Reuters

Trung Quốc tử hình 11 thành viên băng nhóm điều hành trại lừa đảo. Ngày 29/1, tài khoản WeChat chính thức của Tòa án Nhân dân tối cao Trung Quốc đã thông báo về việc thi hành án tử hình 11 đối tượng thuộc gia tộc họ Ming. Các vụ hành quyết do Tòa án Nhân dân trung cấp Ôn Châu ở tỉnh Chiết Giang thực hiện.

Gia tộc Ming là một trong số ít những gia tộc quyền lực từng điều hành thị trấn Laukkaing, thủ phủ vùng Kokang của Myanmar. Gia tộc tội phạm này đã điều hành một số cơ sở lừa đảo khét tiếng nhất Laukkaing và hợp tác với các băng đảng khác để thực hiện nhiều hành động phạm pháp như lừa đảo viễn thông, điều hành sòng bạc, giết người, giam giữ người trái phép...

Thông qua vụ xử tử trên, Bắc Kinh đang gửi thông điệp răn đe đến những kẻ lừa đảo tiềm tàng. Tuy nhiên, các hoạt động lừa đảo hiện đã chuyển sang biên giới Myanmar với Thái Lan và sang Campuchia, Lào, nơi Trung Quốc có ít ảnh hưởng hơn.

Sập mỏ vàng tại Sudan khiến 13 người tử vong. Một công ty khai thác khoáng sản của Sudan hôm 28/1 cho biết, vụ sập mỏ vàng tại miền Nam nước này đã khiến 14 người thiệt mạng và 6 người khác bị thương. Theo Công ty Tài nguyên Khoáng sản Sudan (SMRC), vụ sập xảy ra tại mỏ Umm Fakroun ở bang Nam Kordofan hôm 23/1. Mỏ vàng này đã bị đóng cửa, nhưng một số người đã khai thác bất hợp pháp tại khu vực này.

Kể từ khi xung đột nổ ra giữa quân đội Sudan và Lực lượng hỗ trợ nhanh (RSF) vào tháng 4/2023, nguồn tài chính của hai bên phần lớn được cung cấp bởi việc khai thác vàng. Mới đây, SMRC tuyên bố sản lượng khai thác vàng đạt mức cao nhất trong 5 năm, đạt 70 tấn vào năm 2025.

Sudan là một trong những nước sản xuất vàng hàng đầu châu Phi, nhưng khai thác thủ công và quy mô nhỏ, thiếu các biện pháp an toàn thích hợp và thường sử dụng các hóa chất độc hại.

Giang Bùi/VOV.VN Tổng hợp