Nông nghiệp Việt Nam tăng tốc chuyển đổi số giữa biến động toàn cầu

Chuyển đổi số mở đường cho nông nghiệp Việt Nam tăng tốc

Chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng mới của nông nghiệp

Phát biểu tại hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp cho biết, nửa đầu năm 2026 diễn ra trong bối cảnh ngành nông nghiệp và môi trường phải đối mặt với nhiều sức ép chưa từng có. Xung đột địa chính trị kéo dài, đặc biệt tại khu vực Trung Đông, tiếp tục gây tác động mạnh đến thương mại toàn cầu, chuỗi cung ứng, giá năng lượng và các thị trường xuất khẩu nông sản.

Trong bối cảnh đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao năng lực quản trị, tăng sức chống chịu của ngành và tạo dư địa tăng trưởng mới.

Theo Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp, trong 6 tháng đầu năm, Bộ đã hoàn thành 181/295 nhiệm vụ được giao theo Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, không có nhiệm vụ quá hạn. Đồng thời, Bộ đã đề xuất 15 nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược với tổng kinh phí dự kiến trên 1.300 tỷ đồng, bước đầu xác định 13 sản phẩm có tiềm năng trở thành sản phẩm công nghệ chiến lược trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Một dấu mốc quan trọng là hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản chính thức vận hành từ ngày 30/6, với khoảng 18.500 sản phẩm thuộc 112 nhóm sản phẩm tại 26 tỉnh, thành phố. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp nâng cao tính minh bạch, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường nhập khẩu và gia tăng niềm tin của người tiêu dùng.

Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Phước Thiện, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp cho biết, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số đang trở thành động lực trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng của ngành nông nghiệp.

Theo ông Thiện, Đồng Tháp đã đạt nhiều kết quả tích cực khi 100% dữ liệu từ cấp tỉnh đến cấp xã được số hóa và công khai, phục vụ người dân và doanh nghiệp. Địa phương cũng duy trì 24 hệ thống giám sát sâu rầy thông minh tại các vùng sản xuất lúa trọng điểm, góp phần nâng cao hiệu quả phòng trừ dịch hại, giảm chi phí sản xuất và tối ưu năng suất.

Bên cạnh đó, Đồng Tháp đã phối hợp hỗ trợ 100% sản phẩm OCOP đưa lên các sàn thương mại điện tử, qua đó mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị nông sản và tạo thêm kênh tiếp cận người tiêu dùng trong nước cũng như quốc tế.

Theo lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp, chuyển đổi số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần thay đổi phương thức sản xuất, đưa nông nghiệp tiến gần hơn với mô hình kinh tế số; đồng thời kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm cho ý kiến xây dựng Đề án đưa địa phương trở thành tỉnh tiên phong, kiểu mẫu về nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh.

Địa phương cũng đề xuất được lựa chọn làm nơi thí điểm chuyển đổi số trong số hóa dữ liệu nông nghiệp và số hóa quy trình sản xuất, hướng tới nâng cao tỷ lệ truy xuất nguồn gốc, thu thập dữ liệu sản xuất phục vụ đánh giá bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời xây dựng khung kiến trúc, tiêu chuẩn và định mức để nhân rộng trên phạm vi cả nước.

Xây dựng hệ sinh thái dữ liệu để phát triển nông nghiệp thông minh

Không chỉ ở Đồng Tháp, nhiều địa phương cũng đang đẩy mạnh xây dựng nền tảng dữ liệu phục vụ quản lý và sản xuất. Ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh cho biết, địa phương đang tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia và nền tảng số dùng chung trong lĩnh vực trồng trọt, bảo đảm kết nối đồng bộ từ Trung ương đến địa phương.

Hệ thống sẽ tích hợp dữ liệu về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc, dự báo sinh vật gây hại và dự báo thị trường, tạo nền tảng để quản lý thống nhất, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận thông tin kịp thời, đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu.

Theo ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), chuyển đổi số đang từng bước định hình nền quản trị ngành dựa trên dữ liệu. Từ đầu năm 2026, hệ thống giải quyết thủ tục hành chính tập trung của Bộ đã đi vào vận hành, tiếp nhận hơn 220.000 hồ sơ, trong đó trên 96% được thực hiện trực tuyến.

Bộ cũng đã ban hành đầy đủ các khung kiến trúc số và khung dữ liệu, tạo nền tảng xây dựng hệ sinh thái dữ liệu ngành. Trong 25 cơ sở dữ liệu và 4 hệ thống thông tin được giao xây dựng, đến nay Bộ đã hoàn thiện 21 cơ sở dữ liệu, đồng thời kết nối toàn bộ 12 cơ sở dữ liệu với Trung tâm Dữ liệu quốc gia, góp phần giảm giấy tờ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý.

Theo ông Nguyễn Văn Long, giai đoạn 2026-2030, Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện khung quản trị dữ liệu ngành, vận hành hiệu quả các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành, triển khai các dự án chuyển đổi số trọng điểm, đồng thời đầu tư nâng cấp hạ tầng số, bảo đảm an toàn thông tin và an ninh mạng.

Hà Sơn