Nông dân phòng chống sâu bệnh, chăm sóc cho cây trồng vụ mùa

Để bảo đảm năng suất, sản lượng cây trồng theo kế hoạch, ngành Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội khuyến cáo các địa phương và nông dân chủ động theo dõi đồng ruộng, phát hiện sớm và áp dụng các biện pháp phòng trừ phù hợp.

Xuất hiện nhiều loại sâu bệnh

Tháng 8 dương lịch là thời điểm miền Bắc bước vào giai đoạn chuyển mùa từ hè sang thu. Thời tiết có xu hướng dịu mát hơn, nắng nóng giảm dần, xen kẽ là những đợt mưa và độ ẩm không khí thay đổi thất thường. Đây là thời điểm thuận lợi để bà con nông dân chủ động gieo trồng các loại rau màu.

Hợp tác xã Sản xuất và Kinh doanh dịch vụ nông nghiệp tổng hợp Văn Đức (xã Bát Tràng), với diện tích hơn 200ha rau sản xuất theo hướng an toàn, nông dân đang sản xuất rau phục vụ thị trường. Theo Giám đốc Hợp tác xã Nguyễn Văn Minh, hiện các hộ dân đã gieo trồng nhiều loại rau củ chủ lực có nhu cầu tiêu thụ lớn, như: Cải chíp, củ cải, bắp cải, rau xanh…

Tuy nhiên, thời tiết diễn biến bất thường, hợp tác xã khuyến cáo các thành viên thường xuyên ra đồng, chăm sóc cây trồng để bảo đảm năng suất, chất lượng rau cung cấp ra thị trường khoảng 70 – 75 tấn rau các loại cho hệ thống siêu thị, chợ đầu mối trong nội thành Hà Nội.

Thời tiết diễn biến bất thường, người dân thường xuyên ra đồng, chăm sóc cây trồng để bảo đảm năng suất. Ảnh: PV

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, cây lúa vụ mùa đang bước vào nhiều giai đoạn sinh trưởng khác nhau. Trà lúa sớm đang trong giai đoạn làm đòng - trỗ; trà chính vụ ở giai đoạn đòng; trà muộn đang đẻ nhánh rộ, phân hóa đòng và làm đòng.

Diện tích lúa đã trỗ đạt 3.882,7ha, bằng 6,7% diện tích gieo trồng, tập trung tại các xã Vật Lại, Cổ Đô, Tiến Thắng, Thiên Lộc, Sóc Sơn, Nội Bài, Kim Anh...

Trong khi đó, tổng diện tích gieo trồng cây rau màu vụ Mùa đạt 18.019,4ha, bằng 89,2% kế hoạch. Sản xuất đang được duy trì theo tiến độ, song tình hình sâu bệnh trên cây trồng cũng bắt đầu có những diễn biến đáng chú ý.

Trên cây lúa, chuột đang gây hại từ nhẹ đến trung bình, với tỷ lệ trung bình từ 1-2% số dảnh, nơi cao từ 3-5%, cục bộ từ 10-12%. Bệnh đốm sọc vi khuẩn xuất hiện cục bộ trên một số giống nhiễm và những diện tích bón thừa đạm, mức độ gây hại từ nhẹ đến trung bình. Sâu đục thân bướm hai chấm cũng đã xuất hiện, gây bông bạc trên trà lúa sớm và dảnh héo trên trà lúa trung, trà muộn. Bệnh khô vằn đang gây hại từ nhẹ đến trung bình. Ngoài ra, trên một số diện tích còn xuất hiện lúa cỏ, bệnh bạc lá, bệnh đen lép hạt, bọ rầy, châu chấu... song mức độ gây hại chủ yếu còn nhẹ.

Các loại sâu bệnh có thể tiếp tục xuất hiện và gây hại trên nhiều nhóm cây trồng. Ảnh: PV

Đối với rau, sâu xanh bướm trắng đang có mật độ trung bình 3-5 con/m², nơi cao 6-8 con/m², cục bộ 10-12 con/m². Sâu khoang, bọ nhảy cũng xuất hiện trên một số diện tích. Dù mức độ gây hại chủ yếu từ nhẹ đến cục bộ trung bình, nhưng nếu không được theo dõi và xử lý kịp thời, sâu bệnh có thể phát sinh mạnh trong điều kiện thời tiết thuận lợi.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội Lưu Thị Hằng, trong thời gian tới, các loại sâu bệnh có thể tiếp tục xuất hiện và gây hại trên nhiều nhóm cây trồng. Trên cây lúa, rầy nâu, rầy lưng trắng lứa 4, lứa 5 có khả năng phát sinh trong giai đoạn từ đẻ nhánh đến trỗ bông; ốc bươu vàng tiếp tục gây hại ở giai đoạn hồi xanh - đẻ nhánh. Sâu cuốn lá nhỏ, sâu đục thân có thể phát sinh, gây hại từ giai đoạn lúa đẻ nhánh đến ôm đòng. Trong khi đó, trên cây ngô cần tiếp tục theo dõi sâu xám, sâu cắn lá, sâu gai, sâu đục thân và châu chấu. Một số bệnh như đạo ôn lá trên lúa, khô vằn, đốm lá trên ngô cũng có nguy cơ phát sinh và lan rộng, ảnh hưởng đến năng suất, sản lượng cây trồng nếu không được phát hiện và phòng trừ kịp thời.

Thường xuyên thăm đồng, phát hiện sớm sâu bệnh

Theo bà Nguyễn Thị Thu (xã Dân Hòa), hiện nay 3 sào lúa ở giai đoạn hồi xanh đẻ nhánh và đang phát triển tốt, chưa có dịch bệnh lớn xảy ra. Tuy nhiên, để bảo vệ mùa màng, hằng tuần bà đều chủ động thăm đồng, sử dụng biện pháp thủ công để nhặt bỏ ốc bươu vàng và trứng ốc, ngắt bỏ những cây, lá nhiễm bệnh để tránh phát sinh gây hại; đồng thời theo dõi tình hình sâu, bệnh để có biện pháp phòng trừ hiệu quả, kịp thời. Nhờ chủ động các biện pháp phòng trừ nên những năm gần đây trên diện tích canh tác của gia đình tôi ít bị ảnh hưởng bởi sâu, bệnh hại.

Các địa phương hướng dẫn người dân chăm sóc tốt cho cây rau màu và cây trồng khác: Bón thúc, vun xới, bảo đảm tưới tiêu phù hợp để cây trồng sinh trưởng. PV

Để cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt, hạn chế tối đa thiệt hại do thời tiết bất thuận và sâu bệnh gây ra đến sản xuất nông nghiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương đề nghị các địa phương hướng dẫn nông dân theo dõi chặt chẽ tình hình thời tiết, chủ động rà soát các diện tích có nguy cơ úng ngập do mưa lớn để kịp thời triển khai các biện pháp phòng chống phù hợp nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại xảy ra.

Đối với diện tích lúa mùa muộn đang giai đoạn phân hóa đòng, hướng dẫn nông dân xác định thời điểm và lượng bón thích hợp. Nên bón NPK chuyên dùng phù hợp với từng chân ruộng để cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho lúa; nếu bón phân đơn, sử dụng kết hợp cân đối đạm với kali; căn cứ vào màu lá lúa để xác định lượng phân bón phù hợp, tuyệt đối không bón thừa đạm, tạo điều kiện thuận lợi cho sâu bệnh phát sinh gây hại; giữ mực nước ổn định từ 5-7 cm để cho lúa làm đòng thuận lợi. Cần tập trung nhổ cỏ lồng vực, cắt sạch cỏ bờ hạn chế nơi trú ẩn của chuột và sâu hại, hạn chế nguồn bệnh lây lan cho lúa.

Người dân thường xuyên thăm đồng thường xuyên, chăm sóc đúng kỹ thuật, phát hiện sớm và xử lý kịp thời không chỉ giúp hạn chế thiệt hại. Ảnh: PV

Thời tiết nắng xen kẽ mưa rào và dông là điều kiện thuận lợi cho sinh vật phát sinh gây hại, đề nghị địa phương tăng cường kiểm tra đồng ruộng, phân loại trà lúa, giống lúa, xác định mật độ sâu/tỷ lệ hại, diện tích cần phòng trừ của sâu đục thân 2 chấm, sâu cuốn lá nhỏ, bọ rầy, bệnh khô vằn, bệnh bạc lá - đốm sọc vi khuẩn; hướng dẫn người dân chăm sóc tốt cho cây rau màu và cây trồng khác: Bón thúc, vun xới, đảm bảo tưới tiêu phù hợp để cây trồng sinh trưởng, phát triển thuận lợi, phòng trừ sâu bệnh đúng kỹ thuật bảo đảm an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường, sinh thái.

Theo dõi diễn biến tình hình thời tiết, tuyên truyền, hướng dẫn các biện pháp chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh đúng kỹ thuật. Đặc biệt trong những ngày có mưa lớn, đôn đốc người dân thu hoạch những diện tích đã đến kỳ thu hoạch; vun cao luống, khơi thông rãnh thoát nước trên ruộng, các biện pháp che chắn bằng lưới, màng nilon...

Cùng với đó, tăng cường công tác kiểm tra, hướng dẫn các cơ sở sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp trên địa bàn để cung ứng các chủng loại giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật... bảo đảm chất lượng, phục vụ sản xuất vụ mùa 2026.

Thăm đồng thường xuyên, chăm sóc đúng kỹ thuật, phát hiện sớm và xử lý kịp thời không chỉ giúp hạn chế thiệt hại mà còn góp phần giảm chi phí sản xuất, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng nông sản. Sự chủ động từ mỗi thửa ruộng, mỗi vùng sản xuất sẽ là nền tảng quan trọng để bảo vệ năng suất, sản lượng và hướng tới một vụ mùa thắng lợi.

Bài viết này có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội

Quỳnh Dung