Nỗi sợ ở quê trâu bò thả rông, thành phố chó chạy lông nhông

Tháng trước, một người bạn của tôi chia sẻ bức ảnh chiếc xe hơi méo mó phần đầu sau khi tránh cú va chạm với một con bò thả rông trên quốc lộ. May mắn là cả người và vật đều không sao; chủ của con bò thì tuyệt nhiên không thấy xuất hiện để nhận trách nhiệm.

Tháng này, ngay tại công viên trung tâm thành phố nơi tôi sống, một đứa trẻ 5 tuổi suýt chút nữa đã bị con chó lao vào tấn công nếu người cha không kịp bế thốc em lên. Chủ con chó chỉ nhẹ nhàng buông một câu quen thuộc: “Nó hiền lắm, có cắn ai bao giờ đâu, nó chơi đùa thôi” rồi thản nhiên dắt đi tiếp, bất chấp việc con vật vẫn không hề được rọ mõm.

Đứa cháu học lớp 9 của tôi thì vì tránh một con chó đột ngột ào ra đường khi đi học gần về đến nhà mà ngã, phải bó bột tay.

Những tình huống này có bối cảnh khác nhau, một bên là làng quê thanh bình đang trên đà hiện đại hóa, một bên là đô thị tấp nập văn minh, gặp nhau ở một điểm chung là tư duy thả rông vật nuôi và sự vô trách nhiệm đối với cộng đồng.

Dù ở thành phố hay nông thôn, vấn nạn thả rông vật nuôi khiến nhiều người bức xúc. (Ảnh minh họa: AI)

Hình ảnh con trâu, con bò trong văn hóa, đời sống của người Việt là biểu tượng thanh bình, gắn với ấm no, với bờ xôi ruộng mật. Nhưng trong thời hiện đại, khi ý thức tuân thủ pháp luật và cách thức chăn nuôi không theo kịp sự phát triển của xã hội văn minh, hình ảnh đàn trâu bò từ dăm con đến vài chục lững thững trên quốc lộ chiếm trọn cả làn đường, hoặc bất ngờ lao từ bụi rậm ra giữa lộ, hay bỗng nhiên lù lù xuất hiện sau lối rẽ... trở thành nỗi kinh hoàng đối với tài xế, là dấu hiệu nguy hiểm nhưng nhiều khi không kịp thời.

Có những tài xế vừa nhìn thấy chúng đã ngã xuống vì tông vào con vật, hoặc vì bẻ lái gấp. Có người bị thương do cú ngã, hoặc do bị xe cộ trên đường cán qua do không kịp xử lý tình huống. Có những trường hợp tử vong, như nam sinh viên 20 tuổi tại Hà Tĩnh tối 30/6.

Từ lâu, ở các vùng quê, những con đường đất được thay thế bằng đường bê tông, đường nhựa rộng và phẳng, ô tô xe máy chạy qua với lưu lượng không nhỏ, ngày càng nhiều các tuyến tỉnh lộ, quốc lộ, cao tốc được xây mới và nâng cấp; vậy mà không ít người vẫn coi mọi không gian là đồng cỏ chăn nuôi, thậm chí còn cãi cùn rằng: “Con vật nó không biết gì, người phải lo mà tránh chứ”.

Những người vẫn giữ tư duy “đất của quê thì trâu bò cứ đi” mà không chịu nhớ rằng đường quê bây giờ không chỉ có người đi bộ và trâu bò; mật độ và tốc độ lưu thông của các phương tiện giao thông cũng khác xa mấy chục năm trước. Một chiếc xe máy hay ô tô đang chạy với tốc độ 60-80 km/h không thể nào phanh gấp trong vài mét khi một chướng ngại vật nặng cả tạ đột ngột xuất hiện.

Nếu như ở nông thôn người ta phải đối mặt với nỗi sợ từ những con gia súc lớn thì ở thành phố, nỗi ám ảnh lại đến từ chó mèo được cưng chiều đến mức không cần kiểm soát. Nhiều người có sở thích nuôi những chú chó to nhưng lại hay thả rông, trở thành phiền toái và nguy cơ cho cộng đồng.

Cực kỳ phổ biến cảnh tượng phân chó lổn nhổn ở sân, lối đi, vườn hoa xung quanh chung cư vào buổi sáng sớm. Tại các công viên thì tình trạng mất vệ sinh này càng tệ hơn. Cũng phổ biến không kém là cảnh dắt chó đi dạo mà không đeo rọ mõm, ai góp ý thì bao biện rằng chó nhà mình hiền lắm, có giáo dục lắm, chưa cắn ai bao giờ, nếu gặp phải thái độ cứng rắn hơn, yêu cầu tuân thủ quy định thì còn mắng lại là “lắm chuyện”, “lo chuyện bao đồng”; “ác với động vật”...

Công viên vốn là nơi đem lại sự thư giãn, bình yên, sức khỏe..., lẽ ra phải là nơi người ta có thể yên tâm thả lỏng bản thân nhưng thực tế lại khiến người ta nơm nớp lo giẫm phải chất thải động vật, nếu đưa con nhỏ đi thì sợ bị chó cắn...

Từ những khu chung cư cao cấp cho đến các con ngõ nhỏ, mâu thuẫn giữa người nuôi chó thả rông và cộng đồng xung quanh chưa bao giờ hạ nhiệt. Hàng loạt vụ ẩu đả, thậm chí là những vụ án đau lòng đã xảy ra cũng chỉ vì những lời nhắc nhở nuôi chó sao cho văn minh.

Người nông dân thả rông bò để đỡ công chăn dắt, tiết kiệm chi phí thức ăn. Người thành thị thả chó để thú cưng được thoải mái chạy nhảy, không phải dọn dẹp vệ sinh trong nhà. Tất cả những sự tiện lợi đó đều được đánh đổi bằng sự an toàn và mỹ quan của cộng đồng.

Thực tế, hệ thống luật pháp Việt Nam không thiếu các quy định xử phạt hành vi thả rông vật nuôi, dẫn dắt hoặc để gia súc vi phạm quy tắc giao thông. Chúng ta có quy định xử phạt hành chính đối với chủ nuôi để gia súc, vật nuôi phóng uế bừa bãi, không rọ mõm chó khi đến nơi công cộng, thậm chí có thể truy cứu trách nhiệm hình sự nếu vật nuôi gây thương tích nghiêm trọng hoặc tử vong cho người khác.

Thế nhưng, công tác kiểm tra giám sát và xử lý chưa được thực hiện nghiêm. Các cơ quan quản lý cần mạnh tay hơn nữa trong việc áp dụng công nghệ vào giám sát và xử phạt.

Với nạn trâu bò thả rông vùng quê, các lực lượng có thể lập tức giam nhốt gia súc lại chờ chủ đến nhận và đóng phạt. Tại thành phố, việc dùng camera ghi hình lại và phạt nguội cũng cần được tính đến.

Pháp luật cũng cần phải có những mức phạt thật nặng, đánh thẳng vào kinh tế, thậm chí mức phạt tăng nhiều lần nếu tái phạm. Chỉ khi nào cái giá phải trả cho sự vô ý thức đủ lớn, người ta mới bắt đầu học cách chịu trách nhiệm cho hành vi của mình, không thể tái diễn mãi cảnh “ở quê thì trâu bò thả rông, thành phố thì chó chạy lông nhông” như hiện nay.

Đăng Quang