Nỗi lo biển lấn sát nhà dân ở thôn Trung Tân

Năm 2017, khi rừng chắn sóng bị tàn phá, đến nay, biển đã ăn sâu vào đất liền ở thôn Trung Tân hàng chục mét.

Đứng trên dải cát ở thôn Trung Tân (xã Kỳ Khang) khi thủy triều xuống, không khó để nhận ra dấu vết của những đợt sóng dữ ăn sâu vào đất liền. Nhiều đoạn bờ biển bị xâm thực hàng chục mét, cây cối trơ rễ, những triền cát từng là rừng phi lao và khu dân cư yên bình giờ chỉ còn trong ký ức của nhiều người.

Theo người dân địa phương, so với vài chục năm trước, biển đã lấn sâu vào đất liền hàng trăm mét. Trong nhiều năm qua, sóng biển đã cuốn trôi nhiều ngôi nhà của các hộ dân như gia đình cố Duyên, cố Thuyết, ông Trứ, cô Mến... Không ít gia đình buộc phải di dời vào sâu trong làng hoặc chuyển đến nơi ở khác an toàn hơn.

Ông Nguyễn Tất Hà (áo đen) đang sắp lại kè đá đã được người dân xây tạm để hạn chế sự xâm thực của biển.

Gia đình ông Nguyễn Tất Hà (60 tuổi) là một trong những hộ sống sát biển, thường xuyên chứng kiến sự thay đổi khắc nghiệt của thiên nhiên.

Ông Hà chia sẻ: “Trước đây, từ nhà ra mép biển còn cách hàng trăm mét, giờ biển lấn sát hơn nhiều. Có năm chỉ sau một trận bão là mất cả chục mét đất. Nhiều gia đình đã mất nhà, còn chúng tôi luôn thấp thỏm mỗi khi nghe tin mưa bão, dông lốc”.

Sau mỗi lần đi biển về, thuyền cá của ông Dâng phải đưa lên đất liền, cách bờ hàng trăm mét để đảm bảo an toàn.

Cách đó không xa, ông Nguyễn Tiến Dâng (58 tuổi) đang tất bật kéo thuyền thúng lên vị trí cao hơn, cách bờ biển hàng chục mét.

Ông Dâng cho biết: “Ngày trước chỉ cần kéo thuyền lên bãi cát gần bờ là được, giờ không dám nữa. Chỉ cần sóng lớn một đêm là có thể cuốn trôi hết. Sau mỗi chuyến biển, chúng tôi phải đưa phương tiện vào sâu trong ngõ, có khi kéo về tận sân nhà. Biển xâm thực không chỉ làm mất đất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế ngư dân. Ra khơi đã khó, về bờ lại càng vất vả. Mùa mưa bão đến là nỗi lo mất cả phương tiện lẫn nhà cửa lại thường trực”.

Một góc rừng chắn sóng tại thôn Trung Tân sau nhiều đợt tàn phá của thiên tai.

Trước đây, người dân các xã ven biển huyện Kỳ Anh (cũ) từng trồng hàng chục héc-ta rừng phi lao dọc bờ biển, tạo vành đai xanh được ví như “lá chắn tự nhiên” trước sóng gió. Nhờ đó, tình trạng xâm thực từng được kiểm soát trong thời gian dài.

Tuy nhiên, sau các đợt thiên tai cực đoan, đặc biệt là cơn bão số 10 năm 2017, phần lớn diện tích rừng phi lao chắn sóng bị tàn phá.

Ông Nguyễn Viết Xuân - Trưởng thôn Trung Tân nhớ lại: “Cơn bão năm đó làm gãy đổ gần như toàn bộ rừng chắn sóng. Chỉ trong vài ngày, thành quả gây dựng hàng chục năm gần như bị xóa sổ. Từ đó đến nay, mỗi năm biển lại lấn sâu hơn”.

Những gốc phi lao hàng chục năm tuổi đang chênh vênh bám trụ bên bờ biển.

Xói lở không chỉ làm biến dạng địa hình mà còn kéo theo nhiều hệ lụy kinh tế - xã hội. Nhiều hộ dân sống trong cảnh thấp thỏm, không dám đầu tư sửa chữa nhà cửa vì lo có thể phải di dời bất cứ lúc nào. Nhiều diện tích đất ven biển cũng bị sụt lún, nhiễm mặn, không thể canh tác, khiến thu nhập người dân ngày càng giảm sút.

Để hạn chế tình trạng xói lở, trước mỗi mùa mưa bão, người dân phải huy động đất đá, vật liệu xây dựng gia cố những đoạn bờ xung yếu. Tuy nhiên, các giải pháp tạm thời này khó có thể chống chọi trước sóng lớn.

Thực trạng xói lở, xâm thực của biển vào đất liền trên địa bàn thôn Trung Tân đã đến mức báo động.

Thực trạng xói lở, xâm thực biển vào đất liền tại thôn Trung Tân đang ở mức báo động. Trước diễn biến ngày càng phức tạp, người dân địa phương nhiều lần kiến nghị các cấp, ngành sớm quan tâm đầu tư xây dựng tuyến kè biển nhằm bảo vệ đất đai, nhà cửa và ổn định đời sống.

Trao đổi với phóng viên, Phó Chủ tịch UBND xã Kỳ Khang Nguyễn Giang Đông cho biết: "Xói lở bờ biển là vấn đề cấp bách. Địa phương đã triển khai một số giải pháp trước mắt như trồng lại rừng phi lao, gia cố các điểm xung yếu nhưng đây chỉ là biện pháp tạm thời. Để giải quyết triệt để, cần đầu tư hệ thống kè chắn sóng kiên cố. Tuy nhiên, kinh phí rất lớn, vượt khả năng của địa phương, vì vậy rất cần sự quan tâm, hỗ trợ từ tỉnh và Trung ương”.

Việc trồng lại rừng phi lao được xem là giải pháp quan trọng để từng bước khôi phục hệ sinh thái ven biển.

Trong khi chờ các dự án kè biển, việc phục hồi rừng phi lao vẫn được xem là giải pháp quan trọng, lâu dài nhằm từng bước khôi phục hệ sinh thái ven biển, giảm tác động của sóng gió. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, cần có thêm thời gian, nguồn lực và sự kết hợp đồng bộ giữa giải pháp “mềm” là trồng rừng với giải pháp “cứng” là xây dựng kè chắn sóng.

Vũ Viễn