Nỗi lo an sinh khi hơn nửa triệu người hưởng lương hưu dưới 3 triệu đồng/tháng

Ảnh minh họa

"Hiệu ứng cộng dồn" làm nới rộng khoảng cách

Theo số liệu thống kê từ BHXH Việt Nam, trong tổng số khoảng 3,4 triệu người đang hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng, nhóm có mức hưởng phổ biến nhất nằm trong khoảng từ 3 đến dưới 10 triệu đồng/tháng (chiếm gần 80%). Tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ vẫn đang nằm dưới ngưỡng này.

Cụ thể, cả nước hiện có gần 564.000 người nhận lương hưu dưới 3 triệu đồng/tháng. Đáng chú ý hơn, trong nhóm này có tới gần 419.400 người nhận mức hưởng dưới 2,34 triệu đồng/tháng — con số này chỉ tương đương với mức lương cơ sở hiện hành.

Sự chênh lệch trong hệ thống hưu trí hiện nay là rất lớn khi so sánh với nhóm ở tầng trên. Trong khi hàng trăm nghìn người chật vật với mức dưới 3 triệu đồng, thì có hơn 418.500 người nhận từ 10 đến dưới 20 triệu đồng và hơn 11.500 người có mức hưởng trên 20 triệu đồng/tháng.

Bộ Nội vụ đánh giá rằng chính sách điều chỉnh lương hưu hiện nay đang bộc lộ những bất cập nhất định. Việc áp dụng tăng đồng đều theo tỉ lệ phần trăm qua nhiều năm vô hình trung đã tạo ra "hiệu ứng cộng dồn", khiến khoảng cách giữa người hưởng cao và người hưởng thấp ngày càng xa.

Cụ thể, khi tăng cùng một tỉ lệ phần trăm, người có nền lương hưu cao sẽ nhận được số tiền tăng thêm lớn hơn rất nhiều so với người có nền lương thấp. Điều này khiến nhóm có lương hưu dưới 3 triệu đồng dù được tăng lương nhưng mức cải thiện thực tế không thấm thía so với chi phí sinh hoạt, trong khi những người vốn đã có mức hưởng cao lại tiếp tục được hưởng lợi lớn hơn.

Mặc dù trong giai đoạn 2016 - 2025, lương hưu đã tăng tổng cộng 71,09%, cao hơn nhiều so với chỉ số giá tiêu dùng (34,85%), nhưng áp lực đối với nhóm thu nhập thấp vẫn hiện hữu do mức nền ban đầu quá thấp.

Số người hưởng lương hưu theo mức hưởng (Nguồn BHXH Việt Nam)

Lương hưu và trợ cấp hằng tháng sẽ tiếp tục tăng

Bên cạnh việc đảm bảo đời sống cho người về hưu, cơ quan chức năng cũng đang đối mặt với áp lực lớn về cân đối quỹ BHXH trong bối cảnh già hóa dân số. Thống kê cho thấy chi quỹ hưu trí và tử tuất năm 2024 đã gấp 2,63 lần năm 2016, trong khi nguồn thu chỉ tăng 2,19 lần. Tỉ lệ chi trên thu đã tăng từ mức 65,14% lên hơn 78%.

Để giải quyết những bất cập này, Bộ Nội vụ đang đề xuất một lộ trình mới gắn với cải cách tiền lương và BHXH theo các Nghị quyết 27 và 28. Theo dự thảo đang được thẩm định, dự kiến từ ngày 1/7/2026, lương hưu và trợ cấp hằng tháng sẽ tiếp tục được tăng thêm 8% so với mức của tháng 6/2026.

Việc điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ không chỉ là một đợt tăng thu nhập đơn thuần mà còn đi kèm với những sửa đổi quy định nhằm khắc phục sự chênh lệch, ưu tiên hỗ trợ những người có mức hưởng thấp để đảm bảo mục tiêu an sinh xã hội bền vững.

D. Th