Nơi ký ức về đồng đội chưa bao giờ phai

Người lính lấy thân mình mở đường cho đồng đội

Giữa không gian bình yên của Trung tâm Điều dưỡng thương binh Nghệ An, những người lính năm xưa vẫn sống cùng những vết sẹo trên cơ thể và những khoảng trống trong lòng. Họ chống nạng tập đi, trò chuyện dưới tán cây hay lặng lẽ nhìn khoảng sân đầy nắng. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng ký ức về những đồng đội đã ngã xuống vẫn luôn hiện hữu trong từng câu chuyện.

Thương binh Nguyễn Đức Lĩnh xúc động nhớ lại những trận chiến ác liệt năm xưa.

Thương binh Nguyễn Đức Lĩnh (sinh năm 1956, quê xã Yên Hòa, tỉnh Hà Tĩnh) vẫn mang trong cơ thể nhiều mảnh đạn sau gần nửa thế kỷ. Một mắt của ông không còn nhìn thấy ánh sáng, nửa bắp chân phải cũng đã mất. Với tỷ lệ thương tật 87%, ông được công nhận là thương binh hạng 1 đặc biệt. Nhưng điều ông nhắc nhiều nhất lại không phải những vết thương của bản thân mà là những người đồng đội.

Cuối năm 1973, chàng thanh niên Nguyễn Đức Lĩnh lên đường nhập ngũ, biên chế vào Trung đoàn 273, Sư đoàn 341. Trong ký ức của ông, Đại đội trưởng Nguyễn Sông Thao luôn là người chỉ huy mẫu mực. “Anh Thao rất bản lĩnh, dũng cảm, mưu trí và quyết đoán. Chúng tôi luôn tin tưởng tuyệt đối vào anh”, ông Lĩnh kể.

Người đại đội trưởng ấy sau này tiếp tục chiến đấu trên chiến trường Tây Nam, anh dũng hy sinh năm 1978 và được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ông Lĩnh trở về từ chiến trường với nhiều thương tật.

Đầu năm 1975, Sư đoàn 341 nhận lệnh cơ động vào miền Đông Nam Bộ tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh. Một trong những trận đánh ác liệt nhất là trận Xuân Lộc – “cánh cửa thép” bảo vệ Sài Gòn.

Muốn mở được cửa đột phá, bộ đội phải vượt qua nhiều lớp hàng rào thép gai giữa làn đạn dày đặc của đối phương. Hình ảnh khiến ông Lĩnh không bao giờ quên là một người đồng đội quê Kỳ Anh, Hà Tĩnh. Trong lúc xung phong mở cửa, người chiến sĩ ấy bị thương rất nặng ngay trên hàng rào dây thép gai.

Biết mình khó qua khỏi, anh cố bò lên lớp thép gai, lấy chính cơ thể mình làm điểm tựa cho đồng đội vượt qua. “Nếu không có anh ấy, cửa mở sẽ rất khó vượt qua. Có những người đã lấy chính thân mình để đổi lấy sự sống cho đồng đội”, ông Lĩnh nghẹn ngào.

Ông Lĩnh chỉ vị trí mảnh đạn còn để lại dấu tích trên cằm.

Sau ngày đất nước thống nhất, những người lính Sư đoàn 341 tiếp tục lên đường làm nhiệm vụ quốc tế và bảo vệ biên giới Tây Nam. Năm 1978, trong một trận cơ động tiến công, đơn vị bị pháo địch bắn cấp tập. Ông Lĩnh trúng nhiều mảnh đạn, hỏng hoàn toàn một mắt, mất một nửa bắp chân phải.

Đến nay, nhiều mảnh đạn vẫn còn nằm trong cơ thể như những chứng tích không bao giờ xóa được của chiến tranh. “Nhiều lúc trái gió trở trời đau lắm, nhưng mỗi lần nhớ đồng đội đã hy sinh, tôi lại thấy mình còn may mắn vì vẫn còn được sống”, người thương binh bày tỏ.

Sống tiếp phần đời của những người đã ngã xuống

Trung tâm Điều dưỡng thương binh Nghệ An đã hơn nửa thế kỷ tiếp nhận, chăm sóc hàng nghìn lượt thương binh, bệnh binh từ các cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc, biên giới Tây Nam và những người làm nghĩa vụ quốc tế tại Lào, Campuchia.

Từ năm 2017, Trung tâm còn được giao nhiệm vụ điều dưỡng luân phiên cho người có công và thân nhân theo quy định. Đến nay, gần 3.000 lượt đối tượng đã được điều dưỡng, phục hồi sức khỏe tại đây.

Trung tâm đang chăm sóc, điều trị cho 106 người, trong đó có 83 thương binh, bệnh binh.

Ông Nguyễn Thiếu Lâm - Giám đốc Trung tâm Điều dưỡng thương binh Nghệ An, cho biết, Trung tâm hiện đang chăm sóc, điều trị và thực hiện chế độ, chính sách cho 106 người, gồm 83 thương binh, bệnh binh; 18 thân nhân người có công và 5 cán bộ hưu trí mất sức của hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh.

Theo ông Lâm, ngoài chuyên môn, việc chăm sóc thương, bệnh binh còn cần sự tận tâm, thấu hiểu và sẻ chia. “Phần lớn cán bộ, điều dưỡng của Trung tâm đều là con em gia đình có công nên luôn ý thức trách nhiệm, xem các bác như người thân để chăm sóc bằng cả tình cảm. Chúng tôi sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng điều trị, để Trung tâm thực sự là mái nhà thứ hai của các thương, bệnh binh, góp phần gìn giữ và lan tỏa đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn'”, ông Lâm cho hay.

Đại tá Phạm Hữu Trường - Phó Giám đốc Công an tỉnh Nghệ An, thăm, tặng quà các bác ở Trung tâm điều dưỡng thương binh Nghệ An dịp kỷ niệm 79 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Mỗi thương binh, bệnh binh nơi đây là một nhân chứng sống của lịch sử. Họ mang trên mình những vết thương không bao giờ lành, nhưng điều họ luôn nhắc đến không phải những mất mát của bản thân mà là sự hy sinh của đồng đội.

Những câu chuyện được kể của các thương binh hôm nay không chỉ là ký ức của một thế hệ mà còn là lời nhắc nhở với thế hệ trẻ về giá trị của hòa bình. Bởi hòa bình không tự nhiên mà có, đó là thành quả được đánh đổi bằng tuổi xuân, bằng máu xương và cả một phần thân thể của biết bao người lính.

Thu Hiền