Nỗ lực sửa đổi Hiến pháp, Nhật Bản kỳ vọng nâng tầm ảnh hưởng toàn cầu

Mới đây, phát biểu tại Đại hội đảng Dân chủ tự do (LDP) cầm quyền, Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định sẽ tìm cách sửa đổi Hiến pháp trước mùa Xuân năm 2027 nhằm củng cố năng lực quốc phòng của nước này.

Kể từ sau Thế chiến thứ hai, Nhật Bản tuân theo bản Hiến pháp hòa bình do Mỹ soạn thảo. Theo đó, nước này vĩnh viễn từ bỏ chiến tranh, không duy trì quân đội. Nhật Bản chỉ có Lực lượng phòng vệ (SDF) và không được triển khai ra nước ngoài.

Đạo luật cơ bản này phù hợp với bối cảnh của Nhật Bản trong giai đoạn hậu chiến, khi nước này là bên gây chiến và bại trận trong Thế chiến thứ hai. Tuy nhiên, sau hơn tám thập kỷ, môi trường an ninh châu Á đã có nhiều thay đổi. Trong khi năng lực quân sự của một số quốc gia trong khu vực gia tăng, Nhật Bản vẫn phải dựa vào “chiếc ô an ninh” của Mỹ.

Quan trọng hơn, Nhật Bản hiện là một trong những nền kinh tế lớn trên thế giới với tiềm lực đáng kể. Trong bối cảnh đó, việc duy trì các hạn chế trong khuôn khổ Hiến pháp hiện hành được cho là chưa hoàn toàn phù hợp với vai trò và nhu cầu an ninh mới của nước này.

Chính vì thế, sửa đổi Hiến pháp được bà Takaichi Sanae coi là một yêu cầu quan trọng. Ngoài việc giảm sự lệ thuộc vào Mỹ, nỗ lực này nhằm tạo điều kiện để Nhật Bản tăng cường vai trò trong các hoạt động quốc tế như gìn giữ hòa bình, cũng như tăng cường vai trò trong các cơ chế đa phương. Diễn biến này phản ánh xu hướng điều chỉnh chính sách an ninh của Nhật Bản trong bối cảnh môi trường khu vực ngày càng phức tạp.

Tuy nhiên, vượt qua cửa ải cả ở Hạ viện và Thượng viện không hề dễ dàng, bởi liên minh cầm quyền của LDP có đa số tuyệt đối tại Hạ viện nhưng lại không đủ 2/3 số phiếu tại Thượng viện.

Thêm vào đó, không phải người dân Nhật Bản nào cũng mong muốn thay đổi Hiến pháp, vốn được xem là biểu tượng của cam kết hòa bình sau chiến tranh. Sự thay đổi định hướng quốc phòng cũng có thể làm gia tăng quan ngại từ một số quốc gia láng giềng ở châu Á, đặc biệt là những nước từng chịu ảnh hưởng từ lịch sử chiến tranh trong khu vực.

Tiến Thành