Nỗ lực đẩy lùi bệnh tan máu bẩm sinh

Cán bộ y tế Bệnh viện Đa khoa Bá Thước lấy máu gót chân sàng lọc cho trẻ sơ sinh.

Xác định sàng lọc là giải pháp then chốt trong phòng ngừa Thalassemia, ngành y tế Thanh Hóa đã tích cực triển khai các chương trình tầm soát trước hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Tại nhiều bệnh viện, cơ sở y tế, các gói xét nghiệm sàng lọc Thalassemia được triển khai cho phụ nữ mang thai và các cặp đôi chuẩn bị kết hôn. Các kỹ thuật xét nghiệm huyết học, điện di huyết sắc tố, xét nghiệm gen giúp phát hiện sớm người mang gen bệnh, từ đó tư vấn sinh sản an toàn. Song song với đó, chương trình sàng lọc sơ sinh cũng được mở rộng tại các bệnh viện sản - nhi, giúp phát hiện sớm trẻ mắc bệnh để can thiệp kịp thời, hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng sống.

Thalassemia là bệnh di truyền do bất thường gen hemoglobin, khiến cơ thể không sản xuất đủ hoặc sản xuất bất thường huyết sắc tố, dẫn đến thiếu máu mạn tính. Người mắc bệnh nặng phải truyền máu suốt đời, đối mặt với nhiều biến chứng như suy tim, gan to, lách to, biến dạng xương và suy giảm tuổi thọ. Việc sàng lọc sớm giúp các cặp vợ chồng hiểu rõ nguy cơ di truyền, có kế hoạch sinh con phù hợp, tránh sinh ra trẻ mắc bệnh thể nặng. Đây là giải pháp hiệu quả và bền vững nhất trong phòng, chống tan máu bẩm sinh. Thời gian qua, ngành y tế Thanh Hóa đã phối hợp với các địa phương, đoàn thể tổ chức nhiều hoạt động truyền thông như hội nghị, tọa đàm, tư vấn lưu động, phát tờ rơi, tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh cơ sở và các phương tiện thông tin đại chúng. Nội dung truyền thông tập trung vào việc cung cấp kiến thức về nguyên nhân, hậu quả của bệnh tan máu bẩm sinh, lợi ích của sàng lọc trước hôn nhân, trước sinh và sơ sinh. Tại nhiều xã miền núi, các buổi truyền thông lồng ghép với sinh hoạt thôn, bản đã giúp người dân dễ tiếp cận thông tin hơn.

Chị Lê Thị H ở xã Bá Thước chia sẻ: "Trước đây tôi không biết về bệnh tan máu bẩm sinh, cứ nghĩ thiếu máu là bệnh thông thường. Sau khi được tư vấn khi đi khám tiền hôn nhân, vợ chồng tôi đã làm xét nghiệm sàng lọc. Nhờ vậy, chúng tôi yên tâm hơn khi lập kế hoạch sinh con".

Song song với công tác phòng ngừa, Thanh Hóa cũng chú trọng nâng cao năng lực điều trị cho người mắc Thalassemia. Các bệnh viện tuyến tỉnh và một số cơ sở y tế tuyến cơ sở đã được đầu tư trang thiết bị, đào tạo nhân lực để đáp ứng yêu cầu điều trị, truyền máu, thải sắt và theo dõi biến chứng. Theo thống kê, hiện nay trên địa bàn tỉnh có khoảng 1.000 bệnh nhân Thalassemia, cả người lớn và trẻ em. Riêng tại Trung tâm Huyết học - Truyền máu, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, trung bình mỗi năm theo dõi, quản lý và điều trị từ 400 - 450 bệnh nhân. Đội ngũ y, bác sĩ được đào tạo bài bản, thực hiện các phác đồ điều trị theo hướng dẫn của Bộ Y tế, giúp người bệnh duy trì sức khỏe, kéo dài tuổi thọ và cải thiện chất lượng sống. Bên cạnh đó, công tác đảm bảo nguồn máu an toàn phục vụ điều trị Thalassemia cũng được chú trọng. Các phong trào hiến máu tình nguyện được tổ chức thường xuyên, góp phần cung cấp đủ máu cho người bệnh truyền máu định kỳ. Tại nhiều địa phương, chính quyền xã, phường cũng chủ động phối hợp với trạm y tế tổ chức tư vấn sức khỏe tiền hôn nhân, khuyến khích thanh niên tham gia sàng lọc trước khi lập gia đình.

Phó Chủ tịch UBND xã Trung Lý Ngân Văn Lon, cho biết: "Chúng tôi xác định tuyên truyền phòng, chống bệnh tan máu bẩm sinh là nhiệm vụ lâu dài. Xã thường xuyên lồng ghép nội dung này trong các buổi họp thôn bản, sinh hoạt chi bộ, đoàn thể để người dân hiểu và chủ động đi sàng lọc".

Cùng với ngành y tế, Chi cục Dân số Thanh Hóa đã tích cực lồng ghép nội dung phòng, chống Thalassemia vào các chương trình dân số - kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc sức khỏe sinh sản. Chi cục trưởng Chi cục Dân số Thanh Hóa Bùi Hồng Thủy, cho biết: "Mục tiêu lâu dài của tỉnh là giảm tỷ lệ trẻ sinh ra mắc Thalassemia thể nặng, tiến tới kiểm soát căn bệnh này trong cộng đồng. Để đạt được mục tiêu đó, Thanh Hóa tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp: Mở rộng sàng lọc trước hôn nhân, trước sinh và sơ sinh; đẩy mạnh truyền thông tại vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; tăng cường đào tạo nhân lực, đầu tư trang thiết bị cho công tác xét nghiệm và điều trị; lồng ghép phòng, chống Thalassemia vào các chương trình dân số - y tế cơ sở".

Thalassemia không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả. Mỗi trường hợp trẻ sinh ra mắc bệnh thể nặng không chỉ là nỗi đau của gia đình, mà còn là gánh nặng cho xã hội về y tế, kinh tế và nguồn nhân lực. Phòng, chống tan máu bẩm sinh là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và sự chủ động của mỗi người dân. Khi mỗi cặp đôi đều ý thức sàng lọc trước hôn nhân, trước sinh, khi cộng đồng hiểu rõ về căn bệnh này, sẽ từng bước giảm số trẻ mắc Thalassemia thể nặng, hướng tới một thế hệ tương lai khỏe mạnh hơn.

Bài và ảnh: Hà Phương