Ninh Bình: Đền Trần khai ấn trong điều kiện an ninh siết chặt

Nằm trong chương trình lễ hội khai ấn đền Trần xuân Bính Ngọ -2026, đêm ngày 2/3 (14 tháng giêng), 14 bậc cao niên ở địa phương đã thực hiện nghi lễ khai ấn tại đền Thiên Trường, nằm trong khu di tích quốc gia đặc biệt đền Trần - chùa Tháp (phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình).

Trước đó, UBND phường Nam Định tổ chức lễ dâng hương tưởng nhớ vương triều Trần, các vị vua triều Trần, tưởng nhớ Quốc công tiết chế Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn với sự tham dự của một số lãnh đạo các ban, bộ ngành ở Trung ương, tập thể lãnh đạo tỉnh Ninh Bình.

Trước khi diễn ra nghi lễ khai ấn, kiệu ấn được cộng đồng ở địa phương rước từ đền Cố Trạch (nằm cạnh đền Thiên Trường) sang sân đền Thiên Trường; dâng hương, tế cáo.

Nghi lễ khai ấn được 14 vị cao niên ở địa phương bắt đầu thực hiện trong đền Thiên Trường vào 23h15 (giờ Tý) - thời khắc chuyển giao từ ngày 14 sang ngày 15, với quan niệm “nhân sinh khai Tý, thiên địa khai Ngọ”.

Các bậc cao niên ở địa phương thực hiện nghi lễ khai ấn tại đền Thiên Trường trong đêm ngày 14 tháng giêng năm Bính Ngọ. Ảnh: CTV.

Hòm ấn được đặt trang trọng trên ban thờ, bên trong có 2 ấn thờ. Ấn gồm 2 chiếc, khắc các chữ “Trần miếu” (iếu nhà Trần), “Trần miếu tự điển” (điển tích thờ tự tại miếu nhà Trần) , “Tích phúc vô cương” (tích phúc thì không giới hạn).

Chủ tế ngồi ở chiếu giữa, tập giấy điệp màu vàng được đặt trang trọng ở trước. Trong tiếng chiêng, trống rộn ràng, chủ tế trịnh trọng đóng ấn mực đỏ với các chữ trên vào tờ giấy điệp.

Năm nay, theo thông báo của Ban tổ chức, lộc ấn sẽ được nhà đền bắt đầu phát cho nhân dân, du khách từ 5h ngày 15 tháng Giêng.

Trước đó, phát biểu tại nghi lễ dâng hương, Chủ tịch UBND phường Nam Định Phạm Hồng Thái khẳng định, lễ hội khai ấn đền Trần là tục lệ cổ truyền, là nét đẹp văn hóa, nhằm tri ân công đức vương triều Trần - vương triều thịnh trị bậc nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam, “võ công văn trị”, 3 lần lãnh đạo quân dân Đại Việt đánh thắng quân xâm lược Nguyên Mông, ở thế kỷ thứ 13, làm nên hào khí Đông A lừng lẫy một thời.

Thông tin tại lễ hội khai ấn cho biết, sau khi lên ngôi vua, vào năm 1239, vua đầu triều Trần là Trần Thái Tông (Trần Cảnh) đã sai quan Nhập nội thái phó Phùng Tá Chu về quê cũ của mình là hương Tức Mạc (ngày nay là phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình) xây cung điện Tức Mạc để lấy chỗ đi lại.

Sau đại thắng quân xâm lược Nguyên Mông lần thứ nhất (năm 1258), Trần Thái Tông nhường ngôi cho con để làm Thái Thượng Hoàng, về ngự ở cung điện Tức Mạc. Đến năm 1262, triều Trần thăng hương Tức Mạc thành phủ Thiên Trường, đổi tên cung Tức Mạc thành cung Trùng Hoa, xây dựng thêm cung Trùng Quang làm nơi ngự của các quan mỗi khi từ Thăng Long về Thiên Trường yết kiến Thái Thượng Hoàng.

Bao quanh hai cung điện này là các cung Đệ Nhất, Đệ Nhị, Đệ Tam, Đệ Tứ, Bảo Lộc, Cao Đài, Lựu Phố...

Với việc xây dựng hàng loạt các cung điện, dinh thự ở quê cũ, các vua nhà Trần đã xây dựng quê hương Thiên Trường của mình thành kinh đô thứ hai của Đại Việt dưới triều Trần.

Hằng năm, vào dịp Tết Nguyên đán, nhà vua cho bá quan, thần dân nghỉ ngơi ăn Tết. Đến ngày 14 tháng giêng, đúng vào giờ Tý - giao giữa ngày 14 và 15 tháng giêng, nhà vua tổ chức nghi lễ khai ấn với quan niệm “nhân sinh khai Tý, thiên địa khai Ngọ”, mở đầu một niềm may, khởi động ngày đầu của một năm làm việc mới.

Sau khi nhà Trần hết vai trò lãnh đạo quốc gia, các cung điện Trùng Hoa, Trùng Quang không còn, con cháu dòng họ Trần đã cho xây dựng ngôi từ đường tại đây để thờ phụng tổ tiên. Đến triều Lê, trên đất ngôi từ đường dòng họ cả của dòng họ Trần, đền Thiên Trường thờ 14 vị vua triều Trần được xây dựng.

Sau này, nghi lễ khai ấn được cộng đồng ở địa phương tái hiện trong lễ hội đầu xuân hằng năm ở đền Trần nhằm tưởng nhớ, tri ân công đức của vương triều Trần.

Trước đây, lễ hội chỉ được tổ chức trong phạm vi, quy mô làng xã. Những năm qua, lễ hội khai ấn ở đền Trần phát triển thành một lễ hội lớn, thu hút rất đông du khách trong và ngoài địa phương tham gia.

Đền Thiên Trường những ngày diễn ra lễ hội khai ấn. Ảnh: Duy Hưng

Năm nay, lễ hội khai ấn đền Trần lần đầu được tổ chức trong điều kiện chính quyền địa phương chỉ còn 2 cấp; UBND phường Nam Định nơi đền đứng chân được UBND tỉnh Ninh Bình giao nhiệm vụ chủ trì tổ chức lễ hội, thay thế UBND TP Nam Định trước đây.

Theo ghi nhận của PV Báo Đại đoàn kết, năm nay, an ninh trong đêm diễn ra nghi lễ khai ấn tiếp tục được chính quyền địa phương siết chặt, với rất nhiều nhân viên an ninh được huy động làm nhiệm vụ.

Thời điểm diễn ra nghi lễ dâng hương và nghi lễ khai ấn, trong sân đền Thiên Trường chỉ có các thành phần là người nhà đền, đại biểu, một số phóng viên và nhân viên an ninh; cửa đền Trần được đóng. Sau khi nghi lễ khai ấn kết thúc, cửa đền Trần mới được mở để nhân dân và du khách vào hành lễ.

PV Báo Đại đoàn kết ghi lại một số hình ảnh tại đền Trần (Ninh Bình) trong đêm diễn ra nghi lễ khai ấn:

Lãnh đạo một số ban, bộ, ngành ở Trung ương; tập thể lãnh đạo tỉnh Ninh Bình tham dự lễ dâng hương tưởng nhớ vương triều Trần, các vị vua triều Trần, tưởng nhớ Quốc công tiết chế Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, do UBND phường Nam Định tổ chức đêm ngày 14 tháng giêng. Ảnh: Duy Hưng.

Tổng thanh tra Chính phủ Đoàn Hồng Phong; lãnh đạo tỉnh Ninh Bình dâng hương. Ảnh: Duy Hưng

Chủ tịch UBND phường Nam Định Phạm Hồng Thái phát biểu tại lễ dâng hương. Ảnh: Duy Hưng

Kiệu ấn được rước vào sân đền Thiên Trường. Ảnh: Duy Hưng

Cộng đồng ở địa phương kính cáo các vua Trần trước khi thực hiện nghi lễ khai ấn. Ảnh: Duy Hưng

Các bậc cao niên thực hiện nghi lễ khai ấn trong nội cung đền Thiên Trường. Ảnh: CTV

Người dân hành lễ tại đền Thiên Trường. Ảnh: Duy Hưng

An ninh tại đền Trần trong đêm diễn ra nghi lễ khai ấn được chính quyền địa phương siết chặt. Ảnh: Duy Hưng.

Duy Hưng