Những việc phụ nữ cần làm 3 tháng trước khi mang thai

Phụ nữ nên chuẩn bị dinh dưỡng đầy đủ trước khi mang thai. Ảnh: Vectezzy.

Trước khi mang thai, sức khỏe và thể trạng của người phụ nữ có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi cũng như diễn tiến của thai kỳ. Theo ThS.BS Lê Võ Minh Hương, Phòng Công tác xã hội, Bệnh viện Từ Dũ (TP.HCM), để tăng cơ hội có một thai kỳ khỏe mạnh, phụ nữ nên chuẩn bị kỹ về sức khỏe, dinh dưỡng và lối sống.

Một trong những yếu tố quan trọng là xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối. Phụ nữ nên ăn đa dạng các nhóm thực phẩm gồm rau xanh, trái cây, ngũ cốc, thịt, cá, trứng, sữa và các loại hạt, đồng thời hạn chế thức ăn nhanh, thực phẩm nhiều muối và đường.

Bên cạnh chế độ ăn, việc bổ sung vitamin và khoáng chất trước khi mang thai cũng rất cần thiết. Bác sĩ Hương khuyến cáo phụ nữ nên bắt đầu bổ sung từ khoảng 3 tháng trước khi có thai và tiếp tục trong thai kỳ.

Trong đó, acid folic đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa dị tật ống thần kinh ở thai nhi. Phụ nữ nên bổ sung ít nhất 400 mcg acid folic mỗi ngày từ trước khi mang thai tối thiểu một tháng đến hết 12 tuần đầu thai kỳ. Với những người từng mang thai có con mắc dị tật ống thần kinh, liều acid folic có thể tăng lên 4 mg mỗi ngày theo chỉ định của bác sĩ.

Ngoài acid folic, phụ nữ chuẩn bị mang thai cũng được khuyến cáo bổ sung khoảng 27 mg sắt nguyên tố mỗi ngày để đáp ứng nhu cầu tạo máu trong thai kỳ. Các thực phẩm giàu sắt như thịt bò, đậu, ngũ cốc, tôm cùng với thực phẩm giàu vitamin C như cam, bưởi, dâu tây hay bông cải giúp tăng khả năng hấp thu sắt.

I-ốt cũng là vi chất quan trọng đối với sự phát triển não bộ của thai nhi. Lượng bổ sung được khuyến nghị là 150 mcg mỗi ngày trước khi mang thai, trong thai kỳ và thời gian cho con bú.

Bác sĩ Hương cũng lưu ý phụ nữ nên đạt cân nặng hợp lý trước khi mang thai, với chỉ số BMI trong khoảng 18,5-23. Thừa cân hoặc béo phì làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ, sinh non, thai to, mổ lấy thai, thai lưu và dị tật bẩm sinh. Trong khi đó, thiếu cân có thể làm tăng nguy cơ sinh non hoặc trẻ nhẹ cân khi chào đời.

Song song với việc kiểm soát cân nặng, phụ nữ nên duy trì vận động thể lực đều đặn. Khuyến cáo hiện nay là tập luyện cường độ trung bình ít nhất 150 phút mỗi tuần. Việc tập thể dục không chỉ giúp cải thiện sức khỏe mà còn hỗ trợ khả năng sinh sản, đặc biệt ở người thừa cân, béo phì.

Bác sĩ cũng nhấn mạnh cần ngừng hoàn toàn thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử và hút thuốc thụ động, đồng thời tránh rượu bia và các chất kích thích trước khi mang thai. Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh, thai chậm phát triển, sinh non hoặc thai lưu.

Ngoài ra, môi trường sống và làm việc cũng cần được lưu ý. Phụ nữ nên hạn chế tiếp xúc với các hóa chất độc hại như chì, thủy ngân, thuốc trừ sâu hoặc tia xạ vì có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.

Khám sức khỏe trước khi mang thai là bước không nên bỏ qua. Trong lần khám này, bác sĩ sẽ đánh giá tiền sử bệnh lý của bản thân và gia đình, tiền sử sản khoa, khám phụ khoa, kiểm tra các loại thuốc đang sử dụng, chế độ ăn, lối sống cũng như tình trạng tiêm chủng.

Những bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, động kinh, trầm cảm hoặc rối loạn ăn uống cần được kiểm soát ổn định trước khi mang thai nhằm giảm nguy cơ biến chứng cho cả mẹ và thai nhi. Bác sĩ cũng sẽ tư vấn điều chỉnh hoặc ngừng các loại thuốc có khả năng gây dị tật bẩm sinh nếu cần.

Bên cạnh đó, phụ nữ nên được tầm soát các bệnh lây truyền như HIV, viêm gan B và các bệnh lây qua đường tình dục. Các loại vắc-xin như rubella, thủy đậu và viêm gan B nên được tiêm đầy đủ trước khi mang thai để bảo vệ sức khỏe của mẹ và em bé.

Theo bác sĩ Hương, việc chuẩn bị trước mang thai không chỉ dành cho người mẹ. Nam giới cũng cần duy trì lối sống lành mạnh, tránh hút thuốc, hạn chế rượu bia, kiểm soát cân nặng và tập luyện thường xuyên vì sức khỏe sinh sản của người cha cũng ảnh hưởng đến khả năng thụ thai và kết quả thai kỳ.

Ngoài ra, sự hỗ trợ của các thành viên trong gia đình về tinh thần và điều kiện chăm sóc sức khỏe sẽ giúp người phụ nữ có trạng thái thể chất và tâm lý tốt nhất trước khi bước vào thai kỳ.

Nguyễn Thuận