Những vấn đề ở quốc gia đầu tiên cấm trẻ em dùng mạng xã hội

Lệnh cấm mạng xã hội với thanh thiếu niên còn gây tranh cãi tại Australia. Ảnh: Reuters.

Australia là quốc gia đầu tiên áp dụng quy định về độ tuổi tối thiểu sử dụng mạng xã hội. Đạo luật này nhắm trực tiếp vào các nền tảng phổ biến toàn cầu.

Tại thời điểm có hiệu lực, các nhà lập pháp cho rằng quy định mới nhằm bảo vệ trẻ em dưới 16 tuổi khỏi tác động tiêu cực, giải quyết khủng hoảng về sức khỏe tinh thần.

Tuy chưa có nhiều bằng chứng cụ thể, một số nghiên cứu đã liên kết mạng xã hội với chứng trầm cảm, lo âu, suy giảm chất lượng giấc ngủ ở người trẻ. Dù vậy, hiệu quả thực sự của lệnh cấm vẫn còn gây tranh cãi.

Lệnh cấm vẫn chưa đạt hiệu quả rõ ràng

Theo cuộc khảo sát từ YouthInsight và Molly Rose Foundation trên 1.050 trẻ em từ 12-15 tuổi tại Australia, hơn 60% vẫn duy trì việc sử dụng mạng xã hội.

Theo Gizmodo, cuộc khảo sát được thực hiện vào tháng 3, tức khoảng 3 tháng sau khi quy định có hiệu lực. Trong giai đoạn đầu, lệnh cấm áp dụng cho TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Snapchat, YouTube, Reddit, Kick và Twitch.

Dữ liệu cho thấy các nền tảng lớn như YouTube, TikTok và Instagram vẫn giữ chân khoảng một nửa người dùng dưới 16 tuổi tại Australia. Có 2/3 thanh thiếu niên khẳng định các mạng xã hội không có hành động khóa tài khoản. Tình trạng này khiến nhiều người đánh giá lệnh cấm dường như không tồn tại.

Hồi đầu tháng 4, báo cáo từ cơ quan An toàn Điện tử (eSafety) tại Australia cũng cho thấy 7/10 thanh thiếu niên vẫn sử dụng mạng xã hội, không có sự thay đổi đáng kể về tình trạng bắt nạt, lạm dụng hình ảnh trẻ em trực tuyến.

Thông báo từ mạng xã hội về việc khóa tài khoản theo quy định của Australia. Ảnh: Reuters.

Australia là quốc gia đầu tiên cấm mạng xã hội diện rộng với thanh thiếu niên. Nhiều khu vực trên thế giới như Vương quốc Anh, Pháp, Hy Lạp, Indonesia và một số bang tại Mỹ cũng cân nhắc các đạo luật tương tự. Tuy nhiên, những khảo sát lại dấy lên lo ngại về hiệu quả.

"Những kết quả đặt ra dấu hỏi lớn về tính hiệu quả của lệnh cấm mạng xã hội tại Australia", Andy Burrows, CEO Molly Rose Foundation, chia sẻ với Fortune.

Ngay sau khi lệnh cấm được ban hành, thanh thiếu niên Australia nhanh chóng tìm cách "lách luật". Trên Reddit, một số người dùng gợi ý mua mặt nạ lưới in 3D để đánh lừa công cụ nhận diện khuôn mặt. Nhiều trẻ em còn che giấu vị trí bằng công cụ mạng riêng ảo (VPN).

Tại trường học, một số học sinh chia sẻ cách lập tài khoản mới bằng ngày sinh giả. Nhiều người nhờ anh chị tạo tài khoản hộ. Sự lo lắng lớn nhất của nhiều đứa trẻ là mất đi chuỗi ngày mở ứng dụng liên tục, hoặc không có gì để giết thời gian, theo Christianity Today.

Chính phủ Australia hồi tháng 3 cho biết 5 triệu tài khoản mạng xã hội đã bị khóa hoặc xóa. Tuy nhiên, cơ quan quản lý Internet nước này đang kêu gọi điều tra các nền tảng lớn do nghi ngờ vi phạm lệnh cấm.

Cơ chế luật yêu cầu các công ty công nghệ tự phát triển giải pháp loại bỏ tài khoản chưa đủ tuổi. Nếu vi phạm, nền tảng có thể đối diện án phạt 33 triệu USD.

Nhiều phụ huynh ủng hộ

Việc áp dụng công nghệ quét sinh trắc học để xác minh người dùng cũng gây ra tranh cãi. Viết trên The Guardian, nhà hoạt động Samantha Floreani cho biết biện pháp này mang đến rủi ro mới về bảo mật và quyền riêng tư.

"Phần mềm ước tính tuổi dựa trên khuôn mặt có độ chính xác rất thấp, nhưng các phương pháp kiểm soát độ tuổi chặt chẽ hơn lại tạo nên rủi ro về quyền riêng tư và an ninh số.

Ví dụ, khoảng 70.000 ảnh căn cước do chính phủ cấp đã rò rỉ khi nhà vận hành dịch vụ xác minh tuổi cho Discord bị tấn công năm ngoái", Floreani nhấn mạnh.

Reuben Kirkham, đại diện Free Speech Union tại Australia, nhận định quét sinh trắc học gây phân biệt đối xử với người bản địa, khuyết tật hoặc vận động khó. Những người này có thể gặp khó khăn trong việc khớp hồ sơ do đặc điểm khuôn mặt hoặc giới hạn thể chất.

Tổ chức này xem lệnh cấm là sự xâm nhập không cần thiết vào quyền riêng tư. Ngoài ra, tính ẩn danh trên mạng xã hội sẽ không còn nếu người dùng phải xác minh căn cước.

Một số nền tảng bị đánh giá rủi ro cao với người dùng trẻ em. Ảnh: Reuters.

Dù còn vấp nhiều chỉ trích và lỗ hổng, một số gia đình tại Australia vẫn lạc quan và ủng hộ. Trả lời Christianity Today, Dany Elachi và vợ Cynthia đã thành lập Heads Up Alliance. Tổ chức này đại diện hàng chục phụ huynh không cho con em sử dụng smartphone đến khi trưởng thành, hướng đến tuổi thơ "không có màn hình".

Dịp Giáng sinh năm ngoái, gia đình đã mua xe đạp cho 3 cậu con trai để khuyến khích các hoạt động ngoài trời. Trước đó, họ từng chứng kiến tác động tiêu cực khi cô con gái lớn sử dụng smartphone lúc 10 tuổi. Cô bé ngừng đọc sách và ít chơi đùa cùng các em.

"Nó áp đảo và nuốt trọn tuổi thơ của con bé", Elachi nhấn mạnh.

Nhờ lệnh cấm từ chính phủ, các phụ huynh cảm thấy tự tin hơn trong việc ngăn chặn con cái tiếp cận mạng xã hội sớm. Trả lời phỏng vấn, Darci Popping, nữ sinh 16 tuổi tại Geelong, thừa nhận bạn bè hiện ít bàn tán hơn về mạng xã hội do quy định chung từ chính quyền.

Phúc Thịnh