Những thanh âm chữa lành

Handpan có cấu tạo âm thanh riêng trên từng nhạc cụ, khiến người chơi cần làm quen với từng nốt và cách phối hợp nhịp. 

Theo tiếng chuông ngân

Tôi tình cờ biết đến workshop “Cân bằng thân - tâm - trí bằng chuông xoay Himalaya” qua lời giới thiệu của một người chị. Đúng lúc công việc khiến tôi thường xuyên rơi vào trạng thái căng thẳng, đầu óc quay cuồng với những việc còn dang dở, tôi nhận lời tham gia. Trước đó, tôi cũng từng nghe nói về thiền chuông nên khá tò mò, muốn thử như một cách để giải tỏa bớt áp lực.

Buổi workshop diễn ra trong một không gian yên tĩnh. Mọi người nằm xuống những tấm thảm, tìm một tư thế thoải mái rồi thả lỏng cơ thể. Tôi nhắm mắt, cố gắng tập trung vào hơi thở như lời hướng dẫn, lặng yên chờ đợi những thanh âm.

Một cú chạm vào thành chuông tạo ra tiếng ngân lan khắp trong căn phòng, rồi nhỏ dần. Khi tưởng như âm thanh đã tắt, tai vẫn còn bắt được một rung động rất mảnh. Tiếng chuông tiếp theo lại vang lên, nối vào khoảng ngân vừa khép lại.

Chuông xoay Himalaya, còn được gọi là Singing Bowl, có hình dáng giống một chiếc bát kim loại. Người thực hành dùng dùi gõ hoặc xoay quanh thành chuông để tạo ra âm thanh và rung động.

Những phút đầu tiên với tôi khá khó khăn. Dù đã nằm xuống và đặt điện thoại sang một bên, đầu óc vẫn chưa chịu nghỉ. Một việc chưa giải quyết xong bất chợt xuất hiện trong suy nghĩ. Tôi cố gắng đưa tâm trí trở lại với âm thanh đang ngân trong căn phòng, nghe nó từ lúc bắt đầu cho đến khi tan hẳn. Cứ thế, 45 phút trôi qua, những suy nghĩ vụn vặt thưa dần, hơi thở đều hơn, cơ thể cũng bớt căng cứng.

Khi tiếng chuông cuối cùng lắng xuống, tôi mở mắt. Những công việc khiến mình căng thẳng trước đó vẫn còn nguyên, nhưng cảm giác nặng nề trong đầu đã dịu đi. Tôi không nghĩ một buổi trải nghiệm có thể giải quyết những áp lực đang tồn tại, song 45 phút ấy đủ cho tôi nhận ra rằng, giữa những guồng quay công việc, cơ thể đôi khi cũng cần được nghỉ ngơi.

Anh Tôn Anh Duy, huấn luyện viên thiền, yoga và trị liệu âm thanh chia sẻ: Tiếng chuông và những rung động có thể tạo một không gian để người tham gia thư giãn, tập trung hơn. Với anh, thiền âm thanh trước hết là một khoảng thời gian nghỉ ngơi, giúp người tham gia tạm gác những suy nghĩ khiến đầu óc căng thẳng.

Người thực hành lắng nghe âm thanh từ lúc vang lên cho đến khi tan hẳn, như một cách đưa sự chú ý trở về hiện tại. Ảnh: Anh Duy 

Giai điệu từ bàn tay

Nếu chuông xoay để người nghe thả mình trong âm thanh, handpan lại cần đôi tay chủ động tạo nên từng nhịp. Chiếc trống thép với những vùng âm thanh được bố trí trên bề mặt đang dần xuất hiện trong các lớp học, buổi trải nghiệm âm nhạc và những không gian dành cho thiền, thư giãn.

Theo nghệ sĩ handpan Nguyễn Tuấn Việt, handpan xuất hiện tại Thụy Sĩ vào năm 2000. So với piano hay guitar, đây là một nhạc cụ còn khá mới. Mỗi chiếc handpan có hệ thống âm thanh riêng, số lượng nốt và quãng âm trong một chiếc trống cũng có giới hạn nhất định. Người mới làm quen với handpan thường gặp khó khăn ngay ở việc tạo âm thanh. Bàn tay phải chạm đúng lực, đúng vị trí để mặt trống phát ra âm thanh như mong muốn. Tuy nhiên, theo anh Việt, đây chưa phải là thử thách lớn nhất.

Sau một thời gian làm quen, bàn tay có thể dần thích nghi với cách chạm và tạo âm. Phần khó hơn nằm ở việc phát triển nhịp, bởi handpan thuộc nhóm nhạc cụ gõ. Người chơi phải làm quen với tiết tấu, đồng thời kiểm soát từng cú chạm để các âm thanh nối vào nhau thành giai điệu.

Chị Trần Thị Hồng Anh, ở phường Thuận Hóa, TP. Huế, tìm đến handpan vì tò mò và bị thu hút bởi âm thanh dịu nhẹ, dễ tạo cảm giác thư thái. Theo chị, chỉ cần chạm nhẹ đã có thể tạo âm, nhưng để chơi một giai điệu liền mạch, người chơi phải làm quen với vị trí từng nốt, lực tay và nhịp gõ. Chính điều đó khiến chị muốn tìm hiểu sâu hơn về nhạc cụ này.

Cũng như chuông xoay, handpan thường được nhắc đến trong câu chuyện “chữa lành”. Giải thích về cách gọi này, nghệ sĩ Nguyễn Tuấn Việt cho rằng ở Việt Nam, handpan được gắn với “chữa lành” bởi người nghe cảm nhận được sự dịu dàng, nhẹ nhàng trong từng tiếng trống ngân vang. Với người chơi, khi cơ thể được thả lỏng và những cảm xúc vui, buồn được gửi vào từng nhịp gõ, âm thanh có thể trở thành một cách để bộc lộ, giải tỏa cảm xúc.

Từ tiếng chuông ngân đến những nhịp gõ trên mặt trống, “chữa lành” ở đây có thể không nằm ở một công dụng đặc biệt nào của nhạc cụ. Có lẽ, đó trước hết là khoảng thời gian chúng ta tự cho phép mình sống chậm lại, tạm rời xa những ồn ào và lắng nghe chính mình nhiều hơn. Những thanh âm dịu nhẹ không làm những bộn bề biến mất, nhưng lại có thể tạo ra một khoảng lặng để mỗi chúng ta nhẹ nhàng hơn khi trở lại với nhịp sống thường ngày.

Hải Băng