Những 'sứ giả' nơi biên cương

Già làng, trưởng thôn, trưởng bản, người có uy tín là những người được địa phương bình chọn, suy tôn và được nhân dân tin tưởng, tín nhiệm. Họ không quản ngại khó khăn, đi từng ngõ, gõ từng nhà, vận động bà con giúp nhau phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo; bài trừ hủ tục lạc hậu; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của mỗi dân tộc; tham gia hòa giải, giải quyết tốt mọi vướng mắc, mâu thuẫn trong cộng đồng; tạo sự đồng thuận, xây dựng thôn, bản đoàn kết, bình yên, phát triển; mọi gia đình có cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Đặc biệt, những năm qua, già làng, trưởng thôn, trưởng bản, người có uy tín đã là "cánh tay phải", đồng hành cùng các lực lượng quân đội để cùng bảo đảm an ninh địa bàn; cũng như đồng hành cùng đồng bào dân tộc trong việc phát triển kinh tế- xã hội, gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống, lâu đời.

Thiếu tướng Văn Ngọc Quế, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ đội Biên phòng trao quà cho các già làng, trưởng thôn, trưởng bản, người có uy tín tỉnh Lai Châu.

Không phải ngẫu nhiên mà phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” lại gắn liền với hình ảnh của các vị già làng, trưởng thôn, trưởng bản. Tại những địa bàn mà điều kiện địa hình chia cắt, trình độ dân trí còn chưa đồng đều, việc truyền tải chính sách không thể chỉ dựa trên văn bản hành chính hay loa phát thanh, mà cần cái nắm tay thật chặt, cần chén trà ấm bên bếp lửa và cần sự giải thích bằng ngôn ngữ của chính đồng bào.

Theo Thiếu tướng Văn Ngọc Quế, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ đội Biên phòng, khu vực phía Bắc, đặc biệt là vùng Tây Bắc, luôn giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh và đối ngoại của Tổ quốc. Đây là nơi hội tụ của những sắc màu văn hóa độc đáo, nơi chung sống lâu đời của nhiều dân tộc anh em. Tuy nhiên, với địa hình hiểm trở, giao thông còn nhiều khó khăn và là địa bàn các thế lực thù địch thường xuyên lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới tại đây chưa bao giờ là dễ dàng.

Hiện nay, các tỉnh khu vực phía Bắc có hơn 8,8 triệu người là đồng bào dân tộc thiểu số. Đây cũng là nơi phát triển đa dạng các tín ngưỡng, tôn giáo với nhiều tôn giáo lớn như Phật giáo, Tin lành, Thiên chúa giáo với tổng số hơn 8,1 triệu tín đồ, chiếm khoảng 15,5% dân số.

Trong bối cảnh ấy, vai trò của những người đứng đầu cộng đồng, những người nắm giữ "phần hồn" của bản làng càng quan trọng hơn.

"Quân đội nhân dân Việt Nam luôn nhận thức sâu sắc một trong những nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền đất nước có sự đóng góp đặc biệt quan trọng của đồng bào các dân tộc khu vực phía Bắc, nổi bật là vai trò của già làng, trưởng bản, trưởng thôn, người có uy tín, chức sắc tôn giáo những trụ cột tinh thần của thôn, làng, bản; là nhịp cầu nối ý Đảng với lòng dân cùng đóng góp công sức trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, thế trận bảo vệ Tổ quốc vững chắc", Thiếu tướng Văn Ngọc Quế khẳng định.

Đại tá Nguyễn Văn Hưng, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Chính ủy Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh Lai Châu trao quà cho các già làng, trưởng thôn, trưởng bản, người có uy tín trong tỉnh.

Còn Thiếu tướng Bế Hải Triều, Cục trưởng Cục Dân vận, Tổng Cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam cho biết: Trong suốt thời gian qua, già làng, trưởng bản, người có uy tín, chức sắc, tôn giáo đã đồng hành tích cực, hiệu quả cùng lực lượng vũ trang giữ gìn an ninh trật tự, gia đình không có người thân phạm tội... Qua đó, đã giúp đồng bào các dân tộc thiểu số, tôn giáo... thay đổi nhận thức, tích cực lao động sản xuất, phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, chăn nuôi, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần.

Các mô hình phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, trưởng thôn, người có uy tín, chức sắc tôn giáo tiêu biểu đã thực sự đi vào chiều sâu, mang lại hiệu quả thiết thực như: Mô hình "Già làng, người có uy tín tham gia xây dựng thôn, bản vững mạnh"- đây là nơi các già làng đóng vai trò là "ban cố vấn" cho cấp ủy địa phương, đưa ra những lời khuyên xác đáng về phong tục và tâm lý đồng bào. Mô hình "Cột mốc sống - điểm tựa bản làng"- trong đó mỗi người dân, mỗi già làng, trưởng bản là một cột mốc chủ quyền, thường xuyên cùng bộ đội biên phòng tuần tra, bảo vệ đường biên. Mô hình "Đội sản xuất bám bản, cùng già làng, trưởng bản đồng hành" là sự kết hợp giữa kiến thức khoa học của quân đội và kinh nghiệm thực tiễn của người có uy tín để hướng dẫn bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Mô hình "Người có uy tín đi đầu trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo"- nơi người có uy tín không chỉ nói mà, còn làm trước, thực hiện nuôi con gì, trồng cây gì hiệu quả nhất để bà con nhìn vào và học tập.

Cũng theo Thiếu tướng Bế Hải Triều, trong 5 năm gần đây, tại các tỉnh phía Bắc, các đơn vị quân đội đã thực hiện gần 200 lớp bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, an ninh được tổ chức với sự tham gia của hơn 17.000 lượt người, hơn 6.000 già làng, trưởng thôn, trưởng bản được tôn vinh; tổ chức gần 2.000 buổi tuyên truyền tập trung góp phần nâng cao nhận thức, củng cố lòng tin và tình cảm của đồng bào các dân tộc thiểu số, tôn giáo đối với Đảng, Nhà nước, quân đội.

Thông qua đó, kinh tế xã hội địa phương ngày càng phát triển, quốc phòng an ninh được giữ vững, an ninh trật tự địa bàn ổn định; hàng nghìn hộ gia đình thoát nghèo vươn lên làm giàu chính đáng; hàng nghìn vụ mâu thuẫn được hòa giải, hàng nghìn đối tượng được cảm hóa và hàng trăm vụ việc phức tạp được ngăn chặn từ sớm, từ xa. Những con số ấy cho thấy sự phối hợp chặt chẽ của quân đội với cấp ủy, chính quyền địa phương, phát huy tinh thần mỗi già làng, trưởng bản, trưởng thôn, người có uy tín, chức sắc tôn giáo trở thành điểm tựa tinh thần của đồng bào các dân tộc, là cầu nối vững chắc giữa Đảng, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân.

Không những thế, trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở và khối đại đoàn kết dân tộc thông qua các đợt tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp và hoạt động thực tiễn địa phương, các già làng, trưởng bản, trưởng thôn, người có uy tín, chức sắc tôn giáo trên địa bàn Tây Bắc đã cùng với bộ đội gợi mở, lắng nghe, tập hợp, phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng chính đáng và những ý kiến đóng góp của nhân dân trong công tác xây dựng Đảng, chính quyền và các tổ chức chính trị xã hội.

Nhiều người có uy tín là cán bộ, đảng viên hưu trí, già làng đã đảm nhận các chức vụ Bí thư Chi bộ, trưởng bản, trưởng thôn, trưởng ban công tác mặt trận, tổ trưởng tổ hòa giải, tổ an ninh vận động nhân dân tham gia sinh hoạt các đoàn thể... nhờ đó hệ thống chính trị trên địa bàn các tỉnh phía Bắc ngày càng được củng cố, vững mạnh, niềm tin của nhân dân với cấp ủy chính quyền ngày càng được tăng cường, sự đồng thuận xã hội được nâng cao. Họ chính là những người gác cửa cho sự bình yên, ngăn chặn từ sớm các âm mưu lợi dụng dân tộc, tôn giáo để kích động, chống phá.

Hiện cả nước có gần 30.000 người có uy tín, được cộng đồng các thôn, bản, buôn làng, phum sóc trực tiếp bình chọn. Đây không chỉ là một con số cơ học mà là một lực lượng nòng cốt, hội tụ những cá nhân tiêu biểu nhất, có ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống xã hội ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Bài và ảnh: Viết Tôn/Báo Tin tức và Dân tộc