Những 'nhân tố' góp phần thay đổi làng Mông ở Lâm Đồng

Ông Thào Hùng Khải (thứ 2, bên phải) luôn gần gũi, lắng nghe tâm tư, vận động bà con dân tộc Mông phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới và giữ gìn khối đại đoàn kết trong cộng đồng

Trong sự đổi thay ấy có dấu ấn của những người có uy tín đã dành nhiều năm gắn bó, đồng hành cùng bà con trên hành trình ổn định cuộc sống, phát triển kinh tế và xây dựng cộng đồng đoàn kết.

Mở lối thoát nghèo cho đồng bào Mông

Ông Thào Hùng Khải vẫn còn nhớ như in những ngày đầu đặt chân đến thôn Tà Ngào, xã Bảo Lâm 3. Cảnh đất đai hoang hóa, giao thông cách trở và cuộc sống vô cùng thiếu thốn của bà con người Mông từ Cao Bằng di cư vào lập nghiệp.

Không vốn liếng, không kinh nghiệm sản xuất trên vùng đất mới, nhiều gia đình chỉ biết khai hoang trồng bắp, trồng sắn để trang trải cuộc sống qua ngày. Mùa mưa thì đường lầy lội, mùa khô thì khói bụi, thiếu nước tưới tiêu, cuộc sống của người dân gặp rất nhiều khó khăn.

Nhiều năm liền, ông Thào Hùng Khải được các cấp, ngành biểu dương, khen thưởng vì những đóng góp tiêu biểu trong các phong trào thi đua yêu nước và công tác vận động đồng bào dân tộc thiểu số

Trong hoàn cảnh đó, ông Khải luôn tự nhủ, muốn giúp bà con thì trước hết gia đình mình phải làm gương. Từ suy nghĩ đó, ông bắt đầu vận động bà con mở đường, tìm tòi những mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương.

Ông Thào Hùng Khải trước ngôi trường được xây dựng trên phần đất gia đình ông hiến tặng vì sự nghiệp giáo dục địa phương

Sau nhiều năm gắn bó với cây chè và cà phê, ông mạnh dạn chuyển đổi diện tích chè hạt năng suất thấp sang giống chè cành chất lượng cao, đồng thời đầu tư thâm canh cà phê, phát triển cây ăn trái, đào ao nuôi cá và đầu tư nhà nuôi yến.

Nhờ biết áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, mô hình kinh tế của gia đình ông ngày càng hiệu quả. Hiện nay, với hơn 2 ha chè, cà phê và cây ăn trái, mỗi năm, gia đình ông thu nhập trên 300 triệu đồng.

Điều đáng quý là ông Khải không giữ kinh nghiệm cho riêng mình. Bất cứ hộ dân nào cần tư vấn kỹ thuật, hỏi cách chăm sóc cây trồng hay gặp khó khăn trong sản xuất, ông đều tận tình hướng dẫn. Nhiều hộ có hoàn cảnh khó khăn còn được ông hỗ trợ, giúp đỡ về vốn, cây giống để phát triển kinh tế.

Nhờ phát triển mô hình kinh tế tổng hợp nhiều loại cây trồng, vật nuôi, gia đình ông Thào Hùng Khải duy trì nguồn thu nhập ổn định và trở thành hộ sản xuất tiêu biểu tại địa phương

Không chỉ vậy, ông Khải còn là người tiên phong trong xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn. Những năm đầu thành lập làng Mông, khi địa phương vận động người dân hiến đất làm đường và xây dựng trường học, gia đình ông là một trong những hộ đi đầu hưởng ứng.

Ông đã tự nguyện hiến gần 2 sào đất để xây dựng trường học cho trẻ em trong thôn. Từ lớp học đơn sơ ngày nào, nay đã hình thành điểm trường khang trang, đáp ứng nhu cầu học tập của con em đồng bào.

Ông Vũ Minh Đoàn, Phó Chủ tịch UBND xã Bảo Lâm 3 đánh giá: "Toàn xã hiện có 9 già làng, người có uy tín của đồng bào dân tộc K'Ho và Mông. Trong đó, ông Thào Hùng Khải là người có uy tín tiêu biểu trong cộng đồng người Mông. Ông luôn gương mẫu trong phát triển kinh tế, tích cực tuyên truyền, vận động bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Những đóng góp của ông đã góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào dân tộc Mông trên địa bàn".

Hơn 30 năm gắn bó với vùng đất mới, những việc làm bình dị nhưng đầy trách nhiệm của ông Khải đã giúp nhiều hộ dân thay đổi cách nghĩ, cách làm, mạnh dạn vươn lên thoát nghèo. Nhờ vậy, trong số 93 hộ đồng bào Mông ở thôn Tà Ngào, hiện đã không còn hộ nghèo.

Cầu nối đưa ý Đảng đến với đồng bào

Nếu như ông Thào Hùng Khải là người góp phần tạo dựng một cộng đồng người Mông ổn định ở Bảo Lâm 3, thì tại xã Đam Rông 2, ông Giàng Seo Mào lại được bà con nhắc đến như người mở hướng phát triển kinh tế và là cầu nối đưa chủ trương của Đảng đến với đồng bào Mông trên vùng đất mới.

Không chỉ gương mẫu phát triển kinh tế gia đình, ông Giàng Seo Mào còn thường xuyên hướng dẫn con cháu và bà con trong bản áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao hiệu quả canh tác cà phê

Năm 2002, cùng nhiều hộ dân từ tỉnh Lào Cai vào Đam Rông lập nghiệp, ông Mào chứng kiến không ít gia đình phải chuyển đi nơi khác vì cuộc sống quá khó khăn. Đất có nhưng bà con chưa biết trồng cây gì phù hợp. Người dân quen với tập quán canh tác cũ nên năng suất thấp, cuộc sống bấp bênh.

Là trưởng bản khi ấy, ông Mào luôn đau đáu tìm hướng thoát nghèo cho bà con. Sau nhiều lần khảo sát, tìm tòi học hỏi và thử nghiệm, ông nhận thấy cây mì phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương. Ông cùng bà con phát triển diện tích trồng mì, tạo nguồn thu nhập ban đầu để ổn định cuộc sống.

Ông Giàng Seo Mào nhớ lại: “Sau khi vào vùng đất mới, bà con gặp rất nhiều khó khăn. Chúng tôi phải tìm cây trồng phù hợp để có nguồn thu trước mắt. Sau khi khảo sát và vài năm thử nghiệm, cây mì cho hiệu quả khá tốt. Từ đó, bà con có vốn để đầu tư phát triển các loại cây trồng khác”.

Không chỉ tích cực vận động bà con chung tay xây dựng nông thôn mới, gia đình ông Giàng Seo Mào còn tiên phong hiến khoảng 300 m² đất làm đường giao thông nông thôn, góp phần thay đổi diện mạo vùng đồng bào dân tộc Mông

Có vốn, ông Mào tiếp tục vận động người dân chuyển sang trồng cà phê, kết hợp chăn nuôi trâu, bò để lấy phân hữu cơ phục vụ sản xuất. Từ chỗ chỉ có vài hộ trồng cà phê ban đầu, đến nay, cây cà phê đã trở thành cây trồng chủ lực của người Mông tại địa phương. Nhiều hộ còn mạnh dạn trồng xen sầu riêng, mắc ca để nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích.

Sau khi chia cho các con, gia đình ông Mào hiện có trên 4 ha cà phê, do cà phê mới ghép cải tạo và tái canh nên sản lượng đạt từ 4 - 6 tấn cà phê nhân mỗi năm. Bên cạnh đó, ông còn phát triển thêm cây sầu riêng, từng bước nâng cao thu nhập.

Giữa vườn cà phê xanh ngát, ông Giàng Seo Mào truyền lại kinh nghiệm sản xuất cho con cháu và đã góp phần giúp nhiều hộ đồng bào Mông thay đổi tư duy sản xuất, từng bước vươn lên làm giàu trên vùng đất mới

Không chỉ là người tiên phong trong phát triển kinh tế, ông Mào còn là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với đồng bào dân tộc Mông. Với vai trò người có uy tín, ông thường xuyên tuyên truyền, vận động bà con thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; xóa bỏ các hủ tục; tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới.

Ông cùng các dòng họ xây dựng quy ước cộng đồng, vận động người dân giữ gìn an ninh, trật tự, xây dựng mô hình "3 không": không rượu bia quá mức; không hút thuốc lá; không tệ nạn xã hội.

Ông Nguyễn Văn Chính, Phó Chủ tịch UBND xã Đam Rông 2 nhận xét: "Ông Giàng Seo Mào là người có nhiều năm làm Trưởng bản và hiện là người có uy tín trong đồng bào Mông. Dù ở cương vị nào, ông cũng luôn nêu gương trong phát triển kinh tế, tích cực tuyên truyền, vận động bà con thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước".

Xã Đam Rông 2 hiện có 10 già làng, người có uy tín tiêu biểu. Trong thời gian qua, đây là lực lượng nòng cốt, là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với đồng bào DTTS, góp phần tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và giữ vững an ninh, trật tự ở cơ sở.

Một góc làng Mông ở thôn Bắc Nguyên, xã Đam Rông 2 (Ảnh tư liệu)

Từ việc hướng dẫn bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, đến vận động người dân xây dựng nông thôn mới, giữ gìn an ninh, trật tự, xóa bỏ hủ tục, những người uy tín trong cộng đồng người Mông như ông Thào Hùng Khải và Giàng Seo Mào đều là những người tiên phong.

Đến với các bản làng Mông ở xã Bảo Lâm 3 và Đam Rông 2 hiện nay, đường giao thông được thảm nhựa, bê tông hóa, nhà cửa ngày càng khang trang và nhiều gia đình có thu nhập từ hàng trăm triệu đồng đến vài tỷ đồng mỗi năm từ cà phê, chè, sầu riêng. Con em đồng bào được học tập đầy đủ hơn. Tỷ lệ hộ nghèo ngày càng giảm.

Ndong Brừm - Đức Tú