Những người trẻ đang viết lại câu chuyện nông thôn Đà Nẵng

Cô gái Ca Dong Hồ Thị Mười đưa dược liệu vùng cao vươn tầm quốc tế.

Nhưng hôm nay, câu chuyện ấy đang được viết theo một hướng khác.Trên những miền quê của thành phố Đà Nẵng sau hợp nhất, ngày càng xuất hiện nhiều người trẻ ở lại hoặc quyết định trở về quê hương lập nghiệp. Đối với người ở lại học quyết tâm muốn gắn bó lâu dài với mảnh đất quê hương. Nhất là đối với người trở về không phải vì thất bại nơi phố thị, cũng không trở về để sống chậm, mà trở về với hành trang là kiến thức, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và khát vọng làm giàu ngay trên mảnh đất quê hương. Đó là một sự lựa chọn đầy bản lĩnh, đồng thời cũng phản ánh một sự chuyển biến quan trọng trong tư duy phát triển của lớp thanh niên hôm nay.

Ở Đại Lộc, những khu nhà màng hiện đại nối tiếp nhau mọc lên giữa đồng quê. Từ những người từng làm kỹ sư, nhân viên doanh nghiệp tại các thành phố lớn, nhiều bạn trẻ đã mạnh dạn đầu tư hệ thống tưới tự động, điều khiển nhiệt độ bằng công nghệ, sản xuất dưa lưới, rau sạch theo quy trình VietGAP, GlobalGAP. Những sản phẩm làm ra không còn phụ thuộc vào thương lái mà được đưa vào siêu thị, chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch và các sàn thương mại điện tử. Tại vùng Nam Trà My, không ít thanh niên sau khi học đại học đã lựa chọn trở về với núi rừng để phát triển vùng nguyên liệu sâm Ngọc Linh, cây dược liệu quý của quốc gia. Họ xây dựng các cơ sở nhân giống, chế biến sâu, tạo ra nhiều sản phẩm OCOP có giá trị gia tăng cao, từng bước đưa thương hiệu sâm Ngọc Linh vươn ra thị trường trong và ngoài nước. Ở một khía cạnh khác như cô gái trẻ Giản Thị Trà My lại không lựa chọn rời quê để tìm việc nơi phố thị mà quyết định khởi nghiệp ngay từ tài nguyên bản địa. Từ cây quế Trà My, chị nghiên cứu sản xuất kẹo quế, từng bước xây dựng thương hiệu đặc sản địa phương. Dự án khởi nghiệp của chị gây ấn tượng tại các cuộc thi khởi nghiệp sáng tạo, cho thấy tài nguyên bản địa hoàn toàn có thể trở thành nguồn lực phát triển nếu được tiếp cận bằng tư duy đổi mới sáng tạo.

Ở Đông Giang, nhiều bạn trẻ người Cơ Tu lại chọn con đường phát triển du lịch cộng đồng. Họ cải tạo nhà ở thành homestay, tổ chức các tour trải nghiệm văn hóa bản địa, phục dựng nghề truyền thống, quảng bá ẩm thực và gìn giữ những giá trị văn hóa lâu đời của dân tộc mình. Điều đáng quý là họ không chỉ tạo sinh kế cho gia đình mà còn mở ra cơ hội việc làm cho nhiều lao động địa phương. Ở Nam Giang, anh Arất Bước, một thanh niên người Cơ Tu, là minh chứng sinh động cho khát vọng lập nghiệp trên quê hương. Tham gia Làng Thanh niên lập nghiệp Thạnh Mỹ, từ hai bàn tay trắng, anh phát triển mô hình nuôi gà thả vườn, nuôi lợn đen bản địa, chăn nuôi bò kết hợp trồng cỏ voi. Từ một gia đình nhiều khó khăn, anh đã xây dựng được cuộc sống ổn định, trở thành tấm gương để nhiều thanh niên miền núi mạnh dạn phát triển kinh tế ngay trên quê hương mình.

Từ Hội An, Thăng Bình đến Tam Kỳ, hàng loạt mô hình nông nghiệp hữu cơ, sản xuất nấm, đông trùng hạ thảo, chế biến nông sản sạch, nông trại trải nghiệm… cũng đang được khởi xướng bởi những người trẻ mang trong mình tư duy kinh tế hiện đại. Điểm chung của họ là không làm nông theo lối sản xuất truyền thống. Họ làm kinh tế nông nghiệp. Đó là sự khác biệt mang tính bước ngoặt. Nếu như trước đây, giá trị của sản phẩm chủ yếu được quyết định bởi sản lượng thì hôm nay, giá trị được tạo nên từ chất lượng, thương hiệu, công nghệ và khả năng chinh phục thị trường. Những chiếc điện thoại thông minh đã trở thành công cụ quản lý trang trại. Những phần mềm số hóa thay thế sổ ghi chép thủ công. Những phiên livestream bán nông sản trở thành "chợ quê" của thời đại số. Một nền nông nghiệp hiện đại đang dần hiện hữu ngay trên những cánh đồng từng bị xem là lạc hậu.

Nhưng điều vô cùng quan trọng hơn, những người trẻ ấy đang góp phần hình thành một lực lượng lao động mới ở nông thôn. Họ có tri thức, có kỹ năng quản trị, biết ứng dụng khoa học - công nghệ, biết xây dựng thương hiệu và liên kết thị trường. Họ thành lập hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp nông nghiệp, tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương. Thay vì rời quê đi tìm việc, họ đang tạo ra việc làm ngay trên chính quê hương mình. Đó là sự đảo chiều đáng mừng của dòng chảy lao động hiện nay ở nhiều xã của thành phố Đà Nẵng. Nông thôn, vùng núi vì thế cũng đang từng bước thay đổi từ gốc rễ. Đường làng sạch đẹp hơn, hạ tầng đồng bộ hơn là điều dễ nhận thấy. An ninh trật tự của địa phương ổn định. Nhưng điều tạo nên sức sống mới cho các vùng quê lại chính là sự hiện diện của lớp thanh niên dám nghĩ, dám làm. Họ mang đến cho làng quê nguồn năng lượng sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp và một cách làm kinh tế hoàn toàn khác.

Những cánh đồng nhỏ lẻ được tích tụ thành vùng sản xuất tập trung. Những khu vườn trước đây chỉ trồng cây theo kinh nghiệm nay được quản lý bằng quy trình kỹ thuật. Những sản phẩm nông nghiệp vốn chỉ tiêu thụ trong phạm vi địa phương nay đã có mã QR truy xuất nguồn gốc, có thương hiệu, có mặt trên các thị trường lớn. Đó không chỉ là sự thay đổi về phương thức sản xuất mà còn là sự thay đổi trong tư duy phát triển.

Đặc biệt, sau khi thành phố Đà Nẵng được mở rộng không gian phát triển, lợi thế của vùng đồng bằng, trung du, miền núi, ven biển và đô thị được kết nối thành một chỉnh thể. Điều đó tạo điều kiện để các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp gắn với du lịch, dược liệu và sản phẩm OCOP phát triển mạnh mẽ hơn. Những người trẻ sẵn sàng ở lại hoặc mạnh dạn trở về quê chính là lực lượng tiên phong khai thác những lợi thế ấy. Ở một góc nhìn rộng hơn, làn sóng "bỏ phố về quê" của nhiều bạn trẻ, kể cả những người ở tuổi trung niên còn mang nhiều ý nghĩa xã hội. Nó góp phần hạn chế áp lực dân số cơ học lên đô thị, giảm tình trạng thiếu hụt lao động ở nông thôn, giữ gìn các giá trị văn hóa làng quê và tạo động lực xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, văn minh và bền vững. Quan trọng hơn, nó chứng minh rằng quê hương hôm nay không còn là nơi chỉ để nhớ, để trở về trong những ngày lễ, Tết. Quê hương đã trở thành nơi có thể lập nghiệp, khởi nghiệp và làm giàu bằng chính trí tuệ và công sức của chính mình.

Có thể sẽ còn nhiều khó khăn phía trước, từ vốn đầu tư, thị trường, biến đổi khí hậu đến sức ép cạnh tranh. Nhưng khi những người trẻ đã chọn gắn tương lai của mình với đồng đất quê hương, với những cánh rừng bạt ngàn thì đó chính là tín hiệu đáng mừng nhất. Bởi một vùng quê chỉ thực sự có tương lai khi có lực lượng thanh niên ở lại hay từ các đô thị trở về dựng xây. Và một chương trình xây dựng nông thôn mới chỉ thật sự bền vững khi nông thôn không chỉ có những con đường bê-tông, những ngôi nhà kiên cố hay những cánh đồng xanh tốt, mà còn có một lớp người trẻ làm chủ khoa học, làm chủ công nghệ, làm chủ thị trường và làm chủ chính tương lai của quê hương mình.

Nếu như trước đây, nỗi lo lớn nhất của nhiều làng quê là "chảy máu" lao động trẻ thì hôm nay, chính những người trẻ ấy quyết tâm bám trụ hoặc đang quay trở về. Họ mang theo tri thức, khoa học, công nghệ và khát vọng khởi nghiệp để làm giàu trên mảnh đất quê hương. Điều họ tạo ra không chỉ là những trang trại hiện đại, những sản phẩm OCOP hay những vùng chuyên canh quy mô lớn, mà còn là một lớp "nông dân thế hệ mới" – những người biết quản trị sản xuất bằng dữ liệu, đưa nông sản lên môi trường số, xây dựng thương hiệu và kết nối với thị trường toàn cầu. Đó mới là giá trị bền vững nhất của phong trào "bỏ phố về quê": không chỉ làm thay đổi cách sản xuất, mà còn làm thay đổi chính cơ cấu lao động nông thôn, biến những miền quê Đà Nẵng thành những vùng đất đáng sống, đáng lập nghiệp và đáng để người trẻ gửi gắm tương lai.

LÊ MINH HÙNG