Những không gian xanh của làng nghề Hà Nội

Điểm đến thân thiện, nhiều trải nghiệm thú vị

Làng gốm Bát Tràng (xã Bát Tràng) với bề dày lịch sử hơn 700 năm từ lâu đã được biết đến không chỉ bởi những sản phẩm gốm sứ tinh xảo mà còn là một điểm đến du lịch đầy sức hút.

Làng gốm Bát Tràng (xã Bát Tràng) trở thành điểm đến du lịch nổi tiếng của Hà Nội. Ảnh: Trọng Tùng

Đến đây, du khách có cơ hội khám phá không gian làng cổ, ghé thăm những lò gốm hàng trăm năm tuổi, đồng thời tìm hiểu và trực tiếp trải nghiệm các công đoạn trong quy trình sản xuất gốm. Ngoài ra, hệ thống không gian trưng bày, chợ gốm cùng các xưởng thủ công mở cửa đón khách đã góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng cho du lịch làng nghề.

Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội Hà Thị Vinh chia sẻ: Nhiều năm qua, làng nghề Bát Tràng đã chuyển đổi cách thức sản xuất gốm, từ đốt lò thủ công sang ứng dụng công nghệ tiên tiến. Nhờ đó, môi trường của làng đã cải thiện rõ rệt. Việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất, truyền thông, giới thiệu sản phẩm và trải nghiệm đang giúp Bát Tràng trở thành điểm đến thân thiện.

Du khách tham quan và lựa chọn các sản phẩm tại làng lụa Vạn Phúc (phường Hà Đông). Ảnh: Quang Thái

Một điểm đến tiêu biểu của du lịch làng nghề Hà Nội không thể không nhắc tới là làng lụa Vạn Phúc (phường Hà Đông). Nơi đây thu hút du khách bởi những con đường rực rỡ sắc lụa, các khung cửi truyền thống cùng những sản phẩm lụa tinh xảo. Không gian làng nghề ngày càng được đầu tư chỉnh trang với các tuyến phố đi bộ, khu trưng bày sản phẩm và nhiều điểm check-in, góp phần nâng cao trải nghiệm cho du khách.

Tại làng nghề giò chả Ước Lễ (xã Dân Hòa) có tục lệ “Tết lại” vào ngày 14 và 15 tháng Giêng âm lịch. Theo Chủ tịch UBND xã Dân Hòa Đinh Hữu Bình, nhiều người vì mưu sinh và nhiều lý do khác chưa thể về quê đúng dịp Tết Nguyên đán. Ý tưởng tổ chức “Tết lại” xuất phát từ mong muốn tạo thêm một dịp sum họp cho bà con xa quê, để mọi người được gặp gỡ, chia sẻ và gắn kết. Người dân và du khách được tìm hiểu lịch sử hình thành, phát triển của nghề giò chả Ước Lễ, được trực tiếp trải nghiệm các công đoạn như giã giò, gói chả thủ công.

Bên cạnh đó, làng còn tái hiện không gian chợ cổ như một cách đánh thức ký ức văn hóa xưa. Những gian hàng được bố trí theo phong cách mái cọ lều tre bày các sản vật danh tiếng của làng gồm giò lụa, chả quế, giò bò, cùng nhiều món ăn dân dã như bánh chưng, bánh tẻ, chè lam, kẹo lạc… Hoạt động này đã giúp sản phẩm giò chả Ước Lễ được quảng bá rộng rãi, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế gắn với du lịch văn hóa của địa phương.

Xanh hóa để phát triển bền vững

Để du lịch làng nghề Hà Nội phát triển bền vững, giới chuyên gia khuyến nghị, các địa phương cần tập trung cải thiện môi trường và cảnh quan tại các làng nghề.

Người dân và du khách trải nghiệm công đoạn giã giò, gói chả thủ công tại làng giò chả Ước Lễ (xã Dân Hòa). Ảnh: Ánh Ngọc

Việc đầu tư hệ thống xử lý chất thải, khuyến khích sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường và giảm thiểu ô nhiễm trong quá trình sản xuất sẽ giúp bảo đảm môi trường sống cho người dân và tạo ấn tượng tốt đối với du khách. Đồng thời, việc chỉnh trang không gian làng nghề, trồng thêm cây xanh, giữ gìn kiến trúc truyền thống cũng góp phần xây dựng hình ảnh làng nghề xanh - sạch - đẹp.

Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, đối với khu vực nông thôn, thành phố yêu cầu quy hoạch chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang kinh tế nông nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ cao và gia tăng giá trị; chú trọng bảo tồn không gian làng nghề truyền thống. Trong quá trình chuyển đổi đó, thành phố xác định việc hình thành không gian xanh là yếu tố then chốt.

Tái hiện không gian chợ quê truyền thống với các sản phẩm giò chả Ước Lễ (xã Dân Hòa). Ảnh: Ánh Ngọc

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương cho biết: Để phát huy thế mạnh làng nghề, đồng thời gắn sự tồn tại của làng nghề trong quy hoạch phát triển Thủ đô, Sở đang tập trung thực hiện Đề án “Tổng thể phát triển làng nghề trên địa bàn thành phố giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050”.

Điểm cốt lõi của đề án là bảo tồn cấu trúc làng truyền thống theo mô hình “làng trong phố - phố trong làng”. Đây không chỉ là sự thay đổi về diện mạo kiến trúc mà là sự thay đổi về bản chất kinh tế, biến làng nghề thành những hệ sinh thái sản xuất sạch, gắn liền với phát triển du lịch và văn hóa.

Thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, hiện thành phố đã công nhận 55 khu, điểm du lịch, trong đó có 27 điểm gắn với du lịch nông nghiệp, nông thôn, làng nghề và sinh thái. Việc tích hợp không gian xanh không chỉ dừng lại ở cảnh quan mà còn đi sâu vào hạ tầng kỹ thuật với mô hình các khu xử lý chất thải tập trung, đa chức năng.

Thành phố cũng định hướng tổng thể Quy hoạch quản lý chất thải rắn với tầm nhìn 100 năm, bảo đảm giảm bán kính vận chuyển xuống dưới 50km và xử lý triệt để ô nhiễm tại các cụm làng nghề.

Mục tiêu giai đoạn 2025-2030 của Hà Nội là giá trị sản xuất làng nghề tăng bình quân khoảng 10%/năm. Để đạt được con số này, không gian làng nghề phải thực sự là những không gian xanh, nơi di sản văn hóa không bị lấn át bởi bê tông mà được bao bọc bởi sinh thái.

Theo đó, thành phố đã giao các sở, ngành và UBND các xã, phường rà soát, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, ổn định để phục vụ phát triển ngành nghề nông thôn; triển khai các chính sách hỗ trợ các cơ sở sản xuất và làng nghề về đất đai, mặt bằng sản xuất, xử lý ô nhiễm môi trường; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề…

Ánh Ngọc