Những cuộc mưu sinh lúc "sang canh" tại chợ đêm Phủ Lý

Một góc chợ đêm Phủ Lý.

Phố lên đèn, chợ vào nhịp

Khi đêm đã sang canh, phường Phủ Lý dần chìm vào yên tĩnh. Những hàng quán ven đường lần lượt đóng cửa, dòng người qua lại trên phố thưa dần. Nhưng tại chợ đêm Phủ Lý, ánh đèn vẫn sáng, một nhịp sống khác bắt đầu. Tiếng ô tô, xe máy, tiếng gọi nhau, tiếng trò chuyện, hỏi giá… tạo nên một không gian náo nhiệt giữa màn đêm.

Khoảng 1 giờ sáng, chợ đêm Phủ Lý đã tấp nập xe ra, vào, nhịp mua bán diễn ra khẩn trương.

Rau, củ, quả, thực phẩm tươi sống, các loại hải sản nhanh chóng được chuyển xuống từ các thùng xe tải. Người bán vừa sắp xếp hàng hóa, vừa trao đổi với khách. Người mua nhanh tay lựa hàng, thanh toán rồi vội vàng chất lên xe để kịp về bán trong phiên chợ sáng. Khác với các chợ dân sinh, tại chợ đêm, việc hỏi giá, mặc cả cũng diễn ra khá ít, bởi người bán, người mua phần lớn đã quen mặt, quen hàng và nắm được giá cả. Các giao dịch chủ yếu dựa trên những mối hàng có sẵn, nên sau khi xem hàng, cân đong, hai bên nhanh chóng hoàn tất việc mua bán.

Hàng hóa nhanh chóng được bốc xếp lên xe, vận chuyển về các chợ dân sinh để kịp phục vụ phiên chợ sáng.

Không có nhiều thời gian cho sự thong thả. Những người đến chợ đêm đều hiểu rằng, đêm càng trôi về sáng thì thời gian dành cho việc đưa hàng đến các chợ dân sinh, điểm bán lẻ càng ngắn. Mỗi người một công việc, nhưng tất cả cùng vận hành trong một nhịp khẩn trương.

Anh Lại Quốc Văn (phường Phủ Lý) - người làm dịch vụ vận chuyển hàng hóa lâu năm tại chợ đêm cho biết: Khoảng 20 năm trước, chợ đêm Phủ Lý chưa sầm uất như bây giờ. Khi ấy, cả chợ chỉ có khoảng hai chục tiểu thương đến bán buôn, chủ yếu là rau, củ các loại. Dần dần, lượng người đến chợ buôn bán ngày một đông. Hiện nay, chợ đêm bắt đầu nhộn nhịp từ nửa đêm và kéo dài đến khoảng 5 giờ sáng. Xe chở hàng ra, vào liên tục, hàng vừa xuống đã có người nhận chuyển đi nên ai cũng phải nhanh tay, nhanh chân. Chỉ cần chậm một chút là có thể ảnh hưởng đến thời gian đưa hàng đến các chợ, cửa hàng vào sáng hôm sau.

Chợ đêm Phủ Lý không chỉ là nơi gặp gỡ giữa người bán và người mua mà còn là một mắt xích trong hành trình của hàng hóa từ nơi sản xuất đến đời sống hằng ngày. Một chuyến xe chở rau về chợ lúc nửa đêm. Vài giờ sau, số rau ấy có thể đã xuất hiện tại một khu chợ dân sinh, một cửa hàng thực phẩm hay trong gian bếp của nhiều nhà hàng và các hộ gia đình.

Đằng sau những mặt hàng tưởng như quen thuộc ấy là cả một chuỗi lao động. Có người trồng, có người thu gom, vận chuyển, có người buôn bán. Và ở chợ đêm Phủ Lý, những công việc ấy gặp nhau trong khoảng thời gian mà phần lớn mọi người, mọi nhà đang chìm vào giấc ngủ.

Khách hàng chọn mua thịt bò tại chợ đêm.

Đêm càng khuya, không khí ở chợ càng mang nét đặc trưng. Ánh đèn vàng hắt xuống những thùng hàng. Những chiếc xe chở hàng lần lượt vào rồi ra. Tiếng nói cười xen với tiếng động cơ, tiếng kéo hàng trên nền đường. Đó là một khung cảnh khác không ồn ào, náo nhiệt như ban ngày nhưng cũng không ngủ yên. Ở đây, một ngày mới dường như bắt đầu sớm hơn ở những nơi khác. Với những người sống quanh khu vực chợ, nhịp hoạt động về đêm ấy cũng dần trở nên quen thuộc. Bà Nguyễn Thị Thụ, một người dân sống gần chợ đêm Phủ Lý cho hay: Tôi có tuổi rồi nên thường thức giấc sớm. Ngày nào tôi cũng dậy đi bộ thể dục vào khoảng 4 giờ 30 phút sáng. Trước khi đi, tôi tranh thủ ghé qua chợ mua thịt, mua rau cho cả ngày. Thực phẩm ở đây vừa tươi, vừa có giá tốt hơn khá nhiều so với mua ở các chợ dân sinh vào ban ngày.

Những người kiếm sống trong đêm

Đằng sau sự nhộn nhịp của chợ đêm là những người lao động đã quen với việc thức khi phố phường chìm sâu vào giấc ngủ.

Dù đã cao tuổi, nhiều người vẫn đạp xe chở rau ra bán lẻ tại chợ đêm Phủ Lý.

Bà Bùi Thị Phương, 65 tuổi (phường Hà Nam), một tiểu thương có hơn 30 năm bán rau, củ, quả tại chợ đêm Phủ Lý chia sẻ: Trước đây, sau khi từ chợ đêm về, tôi còn tiếp tục bán rau tại nhà. Khoảng 5 năm nay, do tuổi cao, sức khỏe giảm nên ban ngày tôi dành thời gian nghỉ ngơi và chuẩn bị nguồn hàng để đêm mang ra chợ bán. Mỗi ngày, tôi có mặt tại chợ từ khoảng 1 giờ sáng, bởi khách mua hàng chủ yếu là các tiểu thương ở chợ dân sinh. Họ thường đến lấy hàng rất sớm để kịp đưa về các chợ sáng. Có hôm hàng bán nhanh, có hôm chậm, tùy nguồn hàng và sức mua. Làm lâu năm nên tôi cũng quen với nhịp chợ, từ đó chủ động chuẩn bị hàng hóa và cân đối lượng hàng mang đến mỗi đêm.

Chiếc xe máy chất đầy hàng hóa được tiểu thương mua từ chợ đêm, chuẩn bị vận chuyển về điểm bán.

Có lẽ, điều dễ nhận thấy nhất ở những người mưu sinh trong đêm là sự quen thuộc với nhọc nhằn. Họ không nói nhiều về công việc của mình. Những câu chuyện thường xoay quanh giá hàng, lượng khách, chuyến xe, thời tiết và việc ngày hôm nay bán được bao nhiêu. Nhưng đằng sau những câu chuyện tưởng như rất đời thường ấy là những nỗi lo không nhỏ: tiền học của con, chi phí sinh hoạt, tiền thuê nhà, tiền vốn nhập hàng và những khoản chi tiêu của gia đình. Mỗi đêm ở chợ vì thế là một lần họ tiếp tục cuộc chạy đua với thời gian.

Anh Đoàn Văn Tuệ (xã Trần Thương), một người kinh doanh nông sản tại chợ đêm Phủ Lý cho hay: Tôi làm nghề bán buôn rau, củ tại chợ đêm Phủ Lý từ năm 1996 đến nay. Nhà tôi cách chợ hơn 20 km. Những năm đầu mới vào nghề, tôi chủ yếu chở hàng bằng xe đạp, mỗi đêm chỉ chở được vài chục cân rau, củ và phải xuất phát từ khoảng 11 giờ đêm để kịp giao cho các đầu mối. Bây giờ có ô tô nên việc vận chuyển thuận lợi, đỡ vất vả hơn trước. Tuy nhiên, để có hàng bán mỗi đêm, ban ngày, tôi không được nghỉ mà vẫn phải dành thời gian đi thu mua rau trực tiếp tại các cánh đồng trong khu vực.

Khoảng 3 giờ sáng, khi những người bán buôn đã dần vơi hàng, chợ đêm lại xuất hiện một lớp người bán khác. Đó là những nông dân ở các xã lân cận đạp xe chở rau, củ, quả, thủy sản đến chợ. Người thì mang theo vài mớ rau xanh, đôi ba buồng chuối; người đem mẻ cá, tôm vừa đánh bắt được từ chiều. Hàng hóa không nhiều, chủ yếu là những sản vật do chính họ trồng, nuôi hoặc đánh bắt được. Không có quầy sạp cố định, họ thường chọn một vị trí thuận tiện rồi tranh thủ bán cho những người đi chợ sớm. Số tiền kiếm được sau một đêm có khi chỉ vài chục nghìn đến hơn một trăm nghìn đồng. Với nhiều người, họ lựa chọn bán hàng chợ đêm còn để dành thời gian ban ngày cho những công việc khác. Người tranh thủ làm ruộng, chăm sóc vườn tược; người đi làm; người lo việc gia đình.

Bà Vũ Thị Tình, 76 tuổi (phường Phù Vân) bộc bạch: Tôi có một mảnh vườn nhỏ, trồng được ít mướp, mồng tơi, rau ngót, vừa để gia đình ăn, vừa mang ra chợ đêm bán kiếm thêm thu nhập. Có hôm hàng ế, ngồi cả buổi đêm chỉ bán được vài chục nghìn đồng. Thế nhưng, tôi vẫn cố gắng bán hàng chợ đêm vì buổi ngày còn bận việc gia đình và phải chăm sóc vườn tược.

Nông dân ở các xã lân cận mang rau, quả đến chợ đêm, tranh thủ bán những nông sản do chính gia đình trồng, thu hoạch.

Gần 5 giờ sáng, chợ đêm Phủ Lý bắt đầu thưa dần. Những chuyến xe lần lượt rời đi. Người mua hàng trở về địa phương hoặc tiếp tục hành trình đến các khu chợ khác. Người bán thu dọn những mặt hàng còn lại. Trời chưa sáng hẳn nhưng một ngày mới đã bắt đầu. Những người vừa hoàn thành công việc ở chợ đêm có thể trở về nhà nghỉ ngơi. Nhưng cũng có người tiếp tục một công việc khác. Vòng quay ấy cứ lặp lại. Ngày qua ngày. Đêm qua đêm.

Chợ đêm Phủ Lý vì thế không chỉ là nơi mua bán, đó còn là một lát cắt sinh động của đời sống lao động. Ở đó, có những người lựa chọn thức khuya để kiếm thêm thu nhập. Có những người gắn bó với công việc đã nhiều năm. Có những người chỉ mong một ngày buôn bán thuận lợi, đủ trang trải cuộc sống. Những mong muốn ấy giản dị, nhưng lại là động lực để họ bước ra đường khi phố phường đang chìm trong giấc ngủ. Với họ, đêm không chỉ là thời gian của giấc ngủ, đêm còn là thời gian của những cuộc mưu sinh, của những đôi tay cần mẫn và của những ước mong rất đỗi bình thường về một cuộc sống đủ đầy hơn…

Bài, ảnh: Nguyễn Oanh