Những biến số có thể khiến giá dầu leo thang

Bể chứa dầu tại kho dự trữ ở Kagoshima, Nhật Bản. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Nguy cơ gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz được coi là “ngòi nổ” lớn nhất đối với giá dầu. Hoạt động vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz tiếp tục đối mặt với nhiều rủi ro sau khi Mỹ và Iran đồng loạt tiến hành các động thái quân sự mới. Vào cuối tuần qua, quân đội Mỹ tấn công mục tiêu của Iran gần eo biển Hormuz. Iran tấn công đáp trả nhằm vào các cơ sở và lợi ích của Mỹ tại một loạt quốc gia Trung Đông bao gồm Bahrain, Kuwait, Qatar, Jordan và Oman. Thị trường dầu mỏ vốn nhạy cảm với bất ổn địa chính trị. Khi rủi ro xung đột Mỹ - Iran lan rộng tại Trung Đông tăng lên, giá dầu thường phản ứng trước cả khi nguồn cung thực tế bị ảnh hưởng

Hai chuyên gia chiến lược hàng hóa Warren Patterson và Ewa Manthey của ING nhận định trong báo cáo công bố sáng 13/7: "Rõ ràng, rủi ro ở đây là xung đột có thể leo thang trở lại mức như giai đoạn đầu của cuộc chiến, khi các quốc gia láng giềng cùng cơ sở hạ tầng năng lượng của họ cũng trở thành mục tiêu tấn công". Theo hai chuyên gia, tình trạng leo thang căng thẳng đã khiến lượng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz giảm xuống mức rất thấp, làm dấy lên lo ngại nguồn cung dầu sẽ bị thắt chặt trong quý III.

Theo dữ liệu sơ bộ ngày 13/7 do Kpler phân tích, tổng lượng tàu chở dầu lưu thông qua eo biển Hormuz đã giảm mạnh vào ngày 12/7, chỉ có 6 tàu có thể di chuyển qua. Đến sáng sớm 13/7, theo tín hiệu Hệ thống nhận dạng tự động AIS, không có tàu nào di chuyển qua eo biển Hormuz. Trong khi đó, trước khi chiến sự bùng phát vào cuối tháng 2, khoảng 130 tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày.

Tháp khoan dầu tại Three Rivers, Texas, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Dự trữ dầu toàn cầu giảm cũng là một trong những yếu tố có thể ảnh hưởng đến giá "vàng đen". Vào tháng 6, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết dự trữ dầu mỏ tại các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã sụt giảm kỷ lục kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát, hiện chạm mức thấp nhất trong hơn 30 năm qua. Theo Báo cáo Thị trường Dầu mỏ hàng tháng mới nhất của IEA, tổng lượng dự trữ của các thành viên OECD đã “bốc hơi” 163 triệu thùng và xuống mức thấp nhất kể từ tháng 12/1990.

Tháng 6 vừa qua, Mỹ cũng ghi nhận lượng dầu thô trong Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1983. Theo số liệu do Bộ Năng lượng Mỹ, lượng dầu trong SPR giảm 8,9 triệu thùng trong tuần kết thúc ngày 12/6, còn 340,3 triệu thùng. Đây là mức thấp nhất kể từ tháng 7/1983 và cũng là đợt sụt giảm lớn thứ ba từng được ghi nhận đối với kho dự trữ này.

IEA lưu ý rằng các rủi ro chính trị vẫn đang trực chờ, đặc biệt là công tác rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz cùng các thỏa thuận quá cảnh phức tạp có thể làm chậm tốc độ phục hồi của nguồn cung toàn cầu trong thời gian tới.

Một diễn biến gây chú ý khác có thể tác động đến nguồn cung dầu là vào ngày 8/7, Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết nước này đã áp đặt lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel. Ông Novak khẳng định quyết định này nhằm thúc đẩy nguồn cung trong nước. Lệnh cấm xuất khẩu này diễn ra vào thời điểm khó khăn đối với thị trường năng lượng toàn cầu khi lo ngại gia tăng về tình trạng eo biển Hormuz tê tiệt. Nhà phân tích Davin Tonyan tại Kpler ngày 9/7 đánh giá rằng lệnh cấm của Nga tạo thêm "động lực mới cho giá dầu diesel tăng". Theo Kpler, Nga là nước xuất khẩu dầu diesel lớn thứ hai thế giới, sau Mỹ. Khách hàng lớn nhất của Nga là Thổ Nhĩ Kỳ và Brazil.

Một trạm xăng ở Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN

Bên cạnh yếu tố nguồn cung, phía cầu cũng là biến số quan trọng. Ngày 10/7, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết nhu cầu dầu mỏ toàn cầu đã phục hồi. IEA cho rằng nhu cầu dầu sẽ giảm 1 triệu thùng mỗi ngày cho đến hết năm 2026 do xung đột tại Trung Đông. Báo cáo mới nêu rõ: "Nguồn cung dầu toàn cầu đã phục hồi mạnh từ 4,1 triệu thùng/ngày lên 98,8 triệu thùng/ngày trong tháng 6". Dù vậy, so với mức trước xung đột, sản lượng dầu thế giới thấp hơn khoảng 9,4 triệu thùng/ngày.

Bên cạnh đó, nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc được dự báo sẽ phục hồi sau nhiều tháng sụt giảm. Các nhà phân tích và giới giao dịch dự báo Trung Quốc có thể quay trở lại chiến lược tích trữ dầu dự trữ trong những tháng cuối năm nay.

Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng thị trường dầu mỏ toàn cầu. Năm ngoái, Trung Quốc hấp thụ lượng dầu dư thừa trên thị trường, tạo lực đỡ cho giá dầu chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, trong những tháng gần đây, xu hướng này đã đảo chiều.

Để ứng phó với những tác động từ chiến sự tại Iran, Trung Quốc đã khai thác nguồn dầu trong các kho dự trữ và áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu, qua đó tạo điều kiện để nhà máy lọc dầu trong nước giảm lượng mua vào. Hiện tại, ngay cả khi lưu lượng giao thông qua eo biển Hormuz lại giảm xuống mức thấp, các chuyên gia dự đoán Trung Quốc sẽ tăng trữ lượng dầu mỏ ngay trong quý IV. Công ty tư vấn FGE NexantECA dự báo lượng dầu tích trữ có thể đạt tốc độ 800.000 thùng mỗi ngày.

Nhà phân tích dầu mỏ Mukesh Sahdev tại XAnalysts ở Sydney, Australia dự đoán giá dầu Brent sẽ duy trì ở mức trên 70 USD/thùng trong tháng 8 và tháng 9 trong bối cảnh bất ổn địa chính trị gia tăng.

Các nhà phân tích cho rằng dù căng thẳng leo thang có thể đẩy giá dầu tăng, triển vọng chung của thị trường vẫn chịu hạn chế. Khi căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt, sự chú ý của thị trường nhiều khả năng sẽ chuyển từ lo ngại về gián đoạn nguồn cung do xung đột sang quá trình tái cân bằng cung - cầu dầu mỏ toàn cầu.

Nhà phân tích Fabien Yip tại IG ở Sydney, Australia cho biết giá dầu khó có thể đạt đến mức cao kỷ lục như giai đoạn đầu chiến sự, bất chấp những biến động gần đây. Ngày 13/7, ông Fabien Yip lập luận rằng việc lặp lại đợt tăng đột biến trước đó dường như khó xảy ra, vì nhu cầu vẫn phục hồi chậm trong khi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các đồng minh (còn gọi là OPEC+) quyết định nâng hạn ngạch sản lượng dầu.

Trước đó, vào ngày 5/7, Bộ trưởng các nước thành viên chủ chốt OPEC+ gồm Saudi Arabia, Nga, Iraq, Kuwait, Kazakhstan, Algeria và Oman đã nhóm họp trực tuyến và đưa ra quyết định điều chỉnh tăng sản lượng thêm 188.000 thùng/ngày. Mức điều chỉnh này sẽ được áp dụng từ tháng 8 tới.

Hãng thông tấn Xinhua (Trung Quốc) vào ngày 10/7 đưa tin rằng công ty nghiên cứu năng lượng và phân tích thị trường Rystad Energy, có trụ sở tại Oslo (Na Uy) trong một báo cáo mới công bố nhận định mặc dù căng thẳng địa chính trị có thể khiến giá dầu tăng theo từng giai đoạn, nhưng khó có khả năng làm thay đổi xu hướng chung của thị trường là nguồn cung sẽ vẫn dồi dào trong trung hạn.

Trong khi đó, Goldman Sachs dự báo sản lượng của OPEC+ sẽ tiếp tục tăng, điều này sẽ hạn chế dư địa tăng thêm của giá dầu.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc