Nhóm 20 nghị sĩ Dân chủ yêu cầu chính quyền Mỹ công khai chương trình hạt nhân Israel

Tờ The Washington Post ngày 5-5 đưa tin rằng một nhóm nghị sĩ đảng Dân chủ tại Hạ viện Mỹ đã gửi thư kêu gọi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai chương trình vũ khí hạt nhân bí mật của Israel.

Nếu được thực hiện, đây sẽ là bước thay đổi đáng kể so với chính sách lâu nay của Mỹ, vốn tránh công khai vấn đề, dù đây được xem là điều được giới tình báo đã biết từ cuối những năm 1960.

Cụ thể, theo bức thư gửi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio mà The Washington Post tiếp cận được, hơn 20 nghị sĩ Dân chủ cho rằng việc Washington tiếp tục giữ im lặng là khó chấp nhận, trong bối cảnh chiến sự tại Iran tiềm ẩn nguy cơ leo thang.

Các nghị sĩ cho rằng nguy cơ tính toán sai lầm, leo thang và sử dụng vũ khí hạt nhân trong bối cảnh hiện nay là có thật.

Khu dân cư Dimona (Israel) bị tên lửa Iran tấn công tháng 3. Ảnh: Heidi Levine/The Washington Post

Theo họ, Quốc hội cần được cung cấp đầy đủ thông tin về cán cân hạt nhân tại Trung Đông, nguy cơ leo thang từ các bên, cũng như các phương án ứng phó của chính quyền. Tuy nhiên, các nghị sĩ cho biết họ chưa nhận được những thông tin này.

Theo nguồn tin của The Washington Post (đề nghị không tiết lộ danh tính), một số quan chức trong chính quyền Mỹ cũng chia sẻ lo ngại về nguy cơ leo thang hạt nhân, trong đó có ý kiến cho rằng các “lằn ranh đỏ” của Israel có thể chưa được hiểu rõ.

Bức thư được xem là dấu hiệu cho thấy sự điều chỉnh trong cách tiếp cận của một bộ phận đảng Dân chủ đối với Israel, trong bối cảnh xuất hiện nhiều chỉ trích liên quan thương vong dân sự tại Gaza, Bờ Tây và Lebanon, cũng như vai trò của Israel trong căng thẳng với Iran.

Israel từ lâu không xác nhận chương trình vũ khí hạt nhân, vốn được cho là phát triển bí mật từ cuối những năm 1950, và cũng chưa công bố học thuyết sử dụng loại vũ khí này.

Ông Avner Cohen, chuyên gia nghiên cứu về chương trình hạt nhân Israel, nhận định việc công khai nêu vấn đề này (nếu có) sẽ là điều hiếm thấy trong nhiều thập niên.

Theo ông, việc Mỹ và Israel cùng giữ im lặng về vấn đề hạt nhân bắt nguồn từ một thỏa thuận không chính thức năm 1969 giữa Tổng thống Richard Nixon và Thủ tướng Israel Golda Meir, theo đó Washington chấp nhận chính sách “mập mờ hạt nhân” của Israel và hạn chế đưa vấn đề ra quốc tế.

Các nghị sĩ cho rằng cách tiếp cận này có thể ảnh hưởng đến tính nhất quán trong chính sách không phổ biến vũ khí hạt nhân của Mỹ, khi Washington đồng thời tìm cách hạn chế các chương trình hạt nhân của Iran, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).

Hiện Bộ Ngoại giao Mỹ và phía Israel chưa đưa ra bình luận.

DƯƠNG KHANG