Nhịp sống mới bên dòng sông Mã

Sau cơn lũ dữ

Đứng trước ngôi nhà mới khang trang ở bản Pá Vạt 1, bà Lò Thị Pọm vẫn chưa quên đêm mưa cuối tháng 7 năm 2025. “Lúc đó mưa to lắm. Đất đá với nước tràn xuống rất nhanh từ cả phía trước lẫn phía sau nhà. Chúng tôi chỉ kịp ôm ít quần áo rồi chạy lên chỗ cao. Nhìn nhà cửa bị cuốn đi mà không biết làm thế nào. Đau xót lắm”, bà Pọm nghẹn ngào nhớ lại, ánh mắt vẫn còn thoáng nỗi bùi ngùi.

Quốc lộ 12 đoạn qua bản Pá Vạt 1, xã Mường Luân: Từ vị trí bị lũ cuốn trôi, hư hỏng nặng (ảnh trên), đến nay đã được khắc phục, sửa chữa hoàn thiện, bảo đảm giao thông thông suốt (ảnh dưới).

Trận mưa kéo dài đã khiến dòng sông Mã đổi màu, đục ngầu, dâng lên cuốn bay mọi thứ. Mưa lớn gây ra sạt lở đất, lũ ống, lũ quét làm hàng trăm héc ta lúa, hoa màu bị vùi lấp. Nhiều tuyến đường bị chia cắt. Khoảng 300m quốc lộ 12 qua địa bàn bị cuốn trôi nền đường, xói lở taluy âm, gây gián đoạn giao thông cục bộ. Để vào các bản chỉ có thể đi xe máy hoặc đi bộ. Hàng chục công trình thủy lợi, nhà văn hóa, điểm trường... bị thiệt hại. Toàn xã có trên 150 hộ dân bị ảnh hưởng về nhà ở. Những ngày sau đó ở Mường Luân, tiếng máy cẩu, máy xúc, tiếng xe chở vật liệu và bước chân của các lực lượng cứu hộ gần như không ngơi nghỉ. Người dân được sơ tán khỏi vùng nguy hiểm. Gạo cứu trợ, nhu yếu phẩm được chuyển tới từng bản. Nhiều gia đình mất nhà được bố trí nơi ở tạm trong lúc chờ dựng lại mái ấm.

Gần một năm trôi qua, dấu vết của thiên tai đã dần lùi lại phía sau. Ngôi nhà sàn mới của bà Pọm được xây dựng lại trên nền đất cũ, quanh nhà là hệ thống kè kiên cố vừa hoàn thành trước mùa mưa năm nay. Trong gian hàng nhỏ trước hiên nhà, tiếng trò chuyện của khách mua hàng xen lẫn tiếng trẻ em nô đùa khiến không khí thêm rộn ràng. Ngoài kinh doanh, buôn bán, gia đình còn nuôi thêm gia súc, gia cầm để tăng thu nhập. Bà Pọm với nụ cười hiền hậu: “Khó khăn thì vẫn còn nhưng cuộc sống giờ đã ổn định hơn nhiều. Nhờ sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền các cấp cùng sự giúp đỡ của bà con trong bản, gia đình tôi từng bước ổn định cuộc sống. Có nhà ở, có việc làm, mình lại có thêm động lực để cố gắng”.

Mầm xanh trên những triền đồi

Không chỉ những mái nhà được dựng lại, trên các sườn đồi và cánh đồng, người dân Mường Luân cũng đang dần khôi phục sinh kế, tìm hướng phát triển kinh tế bền vững. Tại bản Mường Luân 2, anh Lò Văn Dũng đào những búp măng lục trúc vừa đến kỳ thu hoạch. Sau lưng anh là khu vườn xanh mướt rộng hơn 2.000m. Ít ai biết rằng, vài năm trước gia đình anh Dũng vẫn thuộc diện hộ nghèo.

Anh Lò Văn Dũng, bản Mường Luân 2 giới thiệu mô hình trồng măng lục trúc - hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện đất đai địa phương.

Không trông chờ vào hỗ trợ, anh Dũng dành thời gian tìm hiểu các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương. Những gốc măng lục trúc đầu tiên được đưa về trồng thử. Rồi từ vài chục cây ban đầu, khu vườn ngày càng mở rộng. Anh Dũng chia sẻ: “Sau những thiệt hại do thiên tai, mình càng thấm thía rằng muốn ổn định cuộc sống thì phải chủ động vươn lên trong sản xuất. Cây măng lục trúc phù hợp với đất đai ở đây, lại dễ chăm sóc, đầu ra cũng ổn định. Có nguồn thu nhập rồi, mình yên tâm hơn để lo cho các con học hành và tiếp tục đầu tư phát triển kinh tế”. Khu vườn ấy mỗi năm giúp gia đình anh thu về từ 100 - 120 triệu đồng.

Từ những mô hình sản xuất hiệu quả của người dân, diện mạo kinh tế Mường Luân đang có nhiều chuyển biến tích cực. Trong điều kiện còn không ít khó khăn do ảnh hưởng của mưa lũ, địa phương vẫn giữ vững nhịp độ phát triển, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp. Đến nay, tổng diện tích gieo trồng toàn xã đạt hơn 2.057ha, sản lượng lương thực trên 7.800 tấn. Chăn nuôi tiếp tục phát triển ổn định, trở thành nguồn thu nhập quan trọng của nhiều hộ gia đình.

Trên những triền đồi trước đây chủ yếu trồng ngô, sắn, người dân đang kỳ vọng vào cây cà phê - loại cây được xác định là hướng phát triển mới của địa phương.

Năm 2026, xã đã tổ chức gieo ươm giống phục vụ trồng khoảng 450ha cà phê, phấn đấu đến năm 2030 sẽ có hơn 2.000ha. Nhiều mô hình sản xuất hàng hóa như: Ớt, khoai tây và các loại cây có giá trị kinh tế cao đang từng bước được mở rộng. Những hướng đi mới ấy góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và tạo nền tảng để Mường Luân phát triển bền vững trong những năm tới.

Song song với phát triển sản xuất, công tác an sinh xã hội được triển khai kịp thời, hiệu quả. Từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, xã đã hỗ trợ sửa chữa và làm mới hàng trăm ngôi nhà cho hộ nghèo. Tỷ lệ hộ nghèo là 26,71%, giảm 4% so với cùng kỳ năm trước. Các chế độ trợ cấp xã hội, hỗ trợ gạo cứu đói giáp hạt, chăm lo người có công, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được thực hiện đầy đủ. Trong xây dựng nông thôn mới, địa phương hiện đạt 16/19 tiêu chí. Hạ tầng nông thôn từng bước được hoàn thiện, diện mạo các bản làng ngày càng khang trang, sạch đẹp.

Nét đẹp văn hóa truyền thống của người dân Mường Luân hôm nay.

Ông Vũ Ngọc Hoành, Bí thư Đảng ủy xã Mường Luân cho biết: “Sau những khó khăn đã trải qua, điều đáng mừng nhất là người dân đã ổn định cuộc sống, yên tâm lao động sản xuất và tiếp tục vươn lên phát triển kinh tế. Thời gian tới, cấp ủy, chính quyền địa phương tiếp tục đồng hành cùng bà con; tập trung khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của địa phương. Đặc biệt là chú trọng phát triển cây cà phê và các mô hình sản xuất phù hợp, từng bước nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho nhân dân”.

Chiều muộn, nắng cuối ngày nhuộm vàng mặt sông Mã. Trên tuyến quốc lộ 12, dòng xe vẫn đều đặn qua lại. Những mái nhà mới thấp thoáng sau hàng cây. Trước sân nhà văn hóa bản, trẻ em ríu rít nô đùa. Xa xa, tiếng gọi nhau thu dọn nông cụ vọng về từ cánh đồng cuối vụ.

Dòng sông Mã vẫn lặng lẽ chảy qua Mường Luân như bao đời nay. Dòng sông ấy từng mang theo những mất mát của thiên tai, nhưng hôm nay lại soi bóng những thôn, bản đang hồi sinh. Sau những tháng ngày gian khó, nhịp sống mới đã trở lại trên vùng đất này, bình dị mà bền bỉ như chính những con người nơi đây.

Phương Dung