Nhịp cầu 'hồi sinh' những cuộc đời lầm lỡ

Con số 7.346 học viên đang được quản lý tại 6 cơ sở cai nghiện vừa được báo cáo không đơn thuần là một thống kê. Đó là một bức tranh sinh động, đầy thách thức nhưng cũng ẩn chứa nhiều hy vọng về công cuộc "giằng lại" những con người lầm lỡ khỏi vòng xoáy nghiện ngập. Báo cáo và những chỉ đạo tại hội nghị đã phác họa một mô hình với hai trụ cột rõ rệt: kỷ cương, an ninh chặt chẽ ("vòng tay thép") và phục hồi, nhân văn sâu sắc ("nhịp cầu hồi sinh"). Thành bại của công tác này phụ thuộc vào việc dung hòa và phối hợp nhuần nhuyễn hai yếu tố tưởng chừng đối lập ấy.

Đại tá Trần Hồng Minh, Phó Giám đốc Công an TPHCM chủ trì hội nghị

Từ "vòng tay thép"...

Việc Công an TP.HCM "hoàn thành tiếp nhận, vận hành 6 cơ sở cai nghiện ma túy trong thời gian ngắn" là một nhiệm vụ khổng lồ, thể hiện quyết tâm chính trị cao và năng lực tổ chức đặc biệt. Đây không chỉ là sự tiếp quản về mặt địa điểm, con người mà còn là sự đảm đương trách nhiệm xã hội nặng nề trước một vấn đề nhức nhối.

Con số 7.346 học viên, trong đó có tới hơn 3.700 người có tiền án, tiền sự và trên 5.100 người không có nơi cư trú ổn định, cho thấy đặc thù phức tạp của đối tượng quản lý. Họ không chỉ mang trong mình căn bệnh nghiện ngập mà còn chứa đựng nhiều vấn đề xã hội tích tụ: lỗi lầm trong quá khứ, sự bấp bênh về chỗ ở, sự đứt gãy các mối quan hệ gia đình và cộng đồng. Quản lý được một tập thể như vậy trong điều kiện "đảm bảo an ninh, an toàn" đã là một thành công bước đầu đáng ghi nhận. Nó cho thấy "vòng tay thép" của kỷ cương, pháp luật và sự quản lý chuyên nghiệp đã được thiết lập, tạo ra môi trường bắt buộc để cắt đứt các nguồn cung ma túy bên ngoài và kiểm soát hành vi bên trong.

Tuy nhiên, điểm sáng và cũng là tinh thần xuyên suốt được thể hiện rõ trong báo cáo, không nằm ở con số quản lý, mà nằm ở những hoạt động "chú trọng giáo dục và đào tạo nghề". Đây chính là sự cụ thể hóa sinh động cho phương châm "lấy quản lý con người làm trung tâm" mà lãnh đạo Công an TP nhấn mạnh.

Giáo dục văn hóa (1.570 buổi học cho 343 học viên): Đây không chỉ là xóa mù chữ. Đó là việc trao lại công cụ căn bản nhất để con người hiểu biết, tự nhận thức và tái hòa nhập với xã hội hiện đại. Một người biết đọc, biết viết sẽ có cơ hội viết lại cuộc đời mình theo nghĩa đen và nghĩa bóng.

Đào tạo nghề (15 lớp cho 760 học viên): Các ngành nghề thực tế như sửa xe máy, điện, xây dựng, hàn là chìa khóa thiết thực nhất. Nó hướng tới việc trang bị "cần câu" chứ không phải "con cá”. Khi một học viên thành thạo một nghề, họ có được niềm tin vào bản thân và một phương tiện để mưu sinh chân chính sau này.

Lao động trị liệu (310.000 ngày công, giá trị 6,7 tỉ đồng): Hoạt động này có ý nghĩa kép: vừa tạo ra giá trị vật chất, giúp học viên ý thức được sức lao động của mình, vừa là liệu pháp tâm lý quan trọng, giúp họ lấy lại nhịp sinh hoạt lành mạnh, kỷ luật và trách nhiệm.

Hỗ trợ pháp lý (cấp căn cước, khai sinh): Đây là hành động nhân văn sâu sắc, "tạo hành lang pháp lý” để họ thực sự trở lại làm một công dân. Việc được công nhận về mặt pháp lý là bước đầu tiên để được xã hội công nhận.

Các đại biểu hội nghị

Những con số này cho thấy, các cơ sở cai nghiện đang cố gắng vươn lên trở thành "trung tâm phục hồi nhân cách và kỹ năng", chứ không đơn thuần là nơi cách ly, giam giữ. "Nhịp cầu hồi sinh" đang được kiến tạo từng ngày thông qua sách vở, dụng cụ lao động và những thủ tục pháp lý thiện chí.

... Đến "nhịp cầu hồi sinh"

Sự thẳng thắn của lãnh đạo Công an TP khi chỉ ra các hạn chế là đáng quý và cần thiết. "Biên chế thiếu, áp lực lớn, y tế khó khăn, cơ sở xuống cấp" - đó là những ràng buộc thực tế có thể làm suy yếu cả "vòng tay thép" lẫn "nhịp cầu hồi sinh". Một đội ngũ quá tải sẽ khó lòng chăm chút cho công tác giáo dục, tư vấn tâm lý sâu sát. Cơ sở vật chất thiếu thốn, xuống cấp sẽ ảnh hưởng đến môi trường sống, học tập và cả sự an toàn.

Do đó, các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 mà Đại tá Trần Hồng Minh đặt ra là hoàn toàn đúng hướng và cấp thiết:

Hoàn thiện quy trình, đặc biệt với đối tượng đặc thù và người chưa thành niên: Cần có các mô hình, cách tiếp cận riêng biệt, phù hợp với tâm sinh lý từng nhóm.

Ứng dụng công nghệ (camera nhận diện, đồng bộ dữ liệu): Đây là cách để "vòng tay thép" trở nên thông minh hơn, hiệu quả hơn, giảm áp lực cho con người và tăng cường khả năng quản lý, theo dõi, hỗ trợ xuyên suốt.

Tháo gỡ khó khăn nhân sự y tế và bàn giao cơ sở mới: Đây là giải pháp căn cơ để cải thiện điều kiện vật chất và chuyên môn, nâng cao chất lượng điều trị và chăm sóc.

Có lẽ, tầm nhìn quan trọng nhất được phát biểu tại hội nghị là việc gắn chất lượng dạy nghề với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Đây mới chính là mắt xích then chốt để biến quá trình phục hồi trong trung tâm thành sự tái hòa nhập thành công ngoài xã hội. Khi doanh nghiệp sẵn sàng tiếp nhận người sau cai, họ không chỉ trao cho họ việc làm, mà còn trao cho họ lòng tin, cơ hội và một vị trí trong guồng quay lao động chính thống. Điều này mới thực sự "xóa bỏ nguyên nhân tái nghiện" – đó là sự bế tắc, mặc cảm và không có lối thoát về kinh tế.

Đại tá Phạm Đình Ngọc, Trưởng phòng PC04 tiếp thu nhiệm vụ đặt ra từ Ban Giám đốc CATPHCM

Hội nghị tổng kết của Công an TP.HCM đã cho thấy một cách tiếp cận toàn diện và ngày càng chuyên nghiệp đối với công tác cai nghiện ma túy. Họ đang cố gắng xây dựng một mô hình mà ở đó, tính kỷ cương của pháp luật và sự nghiêm minh của quản lý ("vòng tay thép") tạo ra môi trường an toàn, bắt buộc thay đổi; còn tính nhân văn của giáo dục, đào tạo và hỗ trợ ("nhịp cầu hồi sinh") thắp lên hy vọng và trang bị công cụ để thay đổi.

Thành công của mô hình này sẽ không được đo đếm bằng số lượng học viên quản lý được, mà bằng tỷ lệ người sau cai thực sự hòa nhập, có việc làm ổn định và không tái nghiện. Để làm được điều đó, cần hơn nữa sự chung tay của cả xã hội, đặc biệt là từ cộng đồng doanh nghiệp, trong việc mở ra cánh cửa cơ hội thứ hai cho những con người đang cố gắng viết lại cuộc đời mình. "Một Thành phố không ma túy" có lẽ là một mục tiêu và nó bắt đầu từ những lớp học xóa mù, từ những xưởng dạy nghề và từ những tấm căn cước được trao trả trong các trung tâm cai nghiện hôm nay.

MINH LUÂN - ĐĂNG HÒA