Nhìn lại thành công của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp Bài cuối: Khi các nguyên tắc dân chủ được thực thi hiệu quả

Những bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn không chỉ có giá trị đối với việc tổ chức các cuộc bầu cử trong tương lai mà còn góp phần hoàn thiện cơ chế vận hành của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Thành công trên nhiều phương diện

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 tại Hà Tĩnh đã được tổ chức thành công toàn diện, đạt được những kết quả nổi bật cả về quy mô, chất lượng và ý nghĩa chính trị - xã hội.

Trước hết, tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu đạt mức gần như tuyệt đối. Hà Tĩnh là một trong những địa phương có tỷ lệ cử tri đi bầu cao nhất cả nước, không có đơn vị bầu cử phải tổ chức bầu cử lại hoặc bầu cử thêm, không có khu vực bỏ phiếu bị hủy kết quả, thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm, ý thức chính trị và quyền làm chủ của Nhân dân.

Cử tri Hà Tĩnh bỏ phiếu lựa chọn những đại biểu xứng đáng

Một điểm nổi bật trong kết quả bầu cử là cơ cấu và chất lượng đại biểu được bảo đảm theo đúng định hướng. Thành phần đại biểu trúng cử phản ánh tương đối đầy đủ sự tham gia của các tầng lớp Nhân dân. Đặc biệt, tỷ lệ đại biểu có trình độ chuyên môn cao chiếm đa số, nhiều đại biểu có trình độ trên đại học và trình độ lý luận chính trị cao cấp. Điều này cho thấy công tác hiệp thương, lựa chọn nhân sự đã đạt được hiệu quả thực chất, không chỉ bảo đảm cơ cấu mà còn nâng cao chất lượng đại biểu. Với đội ngũ đại biểu có chất lượng, trình độ và uy tín, các cơ quan dân cử sẽ có điều kiện thuận lợi để nâng cao chất lượng quyết định và giám sát, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của quá trình phát triển.

Chú trọng năng lực thực tiễn, uy tín trong Nhân dân

Từ thực tiễn tổ chức thành công cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, đặc biệt tại Hà Tĩnh, có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm có giá trị cả về lý luận và thực tiễn.

Trước hết, bài học mang tính nguyên tắc là phải bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng đối với công tác bầu cử. Thực tiễn tại Hà Tĩnh cho thấy, dưới sự lãnh đạo thống nhất của cấp ủy các cấp, công tác bầu cử đã được triển khai đồng bộ, bài bản, bám sát chỉ đạo của Trung ương, tạo sự thống nhất cao trong toàn hệ thống chính trị. Sự lãnh đạo của Đảng không chỉ thể hiện ở định hướng chính trị mà còn ở việc tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát toàn bộ quá trình bầu cử, bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra đúng pháp luật, dân chủ và hiệu quả. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với thành công của cuộc bầu cử.

Đoàn giám sát của Thường trực HĐND tỉnh Hà Tĩnh kiểm tra công tác chuẩn bị tổ chức bầu cử

Thứ hai, bài học về phát huy dân chủ gắn với bảo đảm công khai, minh bạch trong toàn bộ quá trình bầu cử tiếp tục được khẳng định. Tại Hà Tĩnh, các bước trong quy trình bầu cử đều được thực hiện công khai, đúng quy định. Điều này không chỉ bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân mà còn củng cố niềm tin của cử tri đối với kết quả bầu cử. Thực tiễn cho thấy, khi dân chủ được phát huy đầy đủ, Nhân dân sẽ tích cực tham gia và đồng thuận cao với các quyết định của Nhà nước.

Thứ ba, công tác nhân sự tiếp tục khẳng định là khâu “then chốt của then chốt”, quyết định chất lượng đại biểu và hiệu quả hoạt động của các cơ quan dân cử. Kết quả bầu cử tại Hà Tĩnh cho thấy việc lựa chọn, giới thiệu người ứng cử được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định của pháp luật, đồng thời chú trọng đến năng lực thực tiễn và uy tín trong Nhân dân. Đây là cơ sở quan trọng hình thành đội ngũ đại biểu có chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương và đất nước.

Thứ tư, công tác tuyên truyền đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cử tri. Thực tiễn tại Hà Tĩnh cho thấy, khi công tác tuyên truyền được triển khai sâu rộng, đa dạng về hình thức và nội dung, sẽ tạo được không khí phấn khởi, tin tưởng trong Nhân dân. Từ đó, nâng cao tỷ lệ cử tri tham gia bầu cử và chất lượng lựa chọn đại biểu - là yếu tố quan trọng góp phần bảo đảm thành công của cuộc bầu cử.

Đoàn giám sát của Thường trực HĐND tỉnh Hà Tĩnh kiểm tra công tác chuẩn bị tổ chức bầu cử

Thứ năm, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị là điều kiện bảo đảm cho việc tổ chức bầu cử diễn ra đồng bộ, hiệu quả.

Thứ sáu, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác bầu cử bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao tính chính xác, kịp thời và minh bạch. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, đây là hướng đi cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện và nhân rộng.

Yêu cầu cao hơn về năng lực, kỹ năng, khả năng thích ứng

Từ những bài học kinh nghiệm nêu trên, để tiếp tục nâng cao chất lượng công tác bầu cử trong thời gian tới, cần tập trung thực hiện một số định hướng, kiến nghị chủ yếu sau:

Một là, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về bầu cử theo hướng đồng bộ, thống nhất và phù hợp với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Việc rà soát, bổ sung, hoàn thiện các quy định pháp luật cần được thực hiện thường xuyên, bảo đảm tính khả thi, minh bạch và hiệu quả của hệ thống pháp luật.

Hai là, nâng cao tiêu chuẩn đại biểu theo hướng toàn diện, không chỉ chú trọng phẩm chất chính trị, đạo đức mà còn yêu cầu cao hơn về năng lực chuyên môn, kỹ năng hoạt động và khả năng thích ứng với môi trường làm việc hiện đại, khả năng ứng dụng công nghệ. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi số, đại biểu cần có tư duy đổi mới, năng lực phân tích, dự báo và khả năng tham gia hiệu quả vào quá trình hoạch định chính sách.

Đoàn giám sát của Thường trực HĐND tỉnh Hà Tĩnh kiểm tra công tác chuẩn bị tổ chức bầu cử

Ba là, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho đại biểu, đặc biệt là đại biểu HĐND các cấp. Nội dung đào tạo cần tập trung vào các kỹ năng thiết yếu như thảo luận, chất vấn, giám sát, tiếp xúc cử tri, kỹ năng phân tích chính sách,… nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử.

Bốn là, tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động của Quốc hội và HĐND theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả và gắn bó chặt chẽ với Nhân dân. Việc nâng cao chất lượng các kỳ họp, tăng cường hoạt động giám sát và tiếp xúc cử tri sẽ góp phần phát huy vai trò của đại biểu và cơ quan dân cử.

Năm là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác bầu cử. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu cử tri, ứng dụng phần mềm quản lý, công bố thông tin và kết quả bầu cử sẽ góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức, giảm thiểu sai sót và tăng tính minh bạch.

Sáu là, phát huy hơn nữa vai trò giám sát của Nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội đối với công tác bầu cử và hoạt động của đại biểu. Đây là yếu tố quan trọng bảo đảm tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan dân cử.

TS. Nguyễn Thị Việt Hà, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tĩnh