Nhiều trẻ chỉ được phát hiện bệnh khi cột sống đã cong vẹo, chuyên gia khuyến cáo gì đến phụ huynh?

80 - 85% trường hợp bị cong, vẹo cột sống không rõ nguyên nhân

Tại khu vực chờ khám, tư vấn và chụp X-quang miễn phí nhằm sàng lọc và phát hiện sớm các bệnh lý gù, vẹo cột sống ở trẻ em, không chỉ có trẻ ở Hà Nội mà rất nhiều bé ở các tỉnh, thành lân cận.

Không chỉ bé gái nêu trên mà nhiều trường hợp khác đến thăm khám cũng đều phát hiện muộn, có trẻ chưa đầy 10 tuổi đã vẹo trên 40 độ, thậm chí có cháu vẹo hơn 80 độ mới đến viện, khi cột sống đã biến dạng rõ rệt.

PGS.TS Đinh Ngọc Sơn - Trưởng Khoa Phẫu thuật cột sống, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thăm khám cho trẻ.

Trực tiếp thăm khám cho nhiều trẻ, PGS.TS Đinh Ngọc Sơn - Trưởng Khoa Phẫu thuật cột sống, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho rằng điều đáng lo ngại là phần lớn trẻ đến khám khi bệnh đã tiến triển nặng. Việc phát hiện muộn khiến quá trình điều trị khó khăn hơn rất nhiều, đồng thời làm tăng nguy cơ biến chứng lâu dài.

Theo PGS.TS Đinh Ngọc Sơn, gù vẹo cột sống là bệnh lý khá phổ biến ở trẻ với tỷ lệ mắc khoảng 0,5 - 1% dân số. Nhiều trường hợp không rõ nguyên nhân hoặc xuất phát từ yếu tố bẩm sinh, bệnh lý thần kinh - cơ hoặc thói quen sinh hoạt sai tư thế kéo dài.

Có đến 80 - 85% trường hợp bị cong, vẹo cột sống không rõ nguyên nhân, một số bị bệnh bẩm sinh, hoặc mắc bệnh khác liên quan tới thần kinh - cơ. Bên cạnh đó, nhiều trường hợp khác bị vẹo cột sống do ngồi sai tư thế lâu ngày.

Bệnh gù vẹo cột sống diễn biến rất nhanh, chỉ sau 1-2 năm các cháu không đi khám, là góc vẹo có thể đã tăng 10-20 độ, gây ra các biến chứng nghiêm trọng như biến dạng cột sống, nội tạng trong ổ bụng không phát triển, ảnh hưởng đến phổi, lồng ngực, mạch máu, thậm chí gây suy hô hấp.

Ngoài ra, bệnh còn tác động đến ngoại hình và tâm lý trẻ, khiến các em thiếu tự tin, gặp khó khăn trong giao tiếp, học tập.

Theo PGS Sơn, xu hướng trẻ đến khám muộn đang gia tăng. Khi đó cột sống không chỉ cong vẹo rõ rệt mà còn kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với sức khỏe như biến chứng về hô hấp, tuần hoàn.

"Khi cột sống cong vẹo, lồng ngực bị biến dạng sẽ làm giảm thể tích phổi. Điều này khiến phổi không thể nở và phát triển bình thường. Ở những trường hợp nặng, một bên phổi có thể bị xẹp, dẫn đến suy giảm nghiêm trọng chức năng hô hấp. Ngoài ra, bệnh còn tác động đến ngoại hình và tâm lý trẻ, khiến các em thiếu tự tin"- PGS Sơn nói.

Cong vẹo cột sống, phát hiện ở giai đoạn đầu, trẻ có nhiều lựa chọn điều trị

Chuyên gia cũng nhấn mạnh nguyên tắc quan trọng nhất trong điều trị vẹo cột sống là phát hiện sớm và can thiệp kịp thời. Nếu được phát hiện ở giai đoạn đầu, trẻ có nhiều lựa chọn điều trị và chưa chắc phải phẫu thuật. Giai đoạn nhẹ, trẻ có thể chỉ cần tập các bài phục hồi chức năng, bơi lội hoặc vận động phù hợp để cải thiện tư thế.

Hình ảnh chụp X-quang trẻ đã cong vẹo cột sống nặng.

Khi bệnh tiến triển hơn, bác sĩ sẽ chỉ định thêm áo chỉnh hình nhằm kiểm soát độ cong của cột sống. Loại áo này cần được đeo trong nhiều giờ mỗi ngày, có tác dụng nén và điều chỉnh cột sống.

Tuy nhiên theo các bác sĩ, việc đeo áo không thể thay thế hoàn toàn cho tập luyện. Nếu trẻ không vận động, cơ lưng sẽ yếu đi, làm giảm hiệu quả điều trị. Vì vậy việc duy trì tập luyện hằng ngày là rất cần thiết. Chỉ khi các phương pháp bảo tồn không còn hiệu quả hoặc độ cong quá lớn, bác sĩ mới cân nhắc phẫu thuật.

PGS. Sơn khuyến cáo việc phát hiện sớm vẹo cột sống không quá khó và hoàn toàn có thể thực hiện tại nhà.

Khi trẻ đứng thẳng, phụ huynh có thể quan sát xem hai vai có cân đối hay không, có hiện tượng lệch vai hay không. Khi trẻ cúi người về phía trước, nếu một bên lưng nhô cao hơn bên còn lại, đó có thể là dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đi khám.

Bác sĩ cũng cảnh báo thói quen sinh hoạt không đúng như ngồi học sai tư thế, cúi gập người, mang cặp quá nặng hoặc ít vận động trong thời gian dài đều ảnh hưởng đến cột sống của trẻ.

Do đó phụ huynh, giáo viên cần chú ý điều chỉnh tư thế ngồi học, khuyến khích trẻ vận động thể chất thường xuyên và kiểm tra cột sống định kỳ, đặc biệt trong giai đoạn trẻ phát triển nhanh.

Rất đông gia đình đưa trẻ đến thăm khám tại chương trình.

Thái Bình/ Ảnh: Thắng Ngọc