Nhiều sản phẩm OCOP 'chật vật' tìm đầu ra

Thế mạnh của các sản phẩm OCOP Quảng Trị

Quảng Trị có nhiều tiềm năng và lợi thế để sản xuất và đưa ra thị trường các sản phẩm OCOP đặc trưng chất lượng cao. Nhiều sản phẩm OCOP đã trở thành niềm tự hào của Quảng Trị như cà phê Khe Sanh, gạo chất lượng cao, khoai deo, các sản phẩm chế biến sâu từ cây dược liệu, các mặt hàng hải sản và sản phẩm thủ công mỹ nghệ; góp phần nâng cao giá trị nông sản, tăng thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế địa phương.

Hợp tác xã Sản xuất cây dược liệu sạch và kinh doanh nông nghiệp Cự Nẫm (HTX Cự Nẫm), xã Bố Trạch có 2 sản phẩm là cao cà gai leo và trà túi lọc cà gai leo được công nhận đạt chuẩn OCOP năm 2019. Nắm bắt cơ hội này, HTX Cụ Nẫm đã chú trọng xây dựng thương hiệu, nâng cao quy mô tiêu thụ sản phẩm, tăng doanh số. Năm 2022, sau khi hết thời hạn chứng nhận sản phẩm OCOP, HTX Cự Nẫm tiếp tục đăng ký tham gia bình chọn sản phẩm OCOP và sản phẩm cao cà gai leo được nâng hạng thành sản phẩm OCOP 4 sao.

Hợp tác xã Sản xuất cây dược liệu sạch và kinh doanh nông nghiệp Cự Nẫm - Ảnh: N.T

Ngoài cây cà gai leo, HTX còn trồng thêm cây xạ đen, tía tô, thìa canh, đầu tư máy nấu cao dược liệu, máy đóng gói tự động, đưa sản lượng các mặt hàng do HTX sản xuất tăng gấp 3 lần so với trước đây. Hiện, HTX sản xuất 20 loại sản phẩm từ dược liệu địa phương.

Chị Nguyễn Thị Giang, Giám đốc HTX Cự Nẫm cho biết: “Sắp tới chúng tôi sẽ mang sản phẩm cao tre gai, trà thìa canh đăng ký đánh giá phân loại sản phẩm OCOP năm 2026. Nhờ tham gia chương trình OCOP mà sản phẩm của HTX ngày càng vươn xa, được người tiêu dùng tin tưởng”.

Còn tại Công ty TNHH Dược liệu hữu cơ An Xuân, có trụ sở tại xã Cam Lộ, đầu năm 2026, doanh nghiệp này đã xuất khẩu chính ngạch lô hàng gần 10.000 đơn vị sản phẩm dược liệu sang thị trường Mỹ. Các sản phẩm được xuất khẩu gồm trà cần tây, trà tía tô và cao cà gai leo An Xuân. Đây là những sản phẩm tiêu biểu, được công nhận là sản phẩm OCOP 5 sao và 4 sao cấp tỉnh, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về canh tác, quy trình chế biến, vơígiá trị dược tính cao.

Không chỉ có HTX Cự Nẫm, Công ty TNHH Dược liệu hữu cơ An Xuân vững vàng khởi nghiệp từ sản phẩm OCOP mà hiện nay, trên địa bàn tỉnh có rất nhiều doanh nghiệp, HTX, tổ hợp tác đã ăn nên làm ra nhờ “thương hiệu” OCOP.

“Chật vật” tìm đầu ra

Bên cạnh những sản phẩm OCOP đã có “chỗ đứng” trên thị trường thì vẫn còn đó nhiều sản phẩm OCOP tại Quảng Trị đang trong tình trạng loay hoay tìm đầu ra.

Nước mắm Ngọc Biển của Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ tổng hợp Việt Trung ở xã Bắc Trạch đã đạt chứng nhận OCOP 4 sao. Trong quá trình sản xuất, tất cả các công đoạn đều được kiểm soát chặt chẽ từ nguồn nguyên liệu đầu vào đến các khâu chế biến, tuyệt đối không sử dụng hóa chất độc hại, chất bảo quản hay chất tạo màu và mùi vị nhằm hướng đến sản phẩm đạt chuẩn quốc tế. Dẫu vậy, từ khi đưa sản phẩm ra thị trường đến nay đã hơn 5 năm, lượng khách hàng sử dụng cũng chỉ loanh quanh trong tỉnh và vùng phụ cận.

Đóng gói sản xuất nước mắm Ngọc Biển - Ảnh: N.T

Anh Nguyễn Hoàng Long, Phó Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ tổng hợp Việt Trung chia sẻ: “Để níu giữ khách hàng sử dụng nước mắm truyền thống thật sự không dễ, dù sản phẩm của chúng tôi đạt chuẩn OCOP 4 sao”.

Cùng chung niềm trăn trở như anh Nguyễn Hoàng Long, chị Đinh Thị Hoa, Giám đốc HTX Nông sản Trường Thủy, xã Tân Gianh cho biết: “Sản phẩm dầu lạc nguyên chất Trường Thủy đã đạt OCOP 4 sao, được sản xuất từ hạt lạc chọn lọc, quy trình sản xuất đạt chuẩn, thế nhưng đầu ra vẫn cứ cầm chừng. Có lẽ do mẫu mã của HTX còn đơn điệu và chưa quảng bá đúng tầm”.

Đầu tư máy móc để sản xuất nước mắm Ngọc Biển - Ảnh: N.T

Chia sẻ của chị Đinh Thị Hoa cũng là nỗi băn khoăn của nhiều HTX, cơ sở sản xuất trong tỉnh. Nhìn chung, chủ thể sản xuất sản phẩm OCOP tại Quảng Trị chủ yếu là các cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, đóng ở địa bàn nông thôn nên năng lực cung ứng sản phẩm hạn chế, chi phí giá thành còn cao, mẫu mã bao bì còn đơn giản, thiếu tính cạnh tranh, kèm theo đó là những khó khăn trong khâu phân phối sản phẩm.

Để mở rộng thị phần, thách thức lớn đối với các sản phẩm OCOP vẫn là câu chuyện khai thông các kênh phân phối bán lẻ. Bên cạnh yếu tố về năng lực quản trị của một số chủ thể sản xuất các mặt hàng OCOP còn yếu, thiếu kiến thức về thị trường, thì vấn đề về quản lý chất lượng sản phẩm, chuyển đổi số, thương mại điện tử chưa bắt kịp với yêu cầu của thực tiễn. Một số sản phẩm OCOP cũng còn gặp khó khăn về vốn và công nghệ chế biến, bảo quản; khâu quảng bá, tiêu thụ sản phẩm OCOP chưa được như kỳ vọng. Tất cả đang tạo ra lực cản ngăn cách các sản phẩm OCOP thâm nhập mạnh mẽ vào các kênh phân phối bán lẻ trên thị trường.

Cần sự đồng hành của các ngành chức năng

Thời gian qua, Sở Công thương thường xuyên tổ chức các hội nghị kết nối cung cầu, giao thương nhằm giới thiệu các sản phẩm OCOP. Các hội chợ thương mại trên địa bàn đã tạo sự liên kết, hình thành chuỗi bán hàng giữa các doanh nghiệp, HTX, cơ sở sản xuất, làng nghề trong khu vực miền Trung và cả nước. Ngành Công thương cũng đã hỗ trợ các HTX, làng nghề, cơ sở sản xuất kinh doanh trong tỉnh ứng dụng chuyển đổi số, đưa sản phẩm lên sàn giao dịch thương mại Quảng Trị (quangtritrade.gov.vn), liên kết với nhiều sàn giao dịch thương mại trong nước để quảng bá sản phẩm OCOP đến người tiêu dùng.

Giới thiệu sản phẩm OCOP bên lề Hội nghị xúc tiến thương mại - Ảnh: N.T

Ông Đào Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Công thương cho biết: “Để tạo đầu ra bền vững cho sản phẩm OCOP, điều quan trọng nhất là phải chuyển từ tư duy “làm ra sản phẩm để bán” sang “sản xuất theo nhu cầu của thị trường”. Người tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm đến chất lượng mà còn yêu cầu tính minh bạch về nguồn gốc, thương hiệu và câu chuyện của sản phẩm.

Thời gian tới, sở sẽ tập trung hỗ trợ các chủ thể OCOP xây dựng thương hiệu, phát triển kênh phân phối hiện đại, đẩy mạnh thương mại điện tử, kết nối với các hệ thống bán lẻ lớn và mở rộng giao thương với các thị trường như Lào, Thái Lan và các nước trong khu vực. Mục tiêu là đưa sản phẩm OCOP Quảng Trị tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng trong nước và hướng tới xuất khẩu, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho người dân”.

Ngọc Trang