Nhiều nước thận trọng trước đề xuất lập liên minh bảo vệ eo biển Hormuz của Mỹ

Phát biểu ngày 16-3, Bộ trưởng Cơ sở hạ tầng, Giao thông, Phát triển khu vực và Chính quyền địa phương Australia Catherine King cho biết Canberra sẽ không điều tàu hải quân tới eo biển Hormuz. Theo bà, Australia hiện tập trung vào các biện pháp hỗ trợ khác trong khu vực, bao gồm việc cung cấp máy bay để hỗ trợ phòng thủ cho Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), nơi có nhiều công dân Australia đang sinh sống.

Chính phủ Australia đồng thời chuẩn bị các phương án ứng phó với nguy cơ tác động kinh tế từ xung đột tại Trung Đông. Theo bà King, dự trữ nhiên liệu của nước này hiện tương đương khoảng 37 ngày tiêu thụ xăng, 30 ngày đối với dầu diesel và 29 ngày đối với nhiên liệu máy bay, sau khi Canberra nới lỏng một số yêu cầu về dự trữ tối thiểu.

Tại châu Á, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng cho biết sẽ cân nhắc kỹ lời đề nghị của Washington. Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cho biết Tokyo đang xem xét các biện pháp khả thi trong khuôn khổ pháp lý nhằm bảo đảm an toàn cho các tàu và thủy thủ đoàn có liên quan đến Nhật Bản tại Trung Đông. Theo các quan chức Nhật Bản, việc triển khai Lực lượng Phòng vệ ra nước ngoài phải đáp ứng những điều kiện pháp lý nghiêm ngặt, trong bối cảnh hiến pháp hòa bình của nước này đặt ra nhiều hạn chế đối với hoạt động quân sự bên ngoài lãnh thổ. Khoảng 95% lượng dầu nhập khẩu của Nhật Bản đến từ Trung Đông, trong đó gần 70% phải đi qua eo biển Hormuz, khiến Tokyo đặc biệt quan tâm tới sự ổn định của tuyến hàng hải này. Trong khi đó, Hàn Quốc cho biết sẽ trao đổi chặt chẽ với Mỹ trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc cho biết Seoul đang theo dõi sát tình hình và sẽ xem xét cẩn trọng mọi phương án.

Ấn Độ lại nhấn mạnh vai trò của ngoại giao trong việc giải quyết căng thẳng. Ngoại trưởng S. Jaishankar cho rằng các cuộc đàm phán trực tiếp với Iran là phương thức hiệu quả để khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Ông dẫn ví dụ việc New Delhi trao đổi với Tehran đã giúp hai tàu chở khí mang cờ Ấn Độ đi qua eo biển an toàn vào ngày 14-3. Về phía Trung Quốc, người phát ngôn Đại sứ quán nước này tại Mỹ Lưu Bằng Vũ cho rằng tất cả các bên cần có trách nhiệm bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định. Bắc Kinh cho biết sẽ tăng cường liên hệ với các bên liên quan nhằm giảm leo thang căng thẳng trong khu vực.

Tại châu Âu, Pháp cho biết đang thảo luận với các đối tác về khả năng thiết lập một sứ mệnh quốc tế hộ tống tàu thuyền qua eo biển Hormuz, nhưng nhấn mạnh điều này chỉ có thể thực hiện khi tình hình giao tranh lắng dịu. Trong khi đó, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã trao đổi với Tổng thống Trump về tầm quan trọng của việc khôi phục hoạt động tại tuyến vận tải này, song London được cho là chưa sẵn sàng đưa tàu sân bay vào khu vực đang có nguy cơ xung đột. Cùng lúc đó, Thụy Sĩ - quốc gia theo đuổi chính sách trung lập - đã từ chối hai yêu cầu của Mỹ về việc cho phép bay qua không phận nước này phục vụ các chiến dịch quân sự liên quan đến Iran. Chính phủ Thụy Sĩ cho biết luật trung lập của nước này không cho phép các bên tham chiến sử dụng không phận cho các mục đích quân sự liên quan trực tiếp đến xung đột, dù vẫn chấp thuận các chuyến bay mang tính nhân đạo hoặc không liên quan đến chiến sự.

Tổng thống Trump cho biết Washington đang trao đổi với khoảng bảy quốc gia về khả năng tham gia liên minh tuần tra eo biển Hormuz và bày tỏ hy vọng nhiều nước sẽ điều tàu chiến tới khu vực. Tuy nhiên, theo các nguồn tin quốc tế, đến nay chưa có quốc gia nào công khai cam kết tham gia sáng kiến này.

B.NGÂN