Nhiều người sợ ăn 5 loại rau này vì lo ung thư, sự thật khiến không ít người bất ngờ

Trên mạng xã hội thời gian qua xuất hiện nhiều thông tin cho rằng một số loại rau quen thuộc như rau dương xỉ, rau diếp cá, cà chua xanh hay cải thảo non có thể gây ung thư. Những thông tin này khiến không ít người hoang mang, thậm chí loại bỏ các loại rau khỏi thực đơn hằng ngày.

Tuy nhiên, theo quan điểm của giới chuyên môn, việc đánh giá nguy cơ gây ung thư của một loại thực phẩm không thể chỉ dựa vào việc nó có chứa một hợp chất nào đó. Điều quan trọng hơn là liều lượng tiêu thụ, tần suất sử dụng, cách chế biến cũng như mức độ bằng chứng khoa học về mối liên hệ giữa thực phẩm và ung thư.

Rau dương xỉ: Có chứa hợp chất được cảnh báo nhưng không đồng nghĩa "ăn là gây ung thư"

Rau dương xỉ là loại rau thường xuyên xuất hiện trong các "danh sách thực phẩm gây ung thư". Nguyên nhân là loại rau này chứa ptaquiloside – một hợp chất tự nhiên được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp vào nhóm 2B, tức "có thể gây ung thư cho người".

Rau dương xỉ là loại rau thường xuyên xuất hiện trong các "danh sách thực phẩm gây ung thư"

Tuy nhiên, nhóm 2B không có nghĩa là thực phẩm chắc chắn gây ung thư, mà chỉ phản ánh bằng chứng hiện nay còn hạn chế. Trong thực tế, nguy cơ còn phụ thuộc vào lượng tiêu thụ và thời gian sử dụng.

Đáng chú ý, ptaquiloside tan trong nước và dễ bị phân hủy khi gặp nhiệt. Vì vậy, việc rửa sạch, chần qua nước sôi rồi mới chế biến có thể làm giảm đáng kể lượng hợp chất này. Với người khỏe mạnh, ăn rau dương xỉ ở mức độ vừa phải không phải là điều quá đáng lo ngại.

Rau diếp cá không chứa axit aristolochic như nhiều người lầm tưởng

Một tin đồn khác cho rằng rau diếp cá chứa axit aristolochic – hợp chất có liên quan đến tổn thương thận và làm tăng nguy cơ ung thư.

Theo các chuyên gia, đây là sự nhầm lẫn giữa những hợp chất có tên gọi tương tự nhau. Rau diếp cá không được xem là nguồn chứa axit aristolochic gây hại như nhiều bài viết lan truyền trên mạng.

Dù vậy, cũng như bất kỳ loại rau hay thảo dược nào khác, diếp cá không nên được sử dụng với số lượng quá lớn hoặc coi là "thần dược" để dùng trong thời gian dài.

Rau diếp cá không chứa axit aristolochic như nhiều người lầm tưởng.

Cà chua xanh có nguy cơ gây ngộ độc, không phải gây ung thư

Cà chua chưa chín, còn xanh và cứng có thể chứa hàm lượng solanine tương đối cao. Nếu ăn nhiều, chất này có thể gây buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy hoặc chóng mặt.

Tuy nhiên, nguy cơ ở đây là ngộ độc thực phẩm do quả chưa chín, hoàn toàn không đồng nghĩa với việc cà chua chín gây ung thư. Khi cà chua chín đỏ hoàn toàn, hàm lượng solanine giảm xuống mức rất thấp và có thể sử dụng bình thường.

Cải thảo non không đồng nghĩa với việc bị ngâm formaldehyde

Thông tin cho rằng tất cả cải thảo non đều được ngâm formaldehyde để bảo quản cũng không có cơ sở.

Mặc dù formaldehyde là chất độc hại và việc sử dụng trái phép trong thực phẩm là hành vi bị cấm, nhưng không thể vì một số trường hợp vi phạm mà quy kết toàn bộ sản phẩm trên thị trường đều mất an toàn.

Các chuyên gia khuyến cáo người tiêu dùng nên mua rau tại những cơ sở uy tín, loại bỏ lớp lá ngoài, rửa kỹ dưới vòi nước và nấu chín trước khi sử dụng để giảm thiểu rủi ro.

Thông tin cho rằng tất cả cải thảo non đều được ngâm formaldehyde để bảo quản cũng không có cơ sở.

Dưa chuột còn hoa không phải do sử dụng hormone hay thuốc tránh thai

Một quan niệm phổ biến khác là dưa chuột còn nguyên hoa ở đầu quả được trồng bằng hormone hoặc thậm chí bằng thuốc tránh thai.

Trên thực tế, hiện tượng này chủ yếu liên quan đến việc sử dụng chất điều hòa sinh trưởng thực vật trong quá trình canh tác. Đây là nhóm chất tác động lên sự phát triển của cây trồng, không phải hormone dành cho con người. Nếu được sử dụng đúng quy định, lượng tồn dư rất thấp và không gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Hiểu đúng về phân loại nguy cơ gây ung thư

Theo IARC, việc phân loại các tác nhân gây ung thư nhằm phản ánh mức độ bằng chứng khoa học chứ không phải mức độ nguy hiểm trong cuộc sống hằng ngày.

Cụ thể, nhóm 1 là các tác nhân có đủ bằng chứng gây ung thư ở người; nhóm 2A là "có khả năng cao gây ung thư"; nhóm 2B là "có thể gây ung thư" nhưng bằng chứng còn hạn chế; còn nhóm 3 là chưa đủ dữ liệu để kết luận.

Do đó, việc một chất được xếp vào nhóm 2B không đồng nghĩa với việc chỉ cần tiếp xúc hoặc ăn một lượng nhỏ là sẽ mắc ung thư.

Một số thực phẩm cần được chế biến đúng cách

Thay vì quá lo lắng về những tin đồn chưa được kiểm chứng, người tiêu dùng nên chú ý chế biến đúng cách một số thực phẩm vốn có nguy cơ gây hại nếu sử dụng không đúng.

Các loại rau như rau bina, măng hay rau sam chứa nhiều axit oxalic. Chần qua nước sôi trước khi chế biến có thể giúp giảm đáng kể lượng chất này.

Trong khi đó, các loại đậu như đậu cô ve, đậu dẹt, đậu kiếm cần được nấu chín kỹ để loại bỏ lectin – hợp chất có thể gây rối loạn tiêu hóa nếu ăn sống hoặc chưa chín.

Riêng hoa hiên tươi cần được sơ chế đúng cách, loại bỏ nhụy, luộc chín và ngâm nước trước khi chế biến nhằm hạn chế nguy cơ ngộ độc.

Rau để qua đêm có gây ung thư?

Theo các chuyên gia, rau để qua đêm không đồng nghĩa với việc gây ung thư. Điều đáng lo ngại hơn là thức ăn được bảo quản không đúng cách hoặc hâm đi hâm lại nhiều lần.

Đối với các loại rau lá xanh, nếu để ở nhiệt độ phòng quá lâu, nitrat có thể chuyển thành nitrit. Trong một số điều kiện nhất định, nitrit có thể tạo thành nitrosamine – hợp chất được đánh giá có liên quan đến nguy cơ ung thư.

Để đảm bảo an toàn, thức ăn sau khi nấu nên được làm nguội và bảo quản lạnh trong vòng 2 giờ, rau lá xanh nên ăn trong ngày và thức ăn thừa cần được hâm nóng kỹ trước khi sử dụng.

Điều thực sự cần hạn chế trong khẩu phần ăn

Theo khuyến nghị dinh dưỡng, người trưởng thành nên ăn từ 300-500g rau mỗi ngày, trong đó khoảng một nửa là rau có màu xanh đậm nhằm bổ sung chất xơ, vitamin, khoáng chất và các hợp chất thực vật có lợi cho sức khỏe.

Trong khi đó, những thực phẩm cần hạn chế là thịt chế biến sẵn, cá muối, đồ uống có cồn và trầu cau. Đây mới là những yếu tố đã có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy liên quan đến nguy cơ mắc một số loại ung thư khi sử dụng thường xuyên hoặc trong thời gian dài.

Các chuyên gia nhấn mạnh, bảo vệ sức khỏe không phải là loại bỏ rau xanh khỏi bữa ăn vì những tin đồn thất thiệt, mà là duy trì chế độ ăn cân bằng, đa dạng, chế biến thực phẩm đúng cách và hạn chế các yếu tố nguy cơ đã được khoa học xác nhận.

Minh Khuê (theo Sohu)