Nhiều lỗ hổng về thể chế, công tác quản lý thực phẩm chức năng

Cơ quan chức năng kiểm tra tại kho hàng Công ty MediPhar. (Ảnh: Bộ Công an)

Theo Hội đồng xét xử, vụ án “Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm"; "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng"; "Đưa hối lộ"; "Nhận hối lộ"; "Cố ý làm lộ bí mật công tác” xảy ra tại Công ty Cổ phần Dược phẩm liên doanh MediPhar (Công ty MediPhar) và các đơn vị, tổ chức liên quan là vụ án rất nghiêm trọng, quy mô lớn, có tính chất kéo dài.

Bị cáo Nguyễn Năng Mạnh và các đồng phạm đã tổ chức, sản xuất, buôn bán hàng giả là các sản phẩm thực phẩm chức năng với đa dạng chủng loại, đối tượng người tiêu dùng ở nhiều lứa tuổi khác nhau, từ sản phẩm dành cho trẻ nhỏ, người thành niên, người cao tuổi; sản phẩm bán ra thị trường lên đến 100 tấn; tổng doanh thu bất hợp pháp hàng trăm tỷ đồng, gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

Hành vi của các bị cáo đã làm giảm sút nghiêm trọng niềm tin của người tiêu dùng vào công tác quản lý an toàn thực phẩm, sự công bằng trong kinh doanh. Trong quá trình sản xuất, buôn bán hàng giả, bị cáo Nguyễn Năng Mạnh đã đưa hối lộ số tiền lớn cho các cán bộ của Bộ Y tế, Tổng cục Hải quan, Công an để tác động từ khâu kiểm tra, cấp phép thành lập nhà máy sản xuất; cấp giấy phép công bố sản phẩm; thông quan hàng hóa và che giấu hành vi phạm tội nhằm sản xuất, buôn bán hàng giả số lượng lớn trót lọt, thu lời bất chính số tiền lớn.

Còn nhiều "lỗ hổng"

Thông qua công tác xét xử vụ án, Hội đồng xét xử nhận thấy còn nhiều lỗ hổng về thể chế, công tác quản lý hàng hóa, sản phẩm là thực phẩm chức năng; kế toán tài chính doanh nghiệp và công tác quản lý cán bộ cụ thể:

Thứ nhất, công tác quản lý từ khâu cấp phép, tiền kiểm, hậu kiểm về các tiêu chí đạt chuẩn GMP cho các nhà máy sản xuất, kiểm tra chất lượng sản phẩm còn chưa chặt chẽ, thường xuyên và liên tục, dẫn tới các doanh nghiệp lợi dụng sự quản lý lỏng lẻo để đối phó khi kiểm tra.

Hội đồng xét xử tuyên án. (Ảnh: TL)

Thứ hai, thiếu sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ, chia sẻ thông tin kịp thời giữa các cơ quan chức năng tại địa phương nơi đặt nhà máy sản xuất, cơ quan quản lý thị trường, công thương trong khâu lưu thông hàng hóa, cơ quan y tế trong khâu cấp phép và kiểm tra chất lượng sản phẩm, công an, cơ quan thuế trong công tác quản lý một đơn vị doanh nghiệp.

Thứ ba, cơ chế kiểm soát kế toán, tài chính của doanh nghiệp còn nhiều bất cập, khi để liên tiếp xảy ra nhiều vụ việc vi phạm về kế toán, thuế trong thời gian vừa qua không chỉ ở các Công ty hệ sinh thái MediPhar mà còn ở nhiều vụ án khác. Việc phát hiện hành vi sai phạm về thuế trở nên chậm trễ, khi đều phát hiện trong lúc thực hiện điều tra các hành vi vi phạm pháp luật khác của doanh nghiệp.

Thứ tư, các quy định về chính sách xuất nhập khẩu hàng hóa liên quan một số chất là nguyên liệu sản xuất còn nằm ở nhiều quy định và chuyên ngành quản lý khác nhau; chính sách quản lý lại phụ thuộc vào sự khai báo mục đích sử dụng hàng hóa của doanh nghiệp nhập khẩu, vừa tạo ra kẽ hở để doanh nghiệp lợi dụng khi khai báo để tránh áp dụng các thủ tục chặt chẽ, vừa gây khó khăn trong công tác xuất nhập khẩu, hàng hóa của doanh nghiệp khi các cơ quan Hải quan lúng túng trong việc áp dụng các thủ tục để cho thông quan.

Không để xảy ra hậu quả nghiêm trọng, kéo dài mới xử lý

Về chính sách pháp luật, Hội đồng xét xử kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền nghiên cứu hoàn thiện pháp luật về công tác quản lý sản phẩm thực phẩm chức năng theo hướng siết chặt quản lý chất lượng, sản xuất, phân phối hàng hóa gần tương tự như các sản phẩm thuốc chữa bệnh.

Xây dựng quy trình, quy chuẩn về công tác kiểm định, kiểm soát chất lượng sản phẩm từ trang thiết bị kiểm định, tiêu chuẩn chuyên môn của Kiểm định viên; công khai kết quả kiểm nghiệm. Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về các đơn vị kiểm nghiệm được cấp phép gắn với công tác thanh kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất.

Một số thực phẩm giả lực lượng chức năng thu được trong đường dây. (Ảnh: Công an thành phố Hà Nội)

Tiến hành rà soát, thống nhất về chính sách quản lý đối với các hàng hóa khi làm thủ tục nhập khẩu; hạn chế việc tồn lại cùng một loại hàng hóa nhưng do nhiều cơ quan quản lý; chính sách quản lý khác nhau, thủ tục nhập khẩu phụ thuộc vào việc khai báo mục đích sử dụng của doanh nghiệp.

Về hoạt động quản lý nhà nước, Hội đồng xét xử kiến nghị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cần tăng cường quản lý, giám sát chặt chẽ việc sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm chức năng, ngăn chặn kịp thời không để xảy ra các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này, ảnh hưởng đến kinh tế, sức khỏe của người tiêu dùng.

Cơ quan thuế cần tăng cường tính hiệu quả trong công tác quản lý thuế của các doanh nghiệp, cần tăng cường phối hợp các cơ quan chức năng để ngăn chặn các thủ đoạn của các đối tượng khi có hành vi vi phạm về kế toán thuế.

Các cơ quan nhà nước cần tăng cường siết chặt công tác quản lý cán bộ trong quá trình thực thi công vụ nhằm ngăn chặn không để các đối tượng dùng tiền hoặc lợi ích vật chất tác động làm sai lệch hoạt động công vụ, tiếp tay cho các hoạt động vi phạm pháp luật có tính chất hệ thống, tinh vi và quy mô lớn hiện nay.

Ngoài ra, Hội đồng xét xử còn đề nghị Cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát tiếp tục quyết liệt đấu tranh xử lý nghiêm các hành vi phạm tội trong lĩnh vực an toàn thực phẩm; xử lý nhanh chóng, kịp thời, sớm hơn các hành vi vi phạm khác, không để xảy ra hậu quả nghiêm trọng, kéo dài mới xử lý; bổ sung quy định xử lý nghiêm đối với các vi phạm trong hoạt động kiểm nghiệm.

Hội đồng xét xử cũng đề nghị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, đơn vị sản xuất, phân phối nhanh chóng thu hồi các sản phẩm là thực phẩm chức năng giả có liên quan trong vụ án để tiêu hủy.

H.NGUYÊN