Nhiều địa phương triển khai sớm miễn phí sách giáo khoa

Miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông theo mô hình mượn - trả. Ảnh: VGP

Lộ trình thực hiện tại các tỉnh, thành phố lớn

Tính đến thời điểm hiện tại, đã có 5 địa phương trên cả nước chính thức công bố phương án cấp phát hoặc cho mượn sách giáo khoa miễn phí cho học sinh nhằm chuẩn bị cho năm học 2026-2027. Đây là năm học đặc biệt quan trọng khi ngành giáo dục bắt đầu thực hiện thống nhất sử dụng chung một bộ sách giáo khoa duy nhất trên phạm vi toàn quốc.

Năm học 2026-2027, học sinh cả nước sẽ dùng chung bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức và cuộc sống" của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Sự thống nhất này không chỉ tạo thuận lợi cho công tác quản lý chuyên môn mà còn là cơ sở để các địa phương chủ động xây dựng lộ trình hỗ trợ học liệu, giảm bớt gánh nặng tài chính cho phụ huynh thông qua các mô hình thư viện dùng chung hoặc cấp phát miễn phí.

Tại TPHCM, thành phố sẽ triển khai mô hình cho mượn sách giáo khoa từ năm học 2026-2027, bắt đầu áp dụng với học sinh các lớp 1, lớp 6 và lớp 10. Theo lộ trình, thành phố sẽ hoàn thành việc phủ kín cho mượn sách ở tất cả các khối học vào năm 2029. Đặc biệt, đối với những học sinh thuộc diện dân tộc thiểu số hoặc có hoàn cảnh khó khăn, TPHCM duy trì chính sách cấp sách miễn phí hàng năm.

Tại tỉnh Quảng Ninh, dự kiến sẽ chi ngân sách khoảng 70 tỷ đồng để mua sách giáo khoa đưa về các nhà trường. Mục tiêu của tỉnh là đảm bảo học sinh phổ thông và học viên giáo dục thường xuyên có sách mượn miễn phí và được trao tận tay trước ngày 15/8/2026.

Tại Cà Mau, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh hiện đang khẩn trương hoàn thiện các thủ tục để triển khai hình thức mượn - trả sách trước thềm khai giảng. Do kinh phí thực hiện khá lớn, tỉnh dự kiến triển khai theo lộ trình cuốn chiếu, bắt đầu ưu tiên từ bậc tiểu học.

Học sinh mượn sách giáo khoa tại thư viện nhà trường vào đầu năm học hoặc đầu học kỳ. Ảnh minh họa

Những mô hình xã hội hóa tiêu biểu

Bên cạnh cấp tỉnh, nhiều đơn vị cấp xã, phường cũng ghi nhận những nỗ lực trong việc hỗ trợ học sinh tiếp cận tri thức. Phường Hòa Vang (thành phố Đà Nẵng) đã trở thành địa phương đầu tiên trên cả nước công bố cấp miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh các trường phổ thông trên địa bàn. Đáng chú ý, toàn bộ kinh phí thực hiện khoảng 2 tỷ đồng đều được địa phương chủ động huy động từ các nguồn lực xã hội hóa.

Tại phường Đồng Xoài (thành phố Đồng Nai), mô hình "Thư viện sách giáo khoa dùng chung - cấp phát sách giáo khoa miễn phí" đã mang lại hiệu quả thiết thực. Thông qua công tác vận động, địa phương đã thu nhận được 5.466 bộ sách giáo khoa và chuyển về 4 trường học trên địa bàn để phục vụ học sinh tiểu học và trung học cơ sở. Theo quy trình, học sinh sẽ được mượn trọn bộ sách vào đầu năm và hoàn trả sau khi kết thúc năm học để tiếp tục luân chuyển cho các khóa sau.

Mỗi học sinh được mượn 1 bộ sách giáo khoa đầy đủ môn học

Chính phủ ban hành Nghị định số 271/2026/NĐ-CP ngày 3/7/2026 quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và miễn học phí, giáo trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, áp dụng từ năm học 2029-2030.

Nghị định nêu rõ áp dụng hình thức mượn - trả để tái sử dụng sách giáo khoa nhiều lần, ưu tiên tận dụng tối đa số lượng sách giáo khoa hiện có và điều chuyển thông qua cơ chế liên thông thư viện giữa các cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn trước khi quyết định mua sắm mới nhằm giảm áp lực lên ngân sách nhà nước và bảo vệ môi trường, hạn chế lãng phí và nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công.

Vào đầu mỗi năm học hoặc học kỳ, mỗi học sinh được mượn 1 bộ sách giáo khoa đầy đủ các môn học/hoạt động giáo dục (môn học) tương ứng với chương trình học tập tại lớp. Học sinh có nghĩa vụ hoàn trả bộ sách cho thư viện nhà trường quản lý sau khi kết thúc năm học hoặc học kỳ đó.

Nghị định cũng nêu rõ lộ trình thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa cho học sinh: Từ năm học 2029 - 2030, miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh trên phạm vi toàn quốc.

Đối với các địa phương có khả năng cân đối ngân sách (hoặc xã hội hóa) được khuyến khích thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa sớm hơn quy định trên; ưu tiên bố trí nguồn lực để triển khai trước đối với các địa bàn biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn và khả năng ngân sách của địa phương.

Thời điểm cung cấp miễn phí sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số thực hiện theo quy định riêng của Chính phủ về việc dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số trong các cơ sở giáo dục phổ thông và trung tâm giáo dục thường xuyên.

HTK