Nhiệm vụ công nghệ chiến lược được đề xuất nhiều cơ chế tài chính đặc thù

Ông Hoàng Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ (Bộ KH&CN) cho biết, ngày 1/7/2026 là mốc quan trọng đối với lĩnh vực công nghệ cao và công nghệ chiến lược khi hệ thống quy định của Luật Công nghệ cao bắt đầu có hiệu lực. Theo đó, Bộ KH&CN đã tham mưu Chính phủ ban hành một số nghị định và ban hành hệ thống thông tư liên quan đến công nghệ chiến lược, qua đó đến nay cơ bản hoàn thiện hành lang pháp lý cho lĩnh vực này.

Theo đại diện Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ, khung pháp lý mới có một số điểm đáng chú ý. Thứ nhất, các bộ, ngành và địa phương được phân cấp mạnh hơn trong việc xây dựng, phê duyệt và tổ chức triển khai nhiệm vụ công nghệ chiến lược. Bộ KH&CN thực hiện vai trò hướng dẫn và thẩm định, thay vì từng nhiệm vụ đều phải trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt như trước.

Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương trao đổi tại họp báo

Thứ hai, cơ chế dành cho nhiệm vụ công nghệ chiến lược có các chính sách đặc thù về thuế, tài chính và thù lao để thu hút nguồn nhân lực tham gia thực hiện nhiệm vụ. Bên cạnh đó, Bộ cũng đã ban hành hệ thống tiêu chí nhằm xác định nhiệm vụ công nghệ chiến lược và xác nhận sản phẩm công nghệ chiến lược do doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các tổ chức phát triển.

Về tiến độ triển khai, đến nay, Bộ KH&CN đã tiếp nhận 31 hồ sơ đề xuất nhiệm vụ công nghệ chiến lược từ các bộ, ngành, địa phương và cơ quan liên quan với tổng kinh phí dự kiến gần 9.700 tỷ đồng. Ông Hoàng Anh Tú cũng làm rõ thêm, 21 nhiệm vụ đã được Bộ KH&CN hoàn thành thẩm định và đang chuẩn bị trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt. Các nhiệm vụ còn lại đang được các đơn vị tiếp tục hoàn thiện hồ sơ. Bộ phấn đấu hoàn tất thẩm định trong hai tuần đầu tháng 8 để tiếp tục trình Thủ tướng theo quy định. Ngay sau khi được phê duyệt, Bộ sẽ tổ chức tuyển chọn doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo tham gia triển khai các nhiệm vụ.

Ông Hoàng Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ phát biểu

Trao đổi thêm tại họp báo, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương cho biết, các nhiệm vụ công nghệ chiến lược đều là những bài toán lớn, có độ phức tạp cao. Mặc dù hành lang pháp lý có hiệu lực từ ngày 1/7, song phần lớn hồ sơ của các bộ, ngành được gửi về trong nửa cuối tháng 7.

Bên cạnh việc triển khai các nhiệm vụ công nghệ chiến lược, Bộ KH&CN sẽ tập trung đưa các cơ chế, chính sách về chuyển đổi số vào thực tiễn; đẩy nhanh triển khai các nền tảng số và cơ sở dữ liệu dùng chung nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp. Cũng theo Thứ trưởng, ưu tiên của Bộ là sớm đưa các cơ chế, chính sách mới vào cuộc sống, tạo điều kiện để khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phát huy hiệu quả trong các lĩnh vực.

Liên quan đến cơ chế tài chính cho các nhiệm vụ công nghệ chiến lược, ông Lê Đình Hanh, Phó Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) cho biết, dự thảo thông tư quy định cơ chế tài chính đối với các nhiệm vụ khoa học và công nghệ chiến lược đã cụ thể hóa quy định về kinh phí dự phòng theo Nghị định 267/2025/NĐ-CP. Theo đó, đối với các nhiệm vụ thuộc Chương trình công nghệ chiến lược, được phép bố trí một khoản kinh phí dự phòng ngay trong tổng dự toán của nhiệm vụ để xử lý các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình chế tạo thử nghiệm sản phẩm. Khoản kinh phí này được lập, thẩm định và phê duyệt ngay từ giai đoạn xây dựng dự toán, không phải là nguồn kinh phí bổ sung sau khi nhiệm vụ được phê duyệt.

Quang cảnh buổi họp báo

Ông Lê Đình Hanh cho biết, việc giải ngân sẽ được thực hiện theo từng mốc đánh giá gắn với tiến độ và sản phẩm đầu ra của nhiệm vụ, đồng thời được kiểm soát thông qua cơ chế giải trình và hậu kiểm. Trường hợp không sử dụng hết kinh phí dự phòng, phần còn lại sẽ được hoàn trả ngân sách nhà nước. Theo ông, cách tiếp cận này vừa tạo dư địa về nguồn lực tài chính cho các nhiệm vụ công nghệ chiến lược, vừa bảo đảm kỷ luật tài chính và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

Đối với các nhiệm vụ có nhiều phương án nghiên cứu, ông Lê Đình Hanh cho biết, mỗi phương án sẽ được xây dựng với các mốc và tiêu chí đánh giá riêng. Sau từng giai đoạn đánh giá, phương án chứng minh được tính khả thi sẽ tiếp tục được bố trí kinh phí để triển khai, trong khi các phương án không đáp ứng yêu cầu sẽ dừng thực hiện hoặc không được tiếp tục cấp kinh phí. Theo ông, đây là cách quản trị rủi ro phù hợp với đặc thù của các nhiệm vụ công nghệ chiến lược, vốn có mức độ rủi ro cao và chưa thể xác định phương án tối ưu ngay từ đầu.

Về các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, ông Tạ Việt Dũng, Phó Giám đốc Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF) cho biết, Quỹ đang phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ KH&CN xây dựng các quy định liên quan đến phát triển công nghệ chiến lược. Theo đó, Quỹ đang nghiên cứu hai nhóm chính sách gồm hỗ trợ lãi suất vay đối với doanh nghiệp phát triển công nghệ chiến lược và cơ chế voucher hỗ trợ doanh nghiệp đưa sản phẩm, dịch vụ mới ra thị trường trong giai đoạn đầu. Các nội dung này đang được phối hợp lồng ghép trong các văn bản quy định về phát triển công nghệ chiến lược.

Hồng Sơn