Nhật đặt mục tiêu 40 nghìn tỉ yen doanh thu bán dẫn vào năm 2040

Chính quyền bà Takaichi đặt mục tiêu với tầm nhìn xa

Nỗ lực mạnh mẽ này được thúc đẩy bởi nhu cầu khổng lồ đang ngày một gia tăng từ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và các trung tâm dữ liệu quy mô lớn trên toàn cầu. Hội đồng Chiến lược Tăng trưởng Nhật Bản, dưới sự chủ trì trực tiếp của Thủ tướng Sanae Takaichi, chuẩn bị tổ chức các phiên họp quan trọng để trình bày bản dự thảo lộ trình cho kế hoạch đầu tư quản lý khủng hoảng phối hợp chặt chẽ giữa khu vực công và tư nhân.

Mục tiêu doanh thu bán dẫn kỷ lục này sẽ đóng vai trò là một phần cốt lõi của tài liệu định hướng, dự kiến được tích hợp hoàn chỉnh vào chiến lược tăng trưởng quốc gia sẽ được chốt hạ vào mùa hè năm nay.

Đón đầu làn sóng trí tuệ nhân tạo vật lý và tham vọng chiếm lĩnh thị phần toàn cầu

Để hình dung rõ hơn về bước nhảy vọt mà Tokyo đang hướng tới, chúng ta cần nhìn lại những con số thống kê gần nhất. Tính đến năm 2020, tổng doanh thu của các sản phẩm bán dẫn sản xuất nội địa tại Nhật Bản dừng lại ở mức 5 nghìn tỉ yen. Sau đó, chính phủ đã đặt ra một cột mốc trung hạn là vượt mức 15 nghìn tỉ yen vào năm 2030. Mức mục tiêu 40 nghìn tỉ yen cho hai thập kỷ tiếp theo cho thấy một khát vọng bứt tốc vô cùng quyết liệt.

Thị trường bán dẫn toàn cầu đang đứng trước một chu kỳ mở rộng chưa từng có, được dự báo sẽ phình to từ 50 nghìn tỉ yen lên con số khổng lồ 190 nghìn tỉ yen vào năm 2035. Sự phổ biến của các mô hình AI đang tạo ra một cơn khát tột độ đối với các dòng vi mạch tiên tiến có khả năng xử lý lượng dữ liệu khổng lồ ở tốc độ siêu việt.

Trong đường đua khốc liệt này, ưu tiên hàng đầu của chính phủ Nhật Bản được đặt vào các loại vi mạch đóng vai trò nền tảng cho trí tuệ nhân tạo vật lý. Đây là phân khúc công nghệ chuyên biệt chịu trách nhiệm điều khiển robot tự hành và các hệ thống máy móc phức tạp, một lĩnh vực thế mạnh truyền thống mà xứ sở hoa anh đào luôn sở hữu những lợi thế cạnh tranh áp đảo so với phần còn lại của thế giới.

Kế hoạch vĩ mô này phác họa một viễn cảnh nơi Nhật Bản sẽ nắm giữ vững chắc hơn 30% thị phần toàn cầu vào năm 2040, đưa họ bước lên bệ phóng ngang hàng với những siêu cường công nghệ hàng đầu hiện nay như Mỹ và Trung Quốc. Bản dự thảo nêu rõ định hướng xây dựng các trung tâm thiết kế và nghiên cứu phát triển bán dẫn tối tân bậc nhất thế giới. Ý tưởng cốt lõi là thiết lập một chuỗi cung ứng ổn định để cung cấp các thế hệ vi mạch tiếp theo cho xe tự lái và các ứng dụng đột phá khác với mức chi phí tối ưu nhất có thể.

Khơi thông rào cản hạ tầng và cải cách quy định quyết liệt

Sự phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn đòi hỏi một nền tảng hạ tầng vật chất khổng lồ và tiêu tốn cực kỳ nhiều tài nguyên. Do đó, kế hoạch hành động mới bao gồm các gói hỗ trợ toàn diện để giải quyết bài toán cốt lõi về việc thâu tóm quỹ đất công nghiệp cần thiết cho việc xây dựng mới hoặc mở rộng các nhà máy đúc chip.

Chính phủ cũng cam kết sẽ can thiệp sâu vào việc phát triển các tiện ích hạ tầng thiết yếu đi kèm như nguồn cung cấp nước sạch khối lượng lớn, hệ thống truyền tải điện năng công suất cao và các mạng lưới giao thông liên kết. Các nhà hoạch định chính sách hiểu rằng nguồn vốn trợ cấp tài chính dồi dào là cần thiết nhưng chưa đủ để tạo ra sức hút đầu tư bền vững.

Bên cạnh các khoản trợ cấp trực tiếp, giới chức Nhật Bản đang chuẩn bị tiến hành một cuộc đại phẫu đối với hệ thống quy định pháp lý hiện hành. Chính phủ đã chính thức trình lên quốc hội trong kỳ họp hiện tại những đề xuất sửa đổi quan trọng đối với đạo luật năng lực cạnh tranh công nghiệp của đất nước. Một trong những rào cản lớn nhất sẽ được dỡ bỏ là các quy định nghiêm ngặt về việc sử dụng nguồn nước công nghiệp.

Các chính sách này sẽ được nới lỏng đáng kể nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất để thu hút các siêu trung tâm dữ liệu, nơi sẽ vận hành và tiêu thụ lượng lớn các sản phẩm bán dẫn. Sự đồng bộ giữa hỗ trợ tài chính và sự thông thoáng trong hành lang pháp lý được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường sinh thái hoàn hảo cho các tập đoàn công nghệ toàn cầu an tâm rót vốn.

Tầm nhìn vĩ mô và tính kế thừa chiến lược qua các đời thủ tướng

Chiến lược hiện tại là một sự tiếp nối và nâng tầm những nền móng vững chắc đã được thiết lập từ trước. Dưới thời chính quyền của cựu Thủ tướng Fumio Kishida trong giai đoạn từ năm 2021 đến 2024, các hoạt động đầu tư vào sản xuất bán dẫn nội địa đã có những bước tiến vô cùng mạnh mẽ.

Những thành tựu nổi bật phải kể đến việc thu hút thành công nhà sản xuất hợp đồng lớn nhất thế giới Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) đặt nhà máy tại tỉnh Kumamoto và sự ra đời của liên doanh nội địa Rapidus tại vùng Hokkaido. Vào tháng 11 năm 2024, chính phủ tiền nhiệm đã phát triển một khuôn khổ trợ lực quy mô lớn cho ngành công nghiệp AI và vi mạch, cam kết tung ra hơn 10 nghìn tỉ yen hỗ trợ từ ngân sách công trong vòng bảy năm.

Tiếp quản và phát triển di sản này, chính quyền của Thủ tướng Takaichi quyết tâm trình bày một gói chính sách mang tầm nhìn xa trông rộng hướng tới cột mốc 2040, giúp các doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc hoạch định các chiến lược đầu tư dài hạn. Bà Takaichi dự kiến sẽ trực tiếp chỉ đạo Bộ trưởng Chính sách Kinh tế và Tài chính Minoru Kiuchi cùng các quan chức liên quan phải minh bạch hóa và làm cho những tác động từ các khoản đầu tư công - tư trở nên rõ ràng và có thể đong đếm được.

Chính quyền đương nhiệm đã tiến hành khoanh vùng 17 lĩnh vực chiến lược mũi nhọn, bao gồm AI, bán dẫn, công nghệ lượng tử, đóng tàu, khám phá dược phẩm và chăm sóc y tế tiên tiến. Các lĩnh vực vĩ mô này tiếp tục được mổ xẻ và chia nhỏ thành 61 sản phẩm và công nghệ cốt lõi. Trong số đó, các lộ trình phát triển chi tiết sẽ được xây dựng riêng cho 27 sản phẩm và công nghệ mang tính chất sống còn, bao gồm AI vật lý và các dòng vi mạch hỗ trợ nền tảng này.

Phần còn lại của bức tranh chiến lược bao phủ các lĩnh vực công nghiệp nặng và giải trí quan trọng khác như thế hệ tàu biển mới sử dụng nhiên liệu amoniac hoặc hydro, thép xanh được sản xuất với lượng khí thải carbon dioxide giảm triệt để, nam châm vĩnh cửu và ngành công nghiệp trò chơi điện tử.

Bùi Tú