Nhật Bản thúc đẩy hợp tác quốc phòng với Ấn Độ, Australia

Tokyo tìm đối tác ngoài Mỹ

Cuộc họp Ngoại trưởng nhóm Bộ tứ (Quad) tại Tokyo, Nhật Bản năm 2024. Ảnh tư liệu: Kyodo/TTXVN

Theo The EurAsian Times, sau nhiều thập niên dựa vào liên minh với Mỹ, Nhật Bản đang đẩy mạnh xây dựng các quan hệ an ninh mới tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Australia và Ấn Độ được Tokyo xác định là những đối tác then chốt trong hợp tác quốc phòng, phát triển công nghiệp quân sự và duy trì thế cân bằng khu vực.

Cả Nhật Bản, Australia, Ấn Độ và Mỹ đều thuộc nhóm Đối thoại An ninh Bộ tứ (Quad), song Tokyo đang tăng cường các cơ chế hợp tác song phương trong bối cảnh những lo ngại về mức độ cam kết của Washington ngày càng gia tăng.

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi bắt đầu chuyến công du Australia và Ấn Độ từ ngày 18/8, dự kiến thúc đẩy các thỏa thuận về tàu chiến, công nghệ tàng hình và máy bay không người lái.

Động thái này diễn ra khi các cuộc xung đột tại Ukraine và Trung Đông cho thấy lượng tên lửa, đạn dược có thể bị tiêu hao nhanh chóng trong chiến tranh hiện đại. Nhiều báo cáo cho rằng kho vũ khí tấn công chính xác tầm xa và tên lửa phòng không của Mỹ đã chịu sức ép lớn, trong khi Washington gặp khó khăn trong việc tăng sản lượng.

Rintaro Inoue, nghiên cứu viên tại Viện Địa kinh tế ở Tokyo, cho rằng Nhật Bản trước đây từng giả định có thể dựa nhiều vào Mỹ khi xảy ra khủng hoảng. Tuy nhiên, năng lực sản xuất hạn chế và thời gian chờ dài có thể khiến Washington không đáp ứng kịp nhu cầu của Tokyo.

Ông Inoue nhận định hợp tác với những quốc gia có cùng quan điểm như Australia và Ấn Độ ngày càng trở nên quan trọng. Nhật Bản có thể cùng các đối tác sản xuất tên lửa, thiết bị bay không người lái và những hệ thống dễ bị tiêu hao trong chiến tranh.

Australia - Ấn Độ

Máy bay chiến đấu F-2 của Nhật Bản. Ảnh tư liệu: Kyodo/TTXVN

Tại Australia, Bộ trưởng Koizumi dự kiến tham dự cuộc họp ba bên với các bộ trưởng quốc phòng Australia và New Zealand, tập trung vào khả năng New Zealand mua phiên bản nâng cấp của tàu hộ vệ lớp Mogami.

Australia năm ngoái lựa chọn Mogami do Công nghiệp nặng Mitsubishi phát triển để thay thế các tàu lớp Anzac cũ. Canberra dự kiến mua 11 tàu, trong đó ba chiếc đầu tiên được đóng tại Nhật và tám chiếc còn lại sản xuất tại Australia.

Việc Canberra lựa chọn Mogami cũng có thể ảnh hưởng tới quyết định của New Zealand, bởi Wellington có thể sử dụng cùng nền tảng tàu chiến với Australia, qua đó tăng khả năng phối hợp tác chiến giữa hai nước.

Yoichiro Sato, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Ritsumeikan châu Á - Thái Bình Dương, cho rằng Nhật Bản đang tăng cường phối hợp ngoại giao và xây dựng năng lực với các cường quốc tầm trung trên biển. Chính sách này vừa xuất phát từ hoạt động ngày càng quyết đoán của Trung Quốc, vừa phản ánh những lo ngại về sự thiếu ổn định trong cam kết phòng thủ của Mỹ.

Tại New Delhi, ông Koizumi sẽ gặp Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ Rajnath Singh để bàn về hợp tác quốc phòng, trong đó có kế hoạch xuất khẩu hệ thống liên lạc tàng hình UNICORN của Nhật Bản.

Hai nước đã ký thỏa thuận vào tháng 11/2024 để đồng phát triển hệ thống cột tích hợp UNICORN Nora-50 cho tàu chiến Ấn Độ. Đến tháng 7/2026, Nhật Bản và Ấn Độ công bố dự án đồng phát triển quốc phòng đầu tiên, hướng tới sản xuất hệ thống UNICORN.

Tokyo dự kiến lần đầu đưa tiêm kích F-2 với khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ tới Ấn Độ tham gia tập trận chung.

Nhật Bản thay đổi chính sách quốc phòng

(Từ trái sang) Ngoại trưởng Australia Penny Wong, Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar, Ngoại trưởng Nhật Bản Motegi Toshimitsu và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trong cuộc họp báo tại Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm Bộ Tứ (Quad) ở New Delhi, Ấn Độ, ngày 26/5/2026. Ảnh: ANI/TTXVN

Những bước đi trên diễn ra sau khi Nhật Bản cải tổ chính sách xuất khẩu quốc phòng hồi tháng 4, chấm dứt nhiều hạn chế được áp dụng từ sau Thế chiến II. Tokyo trước đây chỉ cho phép xuất khẩu một số thiết bị quân sự phục vụ cứu hộ, vận tải, cảnh báo, giám sát và rà phá bom mìn.

Trong Sách trắng Quốc phòng mới công bố, Nhật Bản vẫn coi liên minh với Mỹ là nền tảng an ninh, nhưng nhấn mạnh nước này không thể phụ thuộc hoàn toàn vào Washington. Tokyo đặt mục tiêu đến năm tài khóa 2027 có đủ năng lực tự chịu trách nhiệm chính trong việc đối phó các mối đe dọa nhằm vào lãnh thổ, đồng thời nhận hỗ trợ từ đồng minh và đối tác.

Sách trắng cũng nhấn mạnh việc thúc đẩy các cơ chế hợp tác như Nhật - Mỹ - Australia và Nhật - Mỹ - Australia - Philippines, cùng các dự án quốc phòng với Australia và Ấn Độ.

Những diễn biến này cho thấy Tokyo đang tái định hình chiến lược an ninh khi duy trì liên minh với Washington nhưng đồng thời xây dựng năng lực tự chủ và mạng lưới đối tác rộng hơn. Trong bối cảnh hiện nay, Australia và Ấn Độ đang trở thành những mắt xích ngày càng quan trọng trong nỗ lực củng cố thế răn đe của Nhật Bản tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc