Nhật Bản tắt sóng 3G: Bước chuyển tất yếu của kỷ nguyên số

Động thái mới diễn ra trong bối cảnh mạng 4G và 5G đã phổ biến rộng rãi tại Nhật Bản. Ảnh: The Japan Times.

Theo truyền thông Nhật Bản ngày 20-3, nhà mạng hàng đầu nước này NTT Docomo sẽ ngừng dịch vụ 3G vào ngày 31-3-2026, đánh dấu việc toàn bộ các nhà mạng lớn tại đảo quốc Mặt trời mọc hoàn tất quá trình “khai tử” công nghệ từng phổ biến trong hơn 2 thập kỷ.

Động thái này không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn phản ánh một xu hướng chuyển dịch sâu rộng trong cấu trúc hạ tầng số của Nhật Bản nói riêng và thế giới nói chung.

3G từng là bước ngoặt lớn trong lịch sử viễn thông khi lần đầu tiên cho phép người dùng truy cập internet di động, gửi email và sử dụng các dịch vụ dữ liệu cơ bản. Tuy nhiên, sau hơn 20 năm, công nghệ này đã trở nên lạc hậu trước sự phát triển mạnh mẽ của 4G và 5G.

Tốc độ của 3G thường chỉ đạt vài Mbps, độ trễ cao, khó đáp ứng các nhu cầu dữ liệu ngày càng lớn. Mạng 5G không chỉ cải thiện tốc độ - có thể đạt tới hàng Gbps, mà còn giảm độ trễ xuống mức rất thấp (chỉ vài mili giây). Điều này mở ra khả năng ứng dụng mới như xe tự hành, nhà máy thông minh, y tế từ xa hay internet vạn vật (IoT) quy mô lớn. 5G không chỉ là mạng viễn thông mà còn là hạ tầng cho nền kinh tế số.

Tại Nhật Bản, quá trình loại bỏ 3G đã diễn ra theo lộ trình rõ ràng. Nhà mạng KDDI dừng 3G từ năm 2022, SoftBank kết thúc vào năm 2024 và đến nay NTT Docomo - nhà mạng cuối cùng cũng chính thức “tắt sóng”.

Việc chấm dứt 3G đồng nghĩa với việc các thiết bị chỉ hỗ trợ công nghệ này sẽ không còn khả năng kết nối mạng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến một bộ phận người dùng vẫn sử dụng điện thoại phổ thông (feature phone), đặc biệt là người cao tuổi hoặc những người ít tiếp cận công nghệ mới.

Một trong những lý do quan trọng nhất khiến Nhật Bản quyết định “khai tử” 3G là để tái phân bổ tài nguyên tần số cho các công nghệ tiên tiến hơn. Các băng tần trước đây dành cho 3G sẽ được chuyển sang phục vụ 4G và đặc biệt là 5G.

Trên phạm vi toàn cầu, xu hướng này cũng đang diễn ra mạnh mẽ. Theo Hiệp hội các nhà cung cấp di động toàn cầu (GSA), đến giữa năm 2025 đã có 278 kế hoạch hoặc trường hợp tắt sóng 2G/3G tại 83 quốc gia, cho thấy quá trình “dọn đường” cho 4G và 5G đang tăng tốc.

Dù là bước đi tất yếu, việc ngừng 3G tạo ra những tác động đáng kể. Tại Nhật Bản, một số dịch vụ và thiết bị cũ - từ điện thoại phổ thông đến các hệ thống kết nối trong công nghiệp hoặc các thiết bị kết nối internet đời đầu - sẽ buộc phải thay thế.

Đáng chú ý, một bộ phận người dùng lớn tuổi vốn quen với điện thoại “nắp gập” truyền thống gặp khó khăn trong việc chuyển sang smartphone. Điều này đặt ra bài toán về khoảng cách số, ngay cả tại một quốc gia phát triển như Nhật Bản.

Để ứng phó, kể từ tháng 4-2026, NTT Docomo và một số nhà mạng Nhật Bản sẽ bán một số điện thoại cơ bản với thiết kế quen thuộc, dễ sử dụng nhưng tương thích công nghệ mạng mới.

(theo Kyodo, Mainichi, NTT Docomo)

Nguyễn Thúc Hoàng Linh