Nhật Bản tạm gỡ bỏ hạn chế nhiệt điện than để đối phó rủi ro nguồn cung LNG

Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) vừa thông báo sẽ tạm thời nới lỏng các quy định nhằm tăng cường sử dụng các nhà máy nhiệt điện than. Quyết định này được áp dụng cho năm tài khóa bắt đầu từ ngày 1/4/2026, trong bối cảnh rủi ro địa chính trị tại Trung Đông gây áp lực lớn lên nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).

Thay đổi quy định để đảm bảo an ninh năng lượng

Cụ thể, METI sẽ tạm thời dỡ bỏ mức trần 50% đối với công suất vận hành của các nhà máy nhiệt điện than có hiệu suất dưới 42%. Biện pháp điều chỉnh này dự kiến kéo dài trong vòng một năm và đã nhận được sự đồng thuận từ hội đồng chính phủ. Đại diện METI cho biết, sự bất định về khả năng đảm bảo nguồn cung LNG trong tương lai là nguyên nhân chính dẫn đến động thái này.

Nhật Bản tăng cường sử dụng nhiệt điện than để đảm bảo an ninh năng lượng trong ngắn hạn.

Đáng chú ý, Nhật Bản hiện nhập khẩu khoảng 4 triệu tấn LNG mỗi năm qua eo biển Hormuz, chiếm tương đương 6% tổng lượng nhập khẩu của quốc gia này. Tuy nhiên, tuyến vận tải này đang đối mặt với nguy cơ gián đoạn do các xung đột khu vực. Việc tăng vận hành nhiệt điện than được kỳ vọng sẽ giúp tiết kiệm khoảng 0,5 triệu tấn LNG mỗi năm, tương đương hơn 10% lượng khí đốt nhập khẩu qua eo biển chiến lược này.

Phân tích cân bằng năng lượng và mục tiêu khí hậu

Mặc dù nới lỏng hạn chế đối với than đá, phía Nhật Bản khẳng định đây chỉ là giải pháp khẩn cấp ngắn hạn. Chính phủ nhấn mạnh mục tiêu dài hạn về giảm phát thải carbon vẫn không thay đổi. Hiện nay, hệ thống điện của Nhật Bản vẫn phụ thuộc trọng yếu vào nhiệt điện khí và than, bên cạnh năng lượng tái tạo và điện hạt nhân.

Bên cạnh đó, quốc gia này cũng đang nỗ lực tối ưu hóa các nguồn cung khác. Sau sự cố năm 2011, Nhật Bản đã khởi động lại 15 trong số 33 lò phản ứng hạt nhân đủ điều kiện. Ông Fatih Birol, Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhận định rằng ngành điện hạt nhân có thể được thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa nhằm tăng cường năng lực tự chủ năng lượng sau khi cuộc khủng hoảng hiện tại qua đi.

Chiến lược ứng phó đa tầng

Ngoài việc điều chỉnh cơ cấu điện năng, Chính phủ Nhật Bản đã triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ khác như mở kho dự trữ dầu và áp dụng trợ cấp xăng dầu. Thủ tướng Sanae Takaichi cũng đã đề nghị phối hợp giải phóng thêm dự trữ dầu quốc gia. Trước đó, Nhật Bản đã quyết định xuất kho lượng dầu tương đương khoảng 50 ngày tiêu thụ trong bối cảnh hơn 90% nguồn cung dầu thô bị ảnh hưởng bởi tình trạng tắc nghẽn tại Trung Đông.

Nhìn chung, việc tạm quay trở lại với nhiệt điện than cho thấy sự linh hoạt của Tokyo trong việc ưu tiên an ninh năng lượng quốc gia trước những biến động khó lường của thị trường toàn cầu, đồng thời tìm cách giảm thiểu sự phụ thuộc vào các tuyến vận tải biển rủi ro cao.

Tuệ Nhân