Nhật Bản bổ sung thuật ngữ mới cho những ngày nhiệt độ vượt 40°C

Người dân tham quan lâu đài Nagoya vào một ngày nắng nóng giữa đợt nắng nóng ở Nhật Bản.Ảnh: AFP

Thuật ngữ kokushobi (tạm dịch là “ngày cực kỳ nóng”) sẽ mở rộng hệ thống phân loại nhiệt độ hiện có, gồm natsubi (trên 25°C), manatsubi (trên 30°C) và moshobi (trên 35°C). Từ khóa này được lựa chọn sau một cuộc khảo sát trực tuyến diễn ra trong tháng 2 và tháng 3, với 13 phương án đề cử, kết hợp cùng ý kiến chuyên gia.

Quyết định được đưa ra trong bối cảnh thời tiết mùa hè tại Nhật Bản có nhiều biến đổi rõ rệt những năm gần đây. Trong tổng số 108 ngày ghi nhận nhiệt độ trên 40°C kể từ khi bắt đầu thống kê vào năm 1872, có tới 41 ngày rơi vào giai đoạn 2023 – 2025, tức hơn 1/3 số ngày trong vòng 150 năm chỉ tập trung trong ba năm gần nhất.

Mùa hè năm 2025 được ghi nhận là nóng nhất trong lịch sử, với nhiệt độ trung bình từ tháng 6 - 8 cao hơn 2,36°C so với mức trung bình 30 năm. Trong 153 trạm khí tượng trên toàn Nhật Bản có tới 132 trạm ghi nhận mức nhiệt cao kỷ lục mới.

Nhiệt độ cao nhất từng được ghi nhận tại Nhật Bản là 41,8°C, thiết lập tại Isesaki vào tháng 8.2025. Cùng ngày, 30 địa điểm thuộc 13 tỉnh, thành phố ghi nhận nhiệt độ vượt 40°C.

Tốc độ ấm lên tại Nhật Bản cũng vượt mức trung bình toàn cầu: trong khi nhiệt độ toàn cầu tăng khoảng 0,73°C trong thế kỷ qua, mức tăng tại Nhật Bản là 1,13°C.

Theo các nhà khoa học, nguyên nhân chủ yếu đến từ khủng hoảng khí hậu, đặc biệt là sự ấm lên của vùng biển xung quanh quần đảo Nhật Bản. Điều này khiến nền nhiệt cao kéo dài đến tận mùa thu, đồng thời làm gia tăng lượng mưa và cường độ bão, gia tăng áp lực khí hậu lên quốc gia này.

Nắng nóng cực đoan cũng gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về sức khỏe. Số ca nhập viện do say nắng tăng mạnh trong các đợt nhiệt độ trên 35°C, trong khi tử vong ở người cao tuổi trở thành vấn đề đáng lo ngại mỗi mùa hè.

Trong đợt nắng nóng tháng 7.2018, khi nhiệt độ đạt 41,1°C tại Kumagaya (Saitama), đã có 96 người tại Tokyo tử vong do nghi ngờ say nắng chỉ trong vòng một tháng.

Dự báo năm 2026 tiếp tục là một mùa hè khắc nghiệt, thậm chí có thể phá kỷ lục. Các chuyên gia cảnh báo nếu khủng hoảng khí hậu không được kiểm soát, Nhật Bản có nguy cơ đánh mất bốn mùa đặc trưng, dần chuyển thành quốc gia chỉ còn hai mùa, khi mùa xuân và mùa thu ngày càng bị thu hẹp bởi mùa hè kéo dài, xu hướng đang xuất hiện tại nhiều khu vực ở châu Á.

KHÁNH MY