Nhân viên tuyến đầu chống dịch Ebola bị nợ lương

Tuyến đầu đối mặt nguy cơ kép

Nhân viên y tế tiến hành khử trùng nhằm tránh lây nhiễm Ebola tại Mongbwalu, tỉnh Ituri, CHDC Congo, ngày 24/5/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Mỗi ngày, điều dưỡng Sophie Mwadawa Kabundo đến làm việc tại một trung tâm điều trị Ebola ở Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri, với nỗi lo có thể nhiễm virus rồi truyền bệnh cho gia đình.

“Ngày càng có nhiều ca bệnh được xác nhận và đưa vào đây. Một số đồng nghiệp của chúng tôi đã qua đời”, bà cho biết dù nhân viên luôn cảnh giác, nguy cơ xảy ra sự cố trong quá trình làm việc vẫn hiện hữu khi số bệnh nhân tiếp tục tăng.

Đồng nghiệp của bà, Martin Bolombi, nhân viên vệ sinh tại trung tâm Elikya, cũng chịu áp lực tương tự. “Đợt bùng phát này gây cho tôi rất nhiều căng thẳng. Nhưng tôi không có lựa chọn nào khác ngoài việc cố gắng và ưu tiên kiểm soát tình hình”, ông nói.

Điều đáng chú ý là cả hai đang làm việc trong đợt bùng phát Ebola phát triển nhanh nhất từng được ghi nhận nhưng chưa được trả đầy đủ tiền lương. Ông Bolombi cho biết ông bắt đầu làm việc từ tháng 5 nhưng mới chỉ nhận lương tháng 6. Ông từng tham gia cuộc đình công cùng khoảng 100 nhân viên hồi tháng trước để phản đối các khoản phụ cấp chưa được thanh toán.

Dịch lan nhanh hơn khả năng ứng phó

Tình trạng chậm trả lương chỉ là một trong nhiều trở ngại đối với chiến dịch chống Ebola tại Congo, bên cạnh đó là thông tin sai lệch, sự mất niềm tin của cộng đồng và cơ sở hạ tầng yếu kém.

Theo Julien Harneis, điều phối viên cấp cao của Liên hợp quốc về Ebola, hơn 2.500 người đã tử vong trong đợt bùng phát hiện nay. Dịch đang lan theo cấp số nhân trên một khu vực. Ông cảnh báo nguồn tài chính hiện có cho hoạt động ứng phó có thể cạn kiệt trong vài tuần tới.

Điều phối viên cho biết 160 nhân viên y tế đã mắc Ebola, trong đó 43 người tử vong. “Đợt bùng phát đang phát triển nhanh hơn và lan rộng hơn khả năng ứng phó với Ebola”, ông đồng thời nhấn mạnh dịch diễn ra tại khu vực đã trải qua ba thập kỷ xung đột và đang đối mặt với nhu cầu nhân đạo rất lớn.

Theo tờ The Guardian, WHO ước tính đợt dịch hiện nay có nguy cơ vượt qua quy mô đợt bùng phát Ebola tại Tây Phi giai đoạn 2014-2016, vốn khiến hơn 28.600 người mắc và 11.325 người tử vong tại Guinea, Liberia và Sierra Leone.

Các ca bệnh tại Congo thuộc chủng Bundibugyo hiếm gặp. Hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị được phê duyệt cho chủng virus này, dù các thử nghiệm đang được tiến hành.

Mất niềm tin cản trở chống dịch

Ebola lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với máu và các dịch cơ thể của người nhiễm bệnh hoặc thi thể, cũng như qua những vật dụng bị nhiễm virus. Các triệu chứng ban đầu gồm sốt, mệt mỏi, đau cơ, đau đầu và đau họng, sau đó có thể tiến triển thành nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng và suy giảm chức năng gan, thận.

Tại Congo, thông tin sai lệch và sự thiếu tin tưởng khiến nhiều người không đến cơ sở y tế cho tới khi bệnh trở nặng. Một số cơ sở y tế và xe cứu thương cũng bị tấn công.

Tiến sĩ Eddy Kambale Kahandukya, Phó điều phối y tế của tổ chức Bác sĩ Không Biên giới tại Congo, cho biết người nghi nhiễm đôi khi tìm cách ở lại cộng đồng trong lúc chờ kết quả xét nghiệm, từ đó tạo ra các ổ dịch mới.

Manon Dumortier, điều phối viên khẩn cấp của Mercy Corps tại Bunia, cho rằng nỗi sợ hãi đang làm gia tăng tin đồn và khiến người dân mất niềm tin vào chính quyền.

WHO tuyên bố đợt bùng phát là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng gây quan ngại quốc tế hồi tháng 5, song sau đó xác định dịch đã bắt đầu từ tháng 2.

Virus hiện lan tới 6 trong 26 tỉnh của Congo, tập trung ở vùng Đông Bắc. Hơn 4.200 ca mắc được xác nhận tại Ituri, tỉnh giáp Uganda và Nam Sudan. Uganda từng ghi nhận 20 ca mắc và 2 ca tử vong nhưng tuyên bố hết Ebola ngày 28/7.

Trong khi dịch tiếp tục lan rộng, những nhân viên như Kabundo và Bolombi vẫn phải làm việc tại tuyến đầu, đối mặt cùng lúc với nguy cơ nhiễm bệnh, thiếu nguồn lực và những khoản lương chưa được thanh toán.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc