Nhãn hiệu tập thể tạo vị thế mới cho bánh đa nem Trung Hà

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, thương hiệu và tài sản trí tuệ đã trở thành yếu tố sống còn đối với sự phát triển của doanh nghiệp nói chung và khu vực kinh tế tập thể nói riêng.

Thiết lập pháp lý

Thực hiện chủ trương của Liên minh HTX Việt Nam và UBND Thành phố Hà Nội về việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, truy xuất nguồn gốc và bảo hộ sở hữu trí tuệ cho các sản phẩm nông nghiệp, làng nghề, nhiều HTX đã chủ động chuyển mình.

Gần đây, việc Nhãn hiệu tập thể “Bánh đa nem Trung Hà” chính thức được bảo hộ theo Quyết định số 78999/QĐ-SHTT, ngày 26/5/2026 của Cục Sở hữu trí tuệ là một dấu mốc quan trọng, khẳng định vị thế và uy tín của một thương hiệu làng nghề tại Thủ đô.

HTX Trung Hà được giao sử dụng nhãn hiệu tập thể “Bánh đa nem Trung Hà”.

Để đạt được điều này, HTX sản xuất và tiêu thụ bánh đa nem làng nghề Trung Hà (xã Yên Lãng, TP. Hà Nội) đã trải qua một quá trình chuẩn bị bài bản và nghiêm túc. Cơ sở pháp lý quan trọng nhất đặt nền móng cho việc nộp đơn bảo hộ là Quyết định số 3126/QĐ-UBND do Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Hà Nội Lê Hồng Sơn ký ban hành ngày 23/6/2025. Quyết định này chính thức cho phép HTX sử dụng địa danh "Trung Hà" tương ứng với bản đồ địa giới đã được UBND huyện Mê Linh (cũ) xác nhận để đăng ký nhãn hiệu tập thể.

Theo đó, phạm vi bảo hộ được xác định cụ thể cho sản phẩm và dịch vụ mua bán Bánh đa nem, thuộc nhóm 30 và nhóm 35 của Bảng phân loại quốc tế về hàng hóa và dịch vụ theo Thỏa ước Nice.

Việc gắn liền địa danh hành chính với sản phẩm truyền thống không chỉ giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận diện, tránh hàng giả, hàng nhái, mà còn mang ý nghĩa tôn vinh giá trị văn hóa, cội nguồn của một làng nghề đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Theo quy định của UBND Thành phố Hà Nội, HTX Trung Hà có trách nhiệm xây dựng các văn bản, công cụ quản lý và tổ chức vận hành hệ thống kiểm soát nội bộ theo đúng Luật Sở hữu trí tuệ. Trong trường hợp địa danh "Trung Hà" bị sử dụng sai mục đích, không vì lợi ích chung, hoặc có sự chuyển nhượng trái quy định, UBND Thành phố sẽ thực hiện thu hồi quyền sử dụng địa danh này. Đây là cơ chế bảo vệ kép, vừa trao quyền nhưng cũng vừa ràng buộc trách nhiệm của các thành viên HTX để bảo vệ thương hiệu chung.

Nâng tầm chuỗi giá trị

Để sản phẩm Bánh đa nem Trung Hà thực sự đứng vững và chiếm lĩnh thị trường, HTX đã kết hợp đồng bộ nhiều giải pháp từ quản trị đến kỹ thuật, chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức sản xuất truyền thống sang mô hình chuỗi giá trị khép kín, minh bạch.

Trước hết, đối với việc bảo hộ tài sản trí tuệ, việc đăng ký thành công nhãn hiệu tập thể cho hai nhóm ngành then chốt (nhóm 30 và 35) mang tính chiến lược cao. Điều này không chỉ giúp bảo vệ sản phẩm cốt lõi mà còn tạo hành lang pháp lý cho các hoạt động thương mại, phân phối sau này. Đi đôi với bảo hộ độc quyền, HTX đã khẩn trương xây dựng quy chế sử dụng tem nhãn đồng bộ, ngăn chặn triệt để tình trạng gian lận thương mại và bảo vệ uy tín chung của các hộ thành viên.

Sản phẩm của HTX Trung Hà đã có sức cạnh tranh trên thị trường.

Bên cạnh đó, giải pháp truy xuất nguồn gốc được xem là chìa khóa mở cánh cửa vào các kênh phân phối hiện đại. HTX đã chủ động áp dụng hệ thống tem điện tử thông minh và mã QR Code trên từng bao bì sản phẩm. Qua đó, toàn bộ dữ liệu từ nguồn gốc nguyên liệu gạo, quy trình chế biến cho đến ngày đóng gói đều được số hóa, giúp minh bạch hóa thông tin và tạo dựng niềm tin tuyệt đối nơi người tiêu dùng.

Song song với các giải pháp quản trị, yếu tố then chốt tạo nên bước đột phá về năng suất và chất lượng chính là việc nhiều hộ thành viên mạnh dạn ứng dụng khoa học công nghệ. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết với phương thức phơi nắng tự nhiên tiềm ẩn nhiều rủi ro mất an toàn thực phẩm, HTX đã đầu tư hệ thống máy tráng bánh bán tự động kết hợp nhà sấy nhiệt khép kín. Sự chuyển đổi này giúp quy trình sản xuất luôn đảm bảo các tiêu chí khắt khe về vệ sinh an toàn thực phẩm, đồng thời giữ cho chất lượng bánh đa nem luôn đồng đều, ổn định, có độ dẻo dai tự nhiên và không bị vỡ mủn khi cuốn.

Tất cả các nguồn lực và giải pháp trên đều hướng tới mục tiêu tối cao: Chuẩn hóa chỉ tiêu chất lượng để nâng tầm sản phẩm theo chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Với bao bì được thiết kế bắt mắt, quy chuẩn kỹ thuật rõ ràng, HTX đang tích cực hoàn thiện hồ sơ đăng ký đánh giá phân hạng sản phẩm OCOP. Ngoài ra, sản phẩm bánh đa nem Trung Hà cũng được công nhận đạt tiêu chuẩn HACCP - TCVN 5603:2023, tạo tiền đề vững chắc để khơi thông dòng chảy hàng hóa vào các chuỗi siêu thị lớn, sàn thương mại điện tử và hướng tới các thị trường xuất khẩu tiềm năng.

Bài học kinh nghiệm

Với 12 thành viên ban đầu, đến nay, HTX bánh đa nem Trung Hà đã thu hút 300 thành viên trên tổng số 500 hộ gia đình của làng nghề. Khi tham gia HTX, các hộ sản xuất đều phải tuân thủ quy trình từ khâu sản xuất trong nhà xưởng, chế biến, thành phẩm.

Ông Lê Ngọc Thanh, Giám đốc HTX bánh đa nem Trung Hà cho biết, muốn giải quyết tình trạng “lõi mình vỏ người” của làng nghề bánh đa nem Trung Hà , điều đầu tiên là cần hoạt động theo mô hình kinh tế tập thể, để các hộ làm nghề nỗ lực để bánh đa nem Trung Hà có hệ thống truy xuất nguồn gốc, mã QR gắn thương hiệu tập thể được đăng ký rõ ràng.

Sự thành công của HTX sản xuất và tiêu thụ bánh đa nem làng nghề Trung Hà mang lại nhiều bài học quý báu cho khu vực kinh tế tập thể.

Thứ nhất, đó là tầm nhìn của ban lãnh đạo HTX trong việc chủ động tiếp cận các chính sách hỗ trợ của nhà nước về sở hữu trí tuệ. Thứ hai, là sự đồng lòng của các thành viên làng nghề trong việc tuân thủ quy trình chất lượng chung, từ bỏ tư duy sản xuất tự phát, nhỏ lẻ để hướng tới một thương hiệu tập thể vững mạnh.

Có thể thấy, sở hữu trí tuệ, chỉ dẫn địa lý hay nhãn hiệu chứng nhận không còn là những khái niệm xa xỉ, mà đã trở thành những công cụ tài chính, tài sản vô hình có giá trị gia tăng lớn. Câu chuyện của Bánh đa nem Trung Hà khẳng định rằng, khi một sản phẩm truyền thống được chú trọng đến các chứng nhận rõ ràng kết hợp với sự đầu tư về công nghệ hiện đại và mô hình quản trị HTX chuyên nghiệp, giá trị của sản phẩm đó sẽ được nhân lên gấp nhiều lần, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế nông thôn bền vững và làm giàu cho thành viên.

Tùng Lâm