Nhận diện vũ khí: Khorramshahr-4 - tên lửa đạn đạo tầm trung hiện đại trong kho vũ khí của Iran

Với tầm bắn khoảng 2.000km, khả năng mang tải trọng lớn và nhiều cải tiến về dẫn đường, động cơ, cũng như khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ tên lửa đối phương, Khorramshahr-4 đang trở thành một thành tố quan trọng trong năng lực răn đe chiến lược của Tehran tại Trung Đông.

Theo thông tin được truyền hình Pháp LCI công bố ngày 6-3, dẫn lời phóng viên Siavosh Ghazi tại Iran, lực lượng Iran đã sử dụng tên lửa Khorramshahr-4 để tấn công các mục tiêu quân sự tại Qatar và Bahrain. Hai quốc gia vùng Vịnh này là nơi đặt các cơ sở quân sự quan trọng của Mỹ. Căn cứ không quân Al Udeid tại Qatar là căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông, đồng thời là trung tâm điều hành nhiều chiến dịch không quân của Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Trong khi đó, Bahrain là nơi đặt trụ sở Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ, lực lượng chịu trách nhiệm bảo đảm an ninh hàng hải tại Vịnh Ba Tư và các vùng biển lân cận.

Tên lửa đạn đạo tầm trung Khorramshahr-4. Ảnh: news24online

Bước tiến mới trong chương trình tên lửa Iran

Khorramshahr-4 là phiên bản mới nhất trong họ tên lửa Khorramshahr, được phát triển bởi Tập đoàn Công nghiệp Shahid Hemmat (SHIG) thuộc Tổ chức Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Iran (AIO). Hệ thống này được Bộ Quốc phòng Iran công bố chính thức vào ngày 25-5-2023 và sau đó được biên chế cho lực lượng không quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC-AF).

Chương trình Khorramshahr được Iran khởi động từ giữa thập niên 2010, nhằm mở rộng kho tên lửa đạn đạo nội địa vượt ra ngoài các nền tảng cũ thuộc dòng Shahab. Các phiên bản ban đầu được cho là chịu ảnh hưởng từ thiết kế tên lửa Hwasong-10 (Musudan) của Triều Tiên. Tuy nhiên, qua nhiều giai đoạn phát triển, các kỹ sư Iran đã cải tiến cấu trúc thân, hệ thống nhiên liệu và thiết bị điện tử dẫn đường, từng bước hình thành một thiết kế phù hợp với năng lực công nghiệp quốc phòng trong nước.

Khorramshahr-4 được coi là kết quả hoàn thiện nhất của quá trình phát triển này.

Thông số kỹ thuật và năng lực tấn công

Khorramshahr-4 là tên lửa đạn đạo tầm trung (MRBM) một tầng, dài khoảng 13m, đường kính khoảng 1,5m. Tên lửa được thiết kế để mang đầu đạn nặng 1.500 -1.800kg, thuộc nhóm tải trọng lớn nhất trong kho tên lửa của Iran.

Tầm bắn của hệ thống được ước tính khoảng 2.000km, cho phép tấn công nhiều mục tiêu chiến lược trên khắp Trung Đông. Trong phạm vi này, tên lửa có thể vươn tới Israel và phần lớn các căn cứ quân sự của Mỹ tại vùng Vịnh.

Khorramshahr-4 được thiết kế ưu tiên khả năng mang tải trọng lớn và sức công phá mạnh, thay vì tối đa hóa tầm bắn như nhiều hệ thống tên lửa cùng loại. Cách tiếp cận này cho phép tên lửa mang đầu đạn nặng hơn đáng kể so với nhiều MRBM khác, giúp tăng hiệu quả tấn công đối với các mục tiêu kiên cố như căn cứ không quân, trung tâm chỉ huy, kho hậu cần hoặc cơ sở hạ tầng quân sự lớn.

Động cơ và hệ thống phóng

Tên lửa sử dụng động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng Arvand, một loại động cơ có lực đẩy lớn được thiết kế riêng cho phiên bản Khorramshahr-4. Hệ thống động cơ sử dụng cặp nhiên liệu hypergolic có thể lưu trữ lâu dài, được cho là gồm nhiên liệu UDMH và chất oxy hóa N₂O₄. Ưu điểm của loại nhiên liệu này là cho phép tên lửa được nạp sẵn trong thời gian dài, từ đó giảm đáng kể thời gian chuẩn bị phóng. Trong giai đoạn tăng tốc, động cơ có thể đưa tên lửa đạt vận tốc siêu vượt âm, vượt Mach 15 - 16 (gấp 15 - 16 lần vận tốc âm thanh), trước khi bay theo quỹ đạo đạn đạo ngoài khí quyển.

Khorramshahr-4 được triển khai từ xe mang phóng cơ động TEL đặt trên các khung gầm xe quân sự hạng nặng đa trục. Trong quá trình hành quân, tên lửa được vận chuyển theo phương ngang; trước khi phóng, hệ thống thủy lực sẽ dựng tên lửa lên vị trí thẳng đứng. Cấu hình này cho phép các đơn vị tên lửa nhanh chóng di chuyển, phân tán và triển khai từ nhiều vị trí phóng khác nhau, nâng cao khả năng sống sót trước các đòn tấn công phủ đầu.

Theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), đầu đạn của Khorramshahr-4 có thể phát nổ trong quá trình rơi ở độ cao khoảng 7km, giải phóng khoảng 20 quả bom con, mỗi quả mang khoảng 2,5kg thuốc nổ. Ảnh minh họa: Paristoday

Hệ thống dẫn đường và khả năng xuyên thủng phòng thủ

Khorramshahr-4 sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính (INS) kết hợp với máy tính điều khiển bay để theo dõi quỹ đạo trong suốt hành trình. Để nâng cao độ chính xác, hệ thống này được cho là có thể nhận hiệu chỉnh từ tín hiệu vệ tinh.

Một trong những cải tiến đáng chú ý của Khorramshahr-4 là đầu đạn hồi quyển có khả năng cơ động (MaRV). Trong giai đoạn cuối của hành trình, đầu đạn có thể thực hiện các điều chỉnh quỹ đạo nhỏ thông qua các bề mặt điều khiển hoặc động cơ phụ. Tính năng này giúp tên lửa khó bị đánh chặn hơn bởi các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện đại như Patriot, THAAD, Arrow hoặc David’s Sling.

Độ chính xác của tên lửa được ước tính có sai số vòng tròn xác suất khoảng 30 - 100m, tùy theo khoảng cách và cấu hình nhiệm vụ.

Cấu hình đầu đạn

Nhờ tải trọng lớn, Khorramshahr-4 có thể mang nhiều loại đầu đạn khác nhau. Cấu hình phổ biến nhất được cho là đầu đạn nổ mạnh đơn khối, tạo ra sức công phá lớn đối với các công trình quân sự quy mô lớn.

Điều khiến loại vũ khí này đặc biệt khó khăn đối với lực lượng phòng thủ là cấu hình bom chùm của nó. Các đánh giá trước đây của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã xác định rằng đầu đạn của Khorramshahr-4 có thể phát nổ trong quá trình rơi ở độ cao khoảng 7km, giải phóng khoảng 20 quả bom con, mỗi quả mang khoảng 2,5kg thuốc nổ, trên một đường kính khoảng 16km.

Tướng Amir Ali Hajizadeh, chỉ huy Không quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), trước đây đã tuyên bố rằng một tên lửa Khorramshahr-4 có thể tấn công tới 80 mục tiêu riêng biệt nhờ khả năng mang nhiều đầu đạn con.

Việc triển khai tên lửa Khorramshahr-4 với đầu đạn chùm diễn ra trong bối cảnh chiến lược tên lửa tổng thể của Iran đã có sự thay đổi rõ rệt kể từ khi bắt đầu cuộc xung đột mới nhất với Mỹ và Israel, sau khi 2 nước này mở đợt không kích lớn nhằm vào Tehran ngày 28-2. Việc chuyển hướng này cho thấy Tehran đang tìm cách tối đa hóa sức công phá của mỗi lần phóng, thay vì chỉ dựa vào số lượng hỏa lực khổng lồ như trong những giờ đầu của cuộc chiến.