Nhận diện vũ khí: Không quân chiến lược có giúp Mỹ giành chiến thắng trước Iran?

Tuy nhiên, dựa vào những kết quả thực tế trên chiến trường, giới chuyên gia quân sự quốc tế nhận định, Không quân Mỹ có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho các cơ sở quân sự và hạt nhân của Iran, nhưng đây không phải là yếu tố quyết định để mang lại chiến thắng cuối cùng cho Washington và các đồng minh.

Ngay từ những ngày đầu của cuộc xung đột (kể từ ngày 28-2), các đơn vị máy bay ném bom tầm xa đã được triển khai và tích cực tham gia vào chiến dịch do Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) trực tiếp chỉ huy.

Máy bay ném bom chiến lược Mỹ đã tham gia chiến dịch như thế nào?

Theo tờ Izvestia của Nga, hoạt động tác chiến của Không quân Mỹ nhằm vào Iran thực tế đã bắt đầu từ cuộc xung đột mùa hè năm 2025. Trong tháng 6-2025, phi đội máy bay ném bom tàng hình B-2 Spirit đã tham gia chiến dịch “Búa đêm” bằng các đợt không kích có kiểm soát vào các cơ sở hạt nhân Natanz và Fordow của Iran.

Các cuộc tấn công được thực hiện bằng bom xuyên hầm dẫn đường GBU-57 MOP. Mục tiêu chính của động thái này là nhằm chứng minh rằng ngay cả những căn cứ hạt nhân ngầm kiên cố nhất của Iran cũng có thể bị phá hủy.

Các máy bay ném bom chiến lược B-1B và B-52H của Mỹ tham gia chiến dịch tấn công Iran. Ảnh: Reuters

Trong diễn biến của chiến dịch quân sự hiện tại, máy bay chiến lược của Mỹ ở giai đoạn đầu vẫn chưa phải là lực lượng đóng vai trò chủ công. Trong đợt tấn công phủ đầu, Quân đội Mỹ đã sử dụng hơn 400 tên lửa hành trình Tomahawk cùng các phi đội không quân hải quân (F/A-18 và F-35) cất cánh từ các căn cứ ở Vịnh Ba Tư. Mục tiêu chính của đợt tấn công này là vô hiệu hóa hệ thống phòng không và phá hủy các bệ phóng tên lửa đạn đạo cơ động, nhằm bẻ gẫy năng lực phản công của Tehran.

Phi đội máy bay ném bom B-2 chỉ thực sự góp mặt ở giai đoạn thứ hai diễn ra vào đầu tháng 3-2026, khi hệ thống phòng không của Iran đã suy yếu và không còn là mối đe dọa trực tiếp. Các đòn tấn công lúc này tập trung vào việc dập tắt những tàn dư còn lại của lực lượng tên lửa, chương trình hạt nhân và các sở chỉ huy kiên cố của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Đến ngày 7-3, các máy bay B-2 đã sử dụng bom lượn JDAM để oanh tạc cơ sở hạt nhân ngầm ở Isfahan.

Một điểm đặc biệt trong các phi vụ của B-2 lần này là sự can dự của căn cứ không quân Diego Garcia (thuộc Anh) ở Ấn Độ Dương. Việc London cho phép máy bay quân sự Mỹ sử dụng căn cứ này (sau sự kiện tàu hàng Anh bị tấn công đầu tháng 3-2026) đã giúp Không quân Mỹ mở rộng đáng kể tầm hoạt động nhờ việc bố trí thêm các máy bay tiếp liệu trên không.

Trong khi đó, căn cứ không quân Fairford tại Anh cũng trở thành điểm tập kết thường trực của các phi đội máy bay ném bom siêu âm B-1B Lancer và B-52H của Mỹ để thực hiện nhiệm vụ tấn công tầm xa vào Iran.

Tiếp liệu trên không cho máy bay B-2 Spirit tham chiến. Ảnh: TASS

Không kích không thể quyết định kết cục xung đột

Chuyên gia quân sự Dmitry Kornev đánh giá, các máy bay B-1B với thiết kế “cánh cụp, cánh xòe” đặc trưng, cho phép bay ở độ cao cực thấp, chính là lực lượng quan trọng giúp Mỹ đột kích và phá hủy các tổ hợp phòng không cũng như hầm ngầm kiên cố của Iran.

Kể từ đầu tháng 3-2026, B-1B thường xuyên sử dụng chiến thuật bay bám sát địa hình để né tránh sự lùng sục của radar Iran, từ đó thực hiện các đòn tấn công đột kích có độ chính xác cao. Bằng việc sử dụng hệ thống định vị mục tiêu Sniper XR, máy bay B-1B có thể độc lập xác định tọa độ và chiếu tia laser chỉ thị để thả bom dẫn đường GBU-54 LJDAM. Đòn tấn công chính xác ở cự ly gần này khiến mọi mục tiêu lọt vào tầm ngắm đều khó có cơ hội sống sót.

Ngoài ra, mỗi chiếc B-1B có thể mang theo tới 24 tên lửa JASSM-ER (treo ở 2 bên cánh và trong khoang vũ khí) để tiêu diệt mục tiêu từ khoảng cách hàng trăm ki-lô-mét. Chính B-1B đã sử dụng loại vũ khí này để phá hủy các cây cầu và trung tâm chỉ huy chiến lược tại Khuzestan.

Máy bay "cánh cụp, cánh xòe" B-1B mang bom dẫn đường tấn công đột kích phá hủy các cơ sở chỉ huy và hệ thống phòng không Iran. Ảnh: Reuters

Theo trang tin Lenta của Nga, những hình ảnh công bố tại căn cứ không quân Fairford cho thấy máy bay B-1B được trang bị các bệ phóng xoay chuyển đổi (CRL) giúp tăng tốc độ nạp đạn. Điều này cho phép chúng thực hiện nhiều phi vụ hơn trong một ngày. Mỗi chiếc B-1B có thể mang ba bệ phóng CRL, mỗi bệ chứa 8 tên lửa hoặc bom hạng nặng.

Trong khi các máy bay B-1B hoạt động với vai trò như một "dao mổ" chiến thuật, thì những chiếc “pháo đài bay” B-52H chỉ thực hiện nhiệm vụ ném bom tầm xa (từ 500 đến 1.000km) bằng tên lửa JASSM và JASSM-ER nhằm vào các mục tiêu đã được trinh sát. Thực tế, dù lưới phòng không Iran đã bị sứt mẻ, nhưng một mục tiêu bay chậm và có tiết diện radar lớn như B-52 nếu xuất hiện trực tiếp trên không phận Iran sẽ rất khó có cơ hội thoát thân.

Sự xuất hiện ồ ạt của các đơn vị không quân chiến lược cũng buộc Mỹ phải triển khai một lượng lớn máy bay tiếp liệu trên không KC-135. Những thiệt hại gần đây của loại máy bay này trên bầu trời Iraq hay tại các căn cứ không quân ở UAE đã phản ánh cường độ hoạt động cực cao của chúng trong cuộc xung đột.

Các đơn vị máy bay tiếp liệu trên không KC-135 tại sân bay Ben Gurion ở Israel. Ảnh: TASS

Chuyên gia quân sự Dmitry Kornev kết luận, việc chỉ sử dụng không quân và vũ khí tấn công tầm xa, bao gồm cả máy bay ném bom chiến lược chỉ có thể làm suy yếu cấu trúc quân sự và chương trình hạt nhân của Iran, chứ không thể giúp Mỹ và Israel đạt được mục đích cuối cùng. Cục diện này chỉ có thể thay đổi thông qua một chiến dịch tấn công trên bộ.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, cả Mỹ và Israel đều đang thiếu nguồn lực cho một chiến dịch trên bộ quy mô lớn. Đồng thời, không có dấu hiệu nào cho thấy kịch bản này có thể xảy ra trong tương lai gần, nhất là khi thiếu vắng một liên minh quân sự quốc tế đông đảo như các chiến lệ từng thấy trước đây.