Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long: Hãy để dân ca trở lại đời sống như nó vốn từng tồn tại

Ngày 27-1, nhạc sĩ, nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long đã công bố album Thương câu dân ca.

Album gồm 5 tác phẩm do nhạc sĩ Nguyễn Quang Long sáng tác trong hơn 1 năm gồm Ngẫu hứng Còn Duyên (phát triển từ làn điệu Quan họ Còn Duyên), Tính chuyện trăm năm, Thương câu dân ca, Nghe tim mình rơi và Chị hai sao đứng đầu đình.

5 ca khúc như những mảnh ghép của một bức tranh âm nhạc mang đậm tinh thần dân gian Đồng bằng Bắc Bộ, đặc biệt là chất liệu Quan họ Bắc Ninh, nhưng không dừng lại ở việc tái hiện hay hoài niệm.

Trung tâm của album là chất liệu dân ca Quan họ Bắc Ninh và không gian văn hóa Đồng bằng Bắc Bộ, một vùng văn hóa có hệ thống thang âm, giai điệu, lối hát và mỹ cảm rất riêng.

Tuy nhiên, thay vì phục dựng hay mô phỏng nguyên bản các làn điệu cổ, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long lựa chọn con đường khó hơn là viết mới trên tinh thần dân ca.

Theo nhạc sĩ Nguyễn Quang Long, việc khai thác chất liệu truyền thống trong âm nhạc đại chúng hiện nay là xu hướng đáng ghi nhận khi nhiều nghệ sĩ trẻ mạnh dạn kết hợp dân gian với rap, điện tử hay pop hiện đại.

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: VIẾT THỊNH

Tuy nhiên, anh luôn trăn trở về nhu cầu của một thứ âm nhạc dân gian thuần chất hơn, gần gũi hơn, vẫn đậm đà bản sắc dân ca nhưng mang hơi thở của đời sống đương đại, phù hợp với thẩm mỹ và nhu cầu thưởng thức của khán giả hôm nay.

Trong suốt hành trình gắn bó với nghiên cứu, thực hành và phục hồi các giá trị âm nhạc truyền thống, đồng thời quan sát cách tiếp cận và phát triển âm nhạc dân tộc của một số quốc gia trong khu vực, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long nhận thấy bên cạnh gìn giữ di sản như những giá trị cốt lõi cần được nâng niu, vẫn rất cần những tiếp nối mới.

Điều đó đòi hỏi sự dũng cảm vượt qua những e dè hay mặc cảm bị phê phán để sáng tạo, nối dài đời sống của âm nhạc dân gian trong bối cảnh hôm nay. Chính những suy nghĩ ấy đã thôi thúc anh hoàn thiện album Thương câu dân ca.

Việc lựa chọn âm hưởng Quan họ và không gian văn hóa Đồng bằng Bắc Bộ trong các sáng tác của album không chỉ bởi đây là một trong những cái nôi phong phú của âm nhạc truyền thống Việt Nam, mà còn bởi đó chính là miền ký ức, miền văn hóa nơi nhạc sĩ sinh ra và lớn lên, được nuôi dưỡng bằng dân ca từ thuở nhỏ.

Với anh, sáng tác dân ca đương đại không phải là sự trở về, mà là sự tiếp nối, một cách để dân ca đi tiếp về phía trước.

Album cho thấy một quan điểm rõ ràng rằng gìn giữ di sản không đồng nghĩa với việc đóng băng di sản.

Trong thương câu dân ca, người nghe có thể nhận ra những phảng phất của các làn điệu Quan họ như Giã bạn, Ngồi tựa mạn thuyền, Gọi đò, những nét luyến láy đặc trưng được chắt lọc và cách tân, những câu hát mang tinh thần dân gian Bắc Bộ.

Trong đó có việc khai thác trực tiếp lối lảy Kiều, một hình thức ngâm xướng cổ truyền, nhưng được đặt trong không gian âm nhạc mới, trẻ trung và đương đại.

Hình ảnh trong album Thương câu dân ca. Ảnh: NVCC

Thông điệp xuyên suốt mà nhạc sĩ Nguyễn Quang Long gửi gắm trong thương câu dân ca là một khẳng định giản dị nhưng mạnh mẽ rằng âm nhạc dân gian không thuộc về quá khứ.

Dân ca hoàn toàn có thể hiện diện trong đời sống hôm nay một cách tự nhiên và gần gũi.

Anh mong khán giả, đặc biệt là người trẻ, khi nghe album này không có cảm giác nghe lại hay tìm về dân ca, mà đơn giản là thưởng thức những ca khúc mang tinh thần Việt, được viết từ chất liệu truyền thống nhưng nói bằng ngôn ngữ của thời đại.

Ở góc nhìn rộng hơn, album cũng là lời khẳng định rằng việc gìn giữ di sản không chỉ nằm ở bảo tồn nguyên trạng, mà còn ở khả năng tiếp nối sáng tạo.

Khi người làm nghề đủ hiểu, đủ yêu và đủ tôn trọng di sản, họ có quyền và cũng có trách nhiệm làm cho những giá trị ấy tiếp tục vang lên trong bối cảnh mới, với hình thức mới, nhưng không đánh mất cốt lõi tinh thần dân tộc.

“Với tôi, album này không nhằm tạo ra một tuyên ngôn ồn ào, mà là một lời mời nhẹ nhàng: Hãy để dân ca trở lại đời sống như nó vốn từng tồn tại, thân thuộc, có cảm xúc và có chỗ đứng tự nhiên trong đời sống tinh thần của người Việt hôm nay”- nhạc sĩ Nguyễn Quang Long nhấn mạnh.

Toàn bộ 5 tác phẩm trong album được thể hiện bởi ca sĩ AnhHI Thanh Cường, (tên trước đây là Phan Thanh Cường), từng đạt giải Giọng hát hay Hà Nội và là ca sĩ của Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam.

MV "Thương câu dân ca". Nguồn: Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long.

VIẾT THỊNH