Nhà Trắng thúc đẩy doanh nghiệp Mỹ tái thiết vùng Vịnh

Nhà Trắng tại Washington, D.C., Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Theo các giới chức Mỹ và Arab am hiểu nội tình, Kuwait, Bahrain và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất là những quốc gia được Mỹ nhắm đến như các đối tác tiềm năng cho các doanh nghiệp công nghệ, sản xuất và xây dựng của Mỹ, do mức độ thiệt hại nghiêm trọng tại các nước này. Trong khi đó, Saudi Arabia và Oman chịu ảnh hưởng ít hơn từ các đợt không kích của Iran.

Trong các trao đổi ngoại giao, phía Mỹ nhấn mạnh đến quan hệ đối tác kinh tế lâu dài giữa các quốc gia vùng Vịnh và Mỹ, đồng thời đề cao vai trò của các doanh nghiệp Mỹ trong tiến trình tái thiết. Một quan chức Mỹ cho biết việc thúc đẩy doanh nghiệp Mỹ tham gia tái thiết phù hợp với chính sách “America First” của Tổng thống Trump, đặt trọng tâm vào việc sử dụng sức mạnh kinh tế trong đối ngoại.

Tuy nhiên, một quan chức Arab nhận định rằng đề nghị này có phần thiếu nhạy cảm với hoàn cảnh hiện tại, khi các quốc gia vùng Vịnh vẫn còn lo ngại về nguy cơ xung đột tái diễn và đặt câu hỏi về cam kết an ninh lâu dài của Mỹ trong khu vực.

Chi phí tái thiết được dự báo rất lớn. Theo ước tính của Rystad Energy, riêng việc sửa chữa cơ sở hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh có thể lên đến 39 tỷ USD, chưa kể thiệt hại tại Iran. Trong khi đó, chính quyền Tehran ước tính tổng thiệt hại kinh tế trực tiếp và gián tiếp của nước này lên đến 270 tỷ USD.

Hiện nay, một thỏa thuận đình chiến mong manh giữa Mỹ và Iran vẫn đang được duy trì, dù hai bên tiếp tục đối đầu tại eo biển Hormuz với các biện pháp phong tỏa cạnh tranh. Các quốc gia quân chủ vùng Vịnh nhìn chung không ủng hộ cuộc chiến, nhưng lại là những bên chịu thiệt hại nặng nề nhất từ các đòn trả đũa của Iran.

UAE được cho là đã hứng chịu ít nhất 2.000 tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái. Những quốc gia bị thiệt hại nặng nhất cũng chính là những nước dễ bị tổn thương trước việc Iran gia tăng kiểm soát eo biển Hormuz, trái ngược với Saudi Arabia vốn có hệ thống đường ống dẫn dầu tránh tuyến đường này qua Hồng Hải.

Dù các quốc gia vùng Vịnh sở hữu nguồn tài chính dồi dào để tái thiết, vẫn có những dấu hiệu cho thấy họ thận trọng trước khả năng suy giảm kinh tế trong dài hạn. Kuwait, với quỹ đầu tư quốc gia trị giá khoảng 1.000 tỷ USD, là một trong những quốc gia có tiềm lực tài chính mạnh nhất, ngang tầm với UAE và Saudi Arabia.

Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết UAE và một số quốc gia vùng Vịnh đang tìm kiếm các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ với Mỹ nhằm tiếp cận nguồn USD trong lúc xuất khẩu năng lượng bị gián đoạn. Một cựu quan chức Mỹ nhận định rằng các thỏa thuận này có thể đi kèm điều kiện sử dụng doanh nghiệp Mỹ trong công cuộc tái thiết.

Kuwait, quốc gia nằm ở góc Đông Bắc vùng Vịnh, cũng bị ảnh hưởng nặng nề bởi các đợt không kích của Iran. Các căn cứ quân sự Mỹ như Camp Arifjan và căn cứ không quân Ali al-Salem đều bị tấn công. Sân bay quốc tế Kuwait cùng nhiều nhà máy điện và khử mặn nước cũng bị hư hại đáng kể.

Tương tự, Bahrain, một quốc gia đảo nhỏ nhưng có vị trí chiến lược, cũng chịu thiệt hại lớn. Cảng biển nơi đặt Hạm đội 5 của Mỹ bị tấn công, cùng với nhiều cơ sở công nghiệp trọng yếu. Hoạt động điện toán đám mây của Amazon tại Bahrain cũng bị ảnh hưởng, trong khi nhà máy luyện nhôm Aluminium Bahrain và nhà máy lọc dầu Bapco buộc phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng.

Các quan chức Mỹ và Arab cho biết, dù Washington chưa vận động cho các công ty cụ thể, nhưng rõ ràng đang tìm cách đặt doanh nghiệp Mỹ vào vị trí trung tâm trong tiến trình tái thiết khu vực.

Đoàn Hùng (PV TTXVN tại Washington)